Bodossaki Lectures on Demand

Ελληνικός τουρισμός και κλιματική αλλαγή: πολιτικές προσαρμογής και νέα στρατηγική ανάπτυξης - Συμπεράσματα και κλείσιμο εργασιών

Σαμπεθάι Ισαάκ, Σαρτζετάκης Ευτύχιος, Ζαχαράτος Γεράσιμος, Ζερεφός Χρήστος

9 Ιουλίου 2013

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 51:23 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 1263

Όπως αναφέρθηκε και στην Έκθεση της ΕΜΕΚΑ «Οι περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα», ο τουρισμός αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κλάδους της ελληνική; οικονομίας, λόγω της υψηλής συμμετοχής του στο ΑΕΠ της χώρας και της ακόμα υψηλότερη; στην απασχόληση (16% και 19% αντίστοιχα για το 2010, συμπεριλαμβανομένων και των έμμεσων επιδράσεων). Ο ρόλος του τουρισμού στην αντιστάθμιση μεγάλου μέρους του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου της χώρας είναι σημαντικός. Αυτό ισχύει ιδίως για την περίοδο έως το 2008, καθώς τα τελευταία χρόνια το εμπορικό έλλειμμα μειώνεται συνεχώς αφενός λόγω της ύφεσης (μείωση εισαγωγών) και αφετέρου λόγω της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας (αύξηση εξαγωγών). Από την άλλη μεριά, όμως, ο ελληνικός τουρισμός παρουσιάζει σημαντικά προβλήματα, με κυριότερα τον εποχικό και γεωγραφικό συγκεντρωτισμό του προσφερόμενου προϊόντος και την πολύ αργή προσαρμογή στις νέες συνθήκες, τόσο από την πλευρά της ζήτησης όσο και του περιφερειακού ανταγωνισμού.

Δυο πρόσφατες μελέτες («Ελληνικός Τουρισμός 2020», ΣΕΤΕ και «Greece 10 Years Ahead», McΚinsey&Company) αναδεικνύουν επίσης τη σημασία του τουρισμού για την ελληνική οικονομία, τη φθίνουσα ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουριστικού προϊόντος καθώς και τη γεωγραφική και εποχική συγκέντρωση της ζήτησης. Και οι δυο μελέτες διατυπώνουν προτάσεις για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού τουρισμού, μεταξύ των οποίων και συγκεκριμένες θεσμικές παρεμβάσεις (βελτίωση υποδομών, αναβάθμιση της ποιότητας των υπηρεσιών, ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού, σύνδεση με άλλους κλάδους όπως η υγεία, η εκπαίδευση και ο πολιτισμός).

Με την Έκθεση της ΕΜΕΚΑ ενισχύεται το κύριο συμπέρασμα των δυο άλλων μελετών, ότι δηλαδή απαιτείται άμεσα η ανάληψη σημαντικών δράσεων για τον επαναπροσδιορισμό του ελληνικού τουριστικού προϊόντος. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι παρότι η κλιματική αλλαγή δεν θα έχει σημαντική αρνητική επίπτωση κατά μέσο όρο, γεωγραφικά και εποχικά στον Ελληνικό χώρο, θα έχει σημαντικά αρνητικές επιπτώσεις κατά τη διάρκεια της μικρή; τουριστικής περιόδου και ιδιαίτερα στις περιοχές της Ελλάδος που συγκεντρώνουν το μεγάλο μέρος της τουριστικής ζήτησης. Επομένως, η κλιματική αλλαγή θα έχει αρνητικά αποτελέσματα, ιδιαίτερα προς το τέλος του αιώνα, εάν δεν αντιμετωπιστούν τα διαχρονικά προβλήματα του ελληνικού τουρισμού, δηλαδή η γεωγραφική και η εποχική συγκέντρωση του τουριστικού προϊόντος.

Στην Έκθεση της ΕΜΕΚΑ εξετάστηκαν οι επιπτώσεις της κλιματική; αλλαγής στη ζήτηση και στο κόστος λειτουργίας των τουριστικών μονάδων, χρησιμοποιώντας τον δείκτη τουριστικής ευφορίας (Τourism Climate Index - TCI). Ο TCI συνδυάζει κλιματικές μεταβλητές, όπως η θερμοκρασία, η υγρασία κ.λπ., σε έναν ενιαίο δείκτη, σχεδιασμένο να αποτιμά την καταλληλότητα των κλιματικών συνθηκών κάποιας περιοχής, ώστε να υποστηρίζονται υπαίθριες τουριστικές δραστηριότητες. Χρησιμοποιώντας; τις εκτιμήσεις των κλιματικών δεδομένων της ερευνητικής ομάδας του Κέντρου Ερεύνης Φυσικής της Ατμοσφαίρας και Κλιματολογίας της Ακαδημίας Αθηνών (ΚΕΦΑΚ), υπολογίστηκε ο TCI ανά δεκαετία, για το χρονικό διάστημα 2010-2100, ανά εποχή, για όλη την επικράτεια και κατά γεωγραφική περιφέρεια. Νέοι δείκτες μελετώνται από το ΚΕΦΑΚ οι οποίοι θα φανούν εξαιρετικά χρήσιμοι για το ζήτημα της προσαρμογής.

Από την ανάλυση των δεδομένων σε ετήσια βάση και σε επίπεδο επικράτειας προκύπτει ότι μετά από μια μικρή κάμψη κατά τις πρώτες τρεις δεκαετίες οι αφίξεις αυξάνονται σημαντικά. Δυστυχώς, η ανάλυση των δεδομένων σε εποχικό και περιφερειακό επίπεδο αποδεικνύει ότι τα παραπάνω αποτελέσματα είναι παραπλανητικά, καθώς; οι κύριοι τουριστικοί προορισμοί της χώρας θα υποστούν σημαντικές μείωσεις στις αφίξεις κατά τους καλοκαιρινού; μήνες, περίοδο κορύφωσης της ζήτησης του τουριστικού προϊόντος.

Οι αρνητικές επιπτώσεις που αναφέρονται στην Έκθεση της ΕΜΕΚΑ μπορεί να μετριαστούν ή ακόμη και να ανατραπούν, καθώς οι δείκτες τουριστικής ευφορίας βελτιώνονται σημαντικά την άνοιξη και το φθινόπωρο. Στην περίπτωση της Κρήτης, η βελτίωση του δείκτη, κατά τις δυο αυτές εποχές, είναι ικανή να ανατρέψει τις ζημίες του καλοκαιριού της δεκαετίας 2091-2100, οδηγώντας σε αύξηση των εσόδων κατά €200 εκατ. σε ετήσια βάση. Αντίστοιχα στην περίπτωση των Δωδεκανήσων η μείωση των εσόδων περιορίζεται στα €150 εκατ. σε ετήσια βάση.

Τα θετικά αυτά-αποτελέσματα βασίζονται στην-υπόθεση-ότι θα-πραγματοποοιθούν οι αναμενόμενες αφίξεις τουριστών κατά την άνοιξη και το φθινόπωρο. Κάτι τέτοιο όμως απαιτεί τη συμβολή θεσμικών παραγόντων οι οποίοι περιορίζουν το χρόνο άφιξης των τουριστών κατά κύριο λόγο στους καλοκαιρινούς μήνες (σχολικές διακοπές, άδειες εργαζομένων) και οι οποίοι συνδιαμορφώνουν, από κοινού με το κατάλληλο κλίμα, τα μεγέθη και την εποχικότητα των αφίξεων. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται αφενός ο εντοπισμός νέων στοχευμένων τουριστικών αγορών (συνταξιούχοι, αποδράσεις του Σαββατοκύριακου, ιατρικός τουρισμός, επαγγελματικός και συνεδριακός τουρισμός) οι οποίες δεν υπόκεινται στους ανωτέρω περιορισμούς και, αφετέρου η επανατοποθέτηση του ελληνικού τουριστικού προϊόντος; στην αντίληψη των καταναλωτών-τουριστών καθώς και, το κυριότερο, των διεθνών τουριστικών πρακτόρων.

Παρότι η πολυπλοκότητα του εγχειρήματος δεν επέτρεψε, στην Έκθεση της ΕΜΕΚΑ, την εκτίμηση των συνολικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στον ελληνικό τουρισμό, τα αποτελέσματα καταδεικνύουν την αναγκαιότητα ανάληψης πρωτοβουλιών με σκοπό τη μείωση της εποχικότητας και τη διασπορά του τουριστικού προϊόντος σε μεγαλύτερο μέρος της επικράτειας. Οι στόχοι αυτοί μπορεί να επιτευχθούν με τη συνεργασία της πολιτείας και των εκπροσώπων του κλάδου μέσα από το μακροχρόνιο στρατηγικό σχεδιασμό του ελληνικού τουρισμού. Μεταξύ άλλων, θα πρέπει να αναδειχθούν τα πλούσια φυσικά χαρακτηριστικά των περιοχών της χώρας που παραμένουν ανεκμετάλλευτες, να προωθηθούν ήπιες και εναλλακτικές μορφές τουρισμού, να δοθεί έμφαση στην προσέλκυση νέων στοχευμένων ομάδων τουριστών και να ληφθούν μέτρα προσαρμογής και μετριασμού του περιβαλλοντικού αποτυπώματος λειτουργίας των τουριστικών μονάδων.

Σαμπεθάι Ισαάκ Σύμβουλος Διοίκησης της Τράπεζας της Ελλάδος, Μέλος ΕΜΕΚΑ
Γεννήθηκε στα Τρίκαλα το 1950. Σπούδασε οικονομικά στις ΗΠΑ (B.A. από το Wesleyan University, M.A. από το Brown University). Εργάζεται στην Τράπεζα της Ελλάδος από το 1976 και είναι Διευθυντής της Διεύθυνσης Οικονομικών Μελετών από το 2001. Το 1977 συμμετέσχε στις τεχνικές διαπραγμα-τεύσεις για την ένταξη της Ελλάδος στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες. Διετέλεσε μέλος του Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης (2001-2003) και σήμερα είναι μέλος του Δ.Σ. του ΙΟΒΕ. Έχει δημοσιεύσει μελέτες για τη διαρροή εγκεφάλων (1976), τις συνέπειες της ένταξης της Ελλάδος στην ΕΟΚ όσον αφορά την ελεύθερη διακίνηση των εργαζομένων και την κοινωνική πολιτική (1981), την ελληνική αγορά εργασίας (1997 και 2000) και τη διαδικασία πραγματικής σύγκλισης της ελληνικής οικονομίας (2006).
Σαρτζετάκης Ευτύχιος Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Ο Ευτύχιος Σαρτζετάκης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.
Είναι πτυχιούχος του Οικονομικού Τμήματος της Α.Β.Σ.Θ. (1986). Συνέχισε τις σπουδές του σε μεταπτυχιακό επίπεδο στο University of Saskatchewan, Saskatoon, Canada (1988). Είναι διδάκτωρ του Carleton University, Ottawa, Ontario, Canada (1993).

Οι τομείς των ερευνητικών του ενδιαφερόντων είναι οι εξής:
Οικονομικά του Περιβάλλοντος
Βιομηχανική Οργάνωση
Οικονομικά της στρατηγικής, Θεωρία παιγνίων
Οικονομικά της κρατικής παρέμβασης
Πολιτικές προστασίας ανταγωνισμού
Πολιτικές προώθηση νέων τεχνολογιών, Internet Economics

Ζαχαράτος Γεράσιμος Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών, Διευθυντής Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων

Ο Γεράσιμος Α. Ζαχαράτος είναι Ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών και Διευθυντής του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων.

Διετέλεσε επιστημονικός ερευνητής στο Κ.Ε.Π.Ε., και καθηγητής στο Ινστιτούτου Περιφερειακής Ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστημίου. Επίσης υπήρξε καθηγητής στη Διοίκηση Επιχειρήσεων και Διευθυντής του Μ.Π.Σ. (Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών), "Σχεδιασμός Διοίκησης και Πολιτική του Τουρισμού" του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη Χίο. Έχει συνεργαστεί με εκπαιδευτικούς, ερευνητικούς και συνδικαλιστικούς φορείς. Η αρθρογραφία και τα βιβλία που έχει εκδώσει άπτονται όλων των χώρων της προβληματικής του διεθνούς και του ελληνικού τουρισμού.

Ζερεφός Χρήστος Ακαδημαϊκός - Ομότιμος Καθηγητής, ΕΚΠΑ

Ο Χρήστος Ζερεφός γεννήθηκε στο Κάιρο και σπούδασε Φυσική και Μετεωρολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Μεταδιδακτορικές σπουδές και έρευνα έκανε στο Εθνικό Κέντρο Ατμοσφαιρικών Ερευνών των ΗΠΑ (ΝCAR) και σε άλλα Ερευνητικά Κέντρα κύρους στις ΗΠΑ και στην Ελλάδα. Είναι Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και Επίτιμος Καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Έχει διατελέσει επισκέπτης καθηγητής στα Πανεπιστήμια Βοστώνης, Μινεσότα και Όσλο.

Τακτικό Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, της Νορβηγικής Ακαδημίας, της Academia Europaea, της Ρωσικής Ακαδημίας της Φύσης, της International Academy of Astronautics και άλλων Ιδρυμάτων κύρους. Εταίρος (Fellow) του Institute of Physics (Ηνωμένο Βασίλειο) και Ισόβιο Μέλος της Αμερικανικής Γεωφυσικής Ένωσης, η οποία τον ετίμησε με τη διάκριση του Αριστείου του Ειδήμονα Κριτή το 1998.

Παγκόσμιο Βραβείο Όζοντος του Προγράμματος Περιβάλλοντος του ΟΗΕ (1997), Βραβείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Φυσικών - Βαλκανικής Ένωσης Φυσικών για το Περιβάλλον (2006). Εύφημος μνεία από το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος του ΟΗΕ το 1995 και το 1998 για τη συνεισφορά του στις επιστημονικές Εκθέσεις του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ και το 2008 τιμητική διάκριση για τη συνεισφορά του στο έργο της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), η οποία τιμήθηκε εξ ημισείας με το Nobel Ειρήνης το 2007. Επίτιμος Διδάκτωρ του Αμερικανικού Πανεπιστημίου του Κολεγίου ΑΝΑΤΟLIA (2008), Διάκριση από τον Υπουργό Παιδείας της Κυπριακής Δημοκρατίας (2008), Διάκριση από τη Ρωσική Ακαδημία της Φύσης (2009), Χρυσό Μετάλλιο της Πόλεως της Θεσσαλονίκης (2009), Επίτιμος Δημότης Μεγάρων (2010), Μετάλλιο της Πόλεως των Αθηνών (2010), Διάκριση από το Δήμο Πανοράματος (2010), Διάκριση από το Υπουργείο Παιδείας της Αραβικής Δημοκρατίας και το Μορφωτικό κέντρο της Πρεσβείας της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου (2010) κ.α. Οι προσπάθειές του και των συνεργατών του στην αποκατάσταση κτιρίων στο Λόφο των Νυμφών και τη δημιουργία του Μουσείου Γεωαστροφυσικής και του Γεωαστροφυσικού Περιπάτου τιμήθηκαν με το Βραβείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης “Europa Nostra 2010”.

Έχει δημοσιεύσει εκατοντάδες επιστημονικές εργασίες στη διεθνή βιβλιογραφία και επιστημονικά συγγράμματα. Έχει εκλεγεί Πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής Όζοντος της Διεθνούς Ενώσεως Μετεωρολογίας και Ατμοσφαιρικών Επιστημών (IAMAS), Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής της Διεθνούς Ενώσεως Γεωδαισίας και Γεωφυσικής, Καθηγητής της Έδρας UNESCO Φυσικών Καταστροφών και έχει διατελέσει ή διατελεί Μέλος Εθνικών και διεθνών επιστημονικών Επιτροπών κύρους στην ΕΕ και στον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό. Έχει επίσης διατελέσει Πρόεδρος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Τα τελευταία 30 χρόνια ο Χρήστος Ζερεφός έχει ιδρύσει ή συν-ιδρύσει από το μηδέν τα εξής Επιστημονικά / Ερευνητικά Κέντρα:

1. Το Κέντρον Ερεύνης Φυσικής της Ατμοσφαίρας και Κλιματολογίας της Ακαδημίας Αθηνών (υπό την εποπτεία του αειμνήστου Ακαδημαϊκού Η. Μαριολόπουλου, 1978).
2. Το Εργαστήριον Φυσικής της Ατμοσφαίρας του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ (1981).
3. Το Παγκόσμιο Κέντρο Χαρτογράφησης Όζοντος του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού του ΟΗΕ (1991).
4. Το Βαλκανικό Ινστιτούτο Περιβάλλοντος της Βαλκανικής Ενώσεως Φυσικών (1992).
5. Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη «Φυσική του Περιβάλλοντος» του ΑΠΘ (1991).
6. Το Εργαστήριο Ατμοσφαιρικού Περιβάλλοντος του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών (2003).
7. Την Έδρα UNESCO για τις Φυσικές Καταστροφές στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (2006).
8. Το Μουσείον Γεωαστροφυσικής στο Μέγαρον Σίνα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (2008).

Αναλυτικό βιογραφικό σημείωμα του Χρήστου Ζερεφού μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα της Ακαδημίας Αθηνών.

Επίσημη ιστοσελίδα του Χρήστου Ζερεφού

Σχετικές ομιλίες

Πολιτικές και θεσμοί προσαρμογής του κλάδου του τουρισμού στην κλιματική αλλαγή 95:17

Ιουλ 09, 2013

Πολιτικές και θεσμοί προσαρμογής του κλάδου του τουρισμού στην κλιματική αλλαγή

Αγγελόπουλος Αλέξανδρος Βερνίκος Γεώργιος Κοκκώσης Χάρης Παραβάντης Ιωάννης Σπιλάνης Ιωάννης Σταματόπουλος Χάρης Τσάρτας Πάρις Ζαχαράτος Γεράσιμος

Γλώσσα: Ελληνική

Το μέλλον της ελιάς, η ελιά του μέλλοντος 163:34

Απρ 28, 2015

Το μέλλον της ελιάς, η ελιά του μέλλοντος

Bervillé André Πολυμέρου-Καμηλάκη Αικατερίνη Angles Stéphane Ζερεφός Χρήστος Καραμάνος Ανδρέας Σκαλτσούνης Αλέξιος-Λέανδρος Τριχοπούλου Αντωνία Μαμαλάκης Ηλίας Βασιλόπουλος Περικλής Gruszow Sylvie

Γλώσσα: Ελληνική, Γαλλική

Παρουσίαση των αποτελεσμάτων της πρώτης πανελλαδικής έρευνας για τις πεποιθήσεις, απόψεις, γνώσεις και συμπεριφορά των Ελλήνων πολιτών απέναντι στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής και την αναγκαιότητα προσαρμογής στις νέες κλιματικές συνθήκες 01:23:54

Σεπ 18, 2019

Παρουσίαση των αποτελεσμάτων της πρώτης πανελλαδικής έρευνας για τις πεποιθήσεις, απόψεις, γνώσεις και συμπεριφορά των Ελλήνων πολιτών απέναντι στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής και την αναγκαιότητα προσαρμογής στις νέες κλιματικές συνθήκες

Χατζηδάκης Κωστής Μητράκος Θεόδωρος Καρρά Λυδία Καράμπελα Χριστίνα Κοκιόπουλος Βασίλης Αντωνακάκη Θεοδώρα

Γλώσσα: Ελληνική

Κλιματική αλλαγή, επιπτώσεις στο Περιβάλλον και την Υγεία. Ενσωμάτωση γνώσης και εφαρμογή πολιτικών προσαρμογής στην Τοπική Αυτοδιοίκηση: Καλωσόρισμα και εισαγωγή 31:29

Νοε 21, 2013

Κλιματική αλλαγή, επιπτώσεις στο Περιβάλλον και την Υγεία. Ενσωμάτωση γνώσης και εφαρμογή πολιτικών προσαρμογής στην Τοπική Αυτοδιοίκηση: Καλωσόρισμα και εισαγωγή

Νικολοπούλου - Σταμάτη Πολυξένη Παπαδημητρίου - Τσάτσου Άννα Ekstrom Monica Μπασακάλη Κατερίνα

Γλώσσα: Ελληνική