Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Ο Παπαδιαμάντης αυτό-μεταφραζόμενος

Καραγεωργίου Τασούλα

7 Οκτωβρίου 2011

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 26:28 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 2105
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Η εισήγηση ασχολείται με τη συχνή και ιδιάζουσα στην παπαδιαμαντική διηγηματογραφία χρήση του επεξηγηματικού "ήτοι", η οποία παρουσιάζει μιαν επεξηγηματική "αντιστροφή" καθώς αποκαλύπτει πως ο Παπαδιαμάντης αναλαμβάνει να "μεταφράσει" τη λαϊκή και ιδιωματική του γλώσσα χάριν των αναγνωστών του πού, καθώς φαίνεται, είναι στη συνείδησή του εξοικειωμένοι σχεδόν αποκλειστικά με τους λόγιους γλωσσικούς τύπους. Έτσι αντί να επεξηγήσει τον λόγιο τύπο με ένα της κοινής λαϊκής γλώσσας, κατά κανόνα "μεταφράζει" τον λαϊκό ή ιδιωματικό γλωσσικό τύπο με μία λόγια λέξη. Παραθέτουμε ενδεικτικά τέσσερα μόνον από πλείστα άλλα χαρακτηριστικά παραδείγματα: "Είχα εγώ σουραύλι (ήτοι φλογέραν), αλλά δεν είχα αρκετόν θράσος..." ("Όνειρο στο κύμα") - "...τεμάχια σαπρών ξύλων από ξεχώματα, ήτοι ανακομιδάς ανθρωπίνων σκελετών..." ("Το Μυρολόι της φώκιας") - "... να προσλάβη ένα βαρδιάνον, ήτοι φύλακα..." ("Βαρδιάνος στα σπόρκα") - "...την "ασήμωσεν", ήτοι της έδωκεν αργυρούν νόμισμα..." ("Φόνισσα").

Στη συνέχεια η εισήγηση καταδεικνύει πως ο Παπαδιαμάντης αυτομεταφραζόμενος επιλέγει συνειδητά τη γλωσσική πολυτυπία και τη γοητευτική συνύπαρξη ποικίλων γλωσσικών επιπέδων και προηγείται έτσι των ενδογλωσσικών μεταφραστών του ακυρώνοντας ως αμήχανες και μάταιες τις σύγχρονες απόπειρες ενδογλωσσικής του μετάφρασης.

Καραγεωργίου Τασούλα Δρ. Φιλολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Συγγραφέας

Η Τασούλα Καραγεωργίου γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 1954. Ποιήτρια και δοκιμιογράφος. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και από το 1981 υπηρετεί ως καθηγήτρια στη Δημόσια Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, ενώ από το 2007 είναι Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων στην Αθήνα. Είναι διδάκτωρ του Τμήματος Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Η διδακτορική της διατριβή έχει θέμα: «Οι νεοελληνικές μεταφράσεις του Αριστοφάνη».

Έχει εκδώσει πέντε ποιητικά βιβλία, ένα βιβλίο με λυρικά αφηγήματα και μια συλλογή δοκιμίων για την ποίηση. Κείμενά της για την ποίηση έχουν δημοσιευθεί σε λογοτεχνικά και φιλολογικά περιοδικά (Πλανόδιον, Νέα Εστία, Η Λέξη, Ποίηση, Το Δέντρο, Αντί, Ο Πολίτης, Γράμματα και Τέχνες, Παπαδιαμαντικά Τετράδια, Φιλολογική, Φιλόλογος, Νέα Παιδεία, κ.α), σε αθηναϊκές εφημερίδες (Καθημερινή και Αυγή) και σε πρακτικά επιστημονικών συνεδρίων. Έχει συμμετάσχει στη συγγραφή του σχολικού εγχειριδίου Νεοελληνική Λογοτεχνία (Γ΄ Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης, ΟΕΔΒ, 1999). Έχει μεταφράσει αρχαίους έλληνες λυρικούς ποιητές. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων, της Εταιρείας Παπαδιαμαντικών Σπουδών και του Διοικητικού Συμβουλίου της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων.

Ιστοσελίδα Τασούλας Καραγεωργίου στο ΕΚΕΒΙ

Σχετικές ομιλίες