Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Ελληνικός τουρισμός και κλιματική αλλαγή: πολιτικές προσαρμογής και νέα στρατηγική ανάπτυξης - Συμπεράσματα και κλείσιμο εργασιών

Σαμπεθάι Ισαάκ, Σαρτζετάκης Ευτύχιος, Ζαχαράτος Γεράσιμος, Ζερεφός Χρήστος

9 Ιουλίου 2013

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 51:23 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 1303

Όπως αναφέρθηκε και στην Έκθεση της ΕΜΕΚΑ «Οι περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα», ο τουρισμός αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κλάδους της ελληνική; οικονομίας, λόγω της υψηλής συμμετοχής του στο ΑΕΠ της χώρας και της ακόμα υψηλότερη; στην απασχόληση (16% και 19% αντίστοιχα για το 2010, συμπεριλαμβανομένων και των έμμεσων επιδράσεων). Ο ρόλος του τουρισμού στην αντιστάθμιση μεγάλου μέρους του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου της χώρας είναι σημαντικός. Αυτό ισχύει ιδίως για την περίοδο έως το 2008, καθώς τα τελευταία χρόνια το εμπορικό έλλειμμα μειώνεται συνεχώς αφενός λόγω της ύφεσης (μείωση εισαγωγών) και αφετέρου λόγω της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας (αύξηση εξαγωγών). Από την άλλη μεριά, όμως, ο ελληνικός τουρισμός παρουσιάζει σημαντικά προβλήματα, με κυριότερα τον εποχικό και γεωγραφικό συγκεντρωτισμό του προσφερόμενου προϊόντος και την πολύ αργή προσαρμογή στις νέες συνθήκες, τόσο από την πλευρά της ζήτησης όσο και του περιφερειακού ανταγωνισμού.

Δυο πρόσφατες μελέτες («Ελληνικός Τουρισμός 2020», ΣΕΤΕ και «Greece 10 Years Ahead», McΚinsey&Company) αναδεικνύουν επίσης τη σημασία του τουρισμού για την ελληνική οικονομία, τη φθίνουσα ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουριστικού προϊόντος καθώς και τη γεωγραφική και εποχική συγκέντρωση της ζήτησης. Και οι δυο μελέτες διατυπώνουν προτάσεις για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού τουρισμού, μεταξύ των οποίων και συγκεκριμένες θεσμικές παρεμβάσεις (βελτίωση υποδομών, αναβάθμιση της ποιότητας των υπηρεσιών, ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού, σύνδεση με άλλους κλάδους όπως η υγεία, η εκπαίδευση και ο πολιτισμός).

Με την Έκθεση της ΕΜΕΚΑ ενισχύεται το κύριο συμπέρασμα των δυο άλλων μελετών, ότι δηλαδή απαιτείται άμεσα η ανάληψη σημαντικών δράσεων για τον επαναπροσδιορισμό του ελληνικού τουριστικού προϊόντος. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι παρότι η κλιματική αλλαγή δεν θα έχει σημαντική αρνητική επίπτωση κατά μέσο όρο, γεωγραφικά και εποχικά στον Ελληνικό χώρο, θα έχει σημαντικά αρνητικές επιπτώσεις κατά τη διάρκεια της μικρή; τουριστικής περιόδου και ιδιαίτερα στις περιοχές της Ελλάδος που συγκεντρώνουν το μεγάλο μέρος της τουριστικής ζήτησης. Επομένως, η κλιματική αλλαγή θα έχει αρνητικά αποτελέσματα, ιδιαίτερα προς το τέλος του αιώνα, εάν δεν αντιμετωπιστούν τα διαχρονικά προβλήματα του ελληνικού τουρισμού, δηλαδή η γεωγραφική και η εποχική συγκέντρωση του τουριστικού προϊόντος.

Στην Έκθεση της ΕΜΕΚΑ εξετάστηκαν οι επιπτώσεις της κλιματική; αλλαγής στη ζήτηση και στο κόστος λειτουργίας των τουριστικών μονάδων, χρησιμοποιώντας τον δείκτη τουριστικής ευφορίας (Τourism Climate Index - TCI). Ο TCI συνδυάζει κλιματικές μεταβλητές, όπως η θερμοκρασία, η υγρασία κ.λπ., σε έναν ενιαίο δείκτη, σχεδιασμένο να αποτιμά την καταλληλότητα των κλιματικών συνθηκών κάποιας περιοχής, ώστε να υποστηρίζονται υπαίθριες τουριστικές δραστηριότητες. Χρησιμοποιώντας; τις εκτιμήσεις των κλιματικών δεδομένων της ερευνητικής ομάδας του Κέντρου Ερεύνης Φυσικής της Ατμοσφαίρας και Κλιματολογίας της Ακαδημίας Αθηνών (ΚΕΦΑΚ), υπολογίστηκε ο TCI ανά δεκαετία, για το χρονικό διάστημα 2010-2100, ανά εποχή, για όλη την επικράτεια και κατά γεωγραφική περιφέρεια. Νέοι δείκτες μελετώνται από το ΚΕΦΑΚ οι οποίοι θα φανούν εξαιρετικά χρήσιμοι για το ζήτημα της προσαρμογής.

Από την ανάλυση των δεδομένων σε ετήσια βάση και σε επίπεδο επικράτειας προκύπτει ότι μετά από μια μικρή κάμψη κατά τις πρώτες τρεις δεκαετίες οι αφίξεις αυξάνονται σημαντικά. Δυστυχώς, η ανάλυση των δεδομένων σε εποχικό και περιφερειακό επίπεδο αποδεικνύει ότι τα παραπάνω αποτελέσματα είναι παραπλανητικά, καθώς; οι κύριοι τουριστικοί προορισμοί της χώρας θα υποστούν σημαντικές μείωσεις στις αφίξεις κατά τους καλοκαιρινού; μήνες, περίοδο κορύφωσης της ζήτησης του τουριστικού προϊόντος.

Οι αρνητικές επιπτώσεις που αναφέρονται στην Έκθεση της ΕΜΕΚΑ μπορεί να μετριαστούν ή ακόμη και να ανατραπούν, καθώς οι δείκτες τουριστικής ευφορίας βελτιώνονται σημαντικά την άνοιξη και το φθινόπωρο. Στην περίπτωση της Κρήτης, η βελτίωση του δείκτη, κατά τις δυο αυτές εποχές, είναι ικανή να ανατρέψει τις ζημίες του καλοκαιριού της δεκαετίας 2091-2100, οδηγώντας σε αύξηση των εσόδων κατά €200 εκατ. σε ετήσια βάση. Αντίστοιχα στην περίπτωση των Δωδεκανήσων η μείωση των εσόδων περιορίζεται στα €150 εκατ. σε ετήσια βάση.

Τα θετικά αυτά-αποτελέσματα βασίζονται στην-υπόθεση-ότι θα-πραγματοποοιθούν οι αναμενόμενες αφίξεις τουριστών κατά την άνοιξη και το φθινόπωρο. Κάτι τέτοιο όμως απαιτεί τη συμβολή θεσμικών παραγόντων οι οποίοι περιορίζουν το χρόνο άφιξης των τουριστών κατά κύριο λόγο στους καλοκαιρινούς μήνες (σχολικές διακοπές, άδειες εργαζομένων) και οι οποίοι συνδιαμορφώνουν, από κοινού με το κατάλληλο κλίμα, τα μεγέθη και την εποχικότητα των αφίξεων. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται αφενός ο εντοπισμός νέων στοχευμένων τουριστικών αγορών (συνταξιούχοι, αποδράσεις του Σαββατοκύριακου, ιατρικός τουρισμός, επαγγελματικός και συνεδριακός τουρισμός) οι οποίες δεν υπόκεινται στους ανωτέρω περιορισμούς και, αφετέρου η επανατοποθέτηση του ελληνικού τουριστικού προϊόντος; στην αντίληψη των καταναλωτών-τουριστών καθώς και, το κυριότερο, των διεθνών τουριστικών πρακτόρων.

Παρότι η πολυπλοκότητα του εγχειρήματος δεν επέτρεψε, στην Έκθεση της ΕΜΕΚΑ, την εκτίμηση των συνολικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στον ελληνικό τουρισμό, τα αποτελέσματα καταδεικνύουν την αναγκαιότητα ανάληψης πρωτοβουλιών με σκοπό τη μείωση της εποχικότητας και τη διασπορά του τουριστικού προϊόντος σε μεγαλύτερο μέρος της επικράτειας. Οι στόχοι αυτοί μπορεί να επιτευχθούν με τη συνεργασία της πολιτείας και των εκπροσώπων του κλάδου μέσα από το μακροχρόνιο στρατηγικό σχεδιασμό του ελληνικού τουρισμού. Μεταξύ άλλων, θα πρέπει να αναδειχθούν τα πλούσια φυσικά χαρακτηριστικά των περιοχών της χώρας που παραμένουν ανεκμετάλλευτες, να προωθηθούν ήπιες και εναλλακτικές μορφές τουρισμού, να δοθεί έμφαση στην προσέλκυση νέων στοχευμένων ομάδων τουριστών και να ληφθούν μέτρα προσαρμογής και μετριασμού του περιβαλλοντικού αποτυπώματος λειτουργίας των τουριστικών μονάδων.

Σαμπεθάι Ισαάκ Σύμβουλος Διοίκησης της Τράπεζας της Ελλάδος, Μέλος ΕΜΕΚΑ

Γεννήθηκε στα Τρίκαλα το 1950. Σπούδασε οικονομικά στις ΗΠΑ (B.A. από το Wesleyan University, M.A. από το Brown University). Εργάζεται στην Τράπεζα της Ελλάδος από το 1976 και είναι Διευθυντής της Διεύθυνσης Οικονομικών Μελετών από το 2001. Το 1977 συμμετέσχε στις τεχνικές διαπραγματεύσεις για την ένταξη της Ελλάδος στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες. Διετέλεσε μέλος του Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης (2001-2003) και σήμερα είναι μέλος του Δ.Σ. του ΙΟΒΕ. Έχει δημοσιεύσει μελέτες για τη διαρροή εγκεφάλων (1976), τις συνέπειες της ένταξης της Ελλάδος στην ΕΟΚ όσον αφορά την ελεύθερη διακίνηση των εργαζομένων και την κοινωνική πολιτική (1981), την ελληνική αγορά εργασίας (1997 και 2000) και τη διαδικασία πραγματικής σύγκλισης της ελληνικής οικονομίας (2006).

Σαρτζετάκης Ευτύχιος Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Ο Ευτύχιος Σαρτζετάκης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.
Είναι πτυχιούχος του Οικονομικού Τμήματος της Α.Β.Σ.Θ. (1986). Συνέχισε τις σπουδές του σε μεταπτυχιακό επίπεδο στο University of Saskatchewan, Saskatoon, Canada (1988). Είναι διδάκτωρ του Carleton University, Ottawa, Ontario, Canada (1993).

Οι τομείς των ερευνητικών του ενδιαφερόντων είναι οι εξής:
Οικονομικά του Περιβάλλοντος
Βιομηχανική Οργάνωση
Οικονομικά της στρατηγικής, Θεωρία παιγνίων
Οικονομικά της κρατικής παρέμβασης
Πολιτικές προστασίας ανταγωνισμού
Πολιτικές προώθηση νέων τεχνολογιών, Internet Economics

Ζαχαράτος Γεράσιμος Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών, Διευθυντής Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων

Ο Γεράσιμος Α. Ζαχαράτος είναι Ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών και Διευθυντής του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων.

Διετέλεσε επιστημονικός ερευνητής στο Κ.Ε.Π.Ε., και καθηγητής στο Ινστιτούτου Περιφερειακής Ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστημίου. Επίσης υπήρξε καθηγητής στη Διοίκηση Επιχειρήσεων και Διευθυντής του Μ.Π.Σ. (Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών), "Σχεδιασμός Διοίκησης και Πολιτική του Τουρισμού" του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη Χίο. Έχει συνεργαστεί με εκπαιδευτικούς, ερευνητικούς και συνδικαλιστικούς φορείς. Η αρθρογραφία και τα βιβλία που έχει εκδώσει άπτονται όλων των χώρων της προβληματικής του διεθνούς και του ελληνικού τουρισμού.

Ζερεφός Χρήστος Ακαδημαϊκός, Κέντρο Ερεύνης Φυσικής της Ατμόσφαιρας και Κλιματολογίας της Ακαδημίας Αθηνών - Εθνικός Εκπρόσωπος για την Κλιματική Αλλαγή

Ο Χρήστος Ζερεφός είναι Επόπτης του Κέντρου Ερεύνης Φυσικής της Ατμοσφαίρας και Κλιματολογίας της Ακαδημίας Αθηνών. Έχει διατελέσει Καθηγητής Φυσικής της Ατμόσφαιρας στα Πανεπιστήμια Θεσσαλονίκης και Αθηνών, επισκέπτης καθηγητής στα Πανεπιστήμια Βοστώνης, Μινεσότα, Πρόσεδρος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Όσλο. Εκπρόσωπος της χώρας για την Κλιματική Αλλαγή, Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, της Academia Europaea, της Νορβηγικής Ακαδημίας, της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών, της Ρωσικής Ακαδημίας Φυσικών Επιστημών και πολλών άλλων Ακαδημιών και επιστημονικών Ιδρυμάτων. Έχει διατελέσει Πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής Όζοντος, του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και της Γενικής Συνέλευσης του Ελληνικού Ιδρύματος για την Έρευνα και την Καινοτομία (ΕΛΙΔ ΕΚ). Επίτιμος Καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Επίτιμος Διδάκτωρ του Πανεπιστήμιου Πατρών και του Πανεπιστημιακού Τμήματος του Αμερικανικού Κολεγίου ANATOLIA στη Θεσσαλονίκη.

Μεταξύ των πολλών διακρίσεων που έχει λάβει συμπεριλαμβάνεται το Παγκόσμιο Βραβείο Όζοντος του Προγράμματος Περιβάλλοντος του ΟΗΕ στην επέτειο των 10 χρόνων του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ και Τιμητική Διάκριση από το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (UNEP) και την Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή-IPCC για τη συμβολή του στις επιστημονικές εκθέσεις της IPCC, η οποία τιμήθηκε, εξ ημισείας με τον τ. Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Al Gore, με το βραβείο Nobel Ειρήνης 2007. Παράσημο του Ταξιάρχη του Τάγματος της Τιμής από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Βραβεία της Αμερικανικής Γεωφυσικής Ένωσης (Excellence in Refereeing και Yoram Kaufman Award), της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών (Blaise Pascal Medal), του Προγράμματος Περιβάλλοντος του ΟΗΕ, της Γαλλικής Κυβέρνησης (ταξιάρχης του Ακαδημαϊκού Φοίνικα), Επίτιμο Μέλος της Διεθνούς Επιτροπής Όζοντος, Χρυσό Μετάλλιο του Δήμου Θεσσαλονίκης, Τιμητική Διάκριση από τη Βουλγαρική Ακαδημία Επιστημών, Μετάλλιον Τιμής της Βαλκανικής Ενώσεως Φυσικών «Ioan Ursu Medal». Παρέλαβε το Βραβείο “European Union Prize for Cultural Heritage” προς το ΕΑΑ για τη δημιουργία Μουσείου Γεωαστροφυσικής και την αποκατάσταση των κτηρίων, των Εργαστηρίων και της Βιβλιοθήκης του ΕΑΑ (10.000 τόμοι) υπό την επίβλεψή του. Κατά τα τελευταία 20 χρόνια έχει διατελέσει συν-συγγραφέας ή κριτής σε όλες σχεδόν τις επιστημονικές εκθέσεις για την αραίωση του όζοντος του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού και του Προγράμματος Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών καθώς και ως κριτής των Εκθέσεων της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή για την αεροπλοΐα και τα ακραία φαινόμενα. Έχει επιβλέψει 55 Μεταπτυχιακές διπλωματικές εργασίες και περισσότερες από 30 Διδακτορικές διατριβές ενώ έχει δημοσιεύσει εκατοντάδες επιστημονικές εργασίες.

Η πρότασή του για τη δημιουργία ευέλικτου διεθνούς μηχανισμού για την προστασία των μνημείων της Φύσης και της Πολιτιστικής Κληρονομίας, επελέγη από τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ κ. Guterres, να συγκαταλεγεί στις εμβληματικές δράσεις του ΟΗΕ ως Ελληνική Πρωτοβουλία, την οποία παρουσίασε ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας στη διεθνή Διάσκεψη για το Κλίμα.

Έχει ιδρύσει ή συν-ιδρύσει από το μηδέν τα εξής Επιστημονικά / Ερευνητικά Κέντρα:
(1) Tο Κέντρον Ερεύνης Φυσικής της Ατμοσφαίρας και Κλιματολογίας της Ακαδημίας Αθηνών
(2) Το Εργαστήριον Φυσικής της Ατμοσφαίρας του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ (1981)
(3) Το Παγκόσμιο Κέντρο Χαρτογράφησης Όζοντος του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού του ΟΗΕ (1991)
(4) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη «Φυσική του Περιβάλλοντος» του ΑΠΘ (1991)
(5) Το Εργαστήριο Ατμοσφαιρικού Περιβάλλοντος του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών (2003)
(6) Την Έδρα UNESCO για τις Φυσικές Καταστροφές στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (2006)
(7) Το Μουσείον Γεωαστροφυσικής στο Μέγαρον Σίνα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (2008)
(8) Το Navarino Environmental Observatory (NEO) στη Μεσσηνία σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης και την εταιρεία TEMES (2009).

Επίσημη ιστοσελίδα του Χρήστου Ζερεφού

Σχετικές ομιλίες

Πολιτικές και θεσμοί προσαρμογής του κλάδου του τουρισμού στην κλιματική αλλαγή 95:17

Ιουλ 09, 2013

Πολιτικές και θεσμοί προσαρμογής του κλάδου του τουρισμού στην κλιματική αλλαγή

Αγγελόπουλος Αλέξανδρος Βερνίκος Γεώργιος Κοκκώσης Χάρης Παραβάντης Ιωάννης Σπιλάνης Ιωάννης Σταματόπουλος Χάρης Τσάρτας Πάρις Ζαχαράτος Γεράσιμος

Γλώσσα: Ελληνική

Το μέλλον της ελιάς, η ελιά του μέλλοντος 163:34

Απρ 28, 2015

Το μέλλον της ελιάς, η ελιά του μέλλοντος

Bervillé André Πολυμέρου-Καμηλάκη Αικατερίνη Angles Stéphane Ζερεφός Χρήστος Καραμάνος Ανδρέας Σκαλτσούνης Αλέξιος-Λέανδρος Τριχοπούλου Αντωνία Μαμαλάκης Ηλίας Βασιλόπουλος Περικλής Gruszow Sylvie

Γλώσσα: Ελληνική, Γαλλική

Παρουσίαση των αποτελεσμάτων της πρώτης πανελλαδικής έρευνας για τις πεποιθήσεις, απόψεις, γνώσεις και συμπεριφορά των Ελλήνων πολιτών απέναντι στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής και την αναγκαιότητα προσαρμογής στις νέες κλιματικές συνθήκες 01:23:54

Σεπ 18, 2019

Παρουσίαση των αποτελεσμάτων της πρώτης πανελλαδικής έρευνας για τις πεποιθήσεις, απόψεις, γνώσεις και συμπεριφορά των Ελλήνων πολιτών απέναντι στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής και την αναγκαιότητα προσαρμογής στις νέες κλιματικές συνθήκες

Χατζηδάκης Κωστής Μητράκος Θεόδωρος Καρρά Λυδία Καράμπελα Χριστίνα Κοκιόπουλος Βασίλης Αντωνακάκη Θεοδώρα

Γλώσσα: Ελληνική

Κλιματική αλλαγή, επιπτώσεις στο Περιβάλλον και την Υγεία. Ενσωμάτωση γνώσης και εφαρμογή πολιτικών προσαρμογής στην Τοπική Αυτοδιοίκηση: Καλωσόρισμα και εισαγωγή 31:29

Νοε 21, 2013

Κλιματική αλλαγή, επιπτώσεις στο Περιβάλλον και την Υγεία. Ενσωμάτωση γνώσης και εφαρμογή πολιτικών προσαρμογής στην Τοπική Αυτοδιοίκηση: Καλωσόρισμα και εισαγωγή

Νικολοπούλου - Σταμάτη Πολυξένη Παπαδημητρίου - Τσάτσου Άννα Ekstrom Monica Μπασακάλη Κατερίνα

Γλώσσα: Ελληνική