Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Διαλέξεις & Διάλογοι: Draftworks* architects & Λεωνίδας Κουτσουμπός

Παπαστεργίου Χρίστος, Κουτσουμπός Λεωνίδας, Κωτσιόπουλος Αναστάσιος

23 Απριλίου 2024

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 01:40:01 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 72
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής πραγματοποίησε την Τρίτη 23 Απριλίου, στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς, την πέμπτη εκδήλωση του 20ου κύκλου διαλέξεων Ελλήνων Αρχιτεκτόνων με τίτλο “διαλέξεις & διάλογοι”.

Οι διαλέξεις Ελλήνων Αρχιτεκτόνων αποτελούν ιστορικά εμβληματικό θεσμό του ΕΙΑ καθώς, την τελευταία εικοσαετία, έχουν προσκληθεί και παρουσιάσει το έργο τους σημαντικοί δημιουργοί. Η παρουσίαση των ποικίλων εκφάνσεων του αρχιτεκτονικού έργου, αλλά και η κριτική τους αποτέλεσαν διαχρονικά χαρακτηριστικά αυτής της πρωτοβουλίας. Η παράλληλη παρουσίαση του έργου δύο αρχιτεκτονικών γραφείων και, στη συνέχεια, ο διάλογος μεταξύ τους αλλά και με το κοινό, θεωρούμε ότι μπορεί να δώσει την αφορμή για δημόσια συζήτηση για την αρχιτεκτονική και τη σχέση της με τους θεσμούς και τις διαδικασίες παραγωγής και κρίσης της, αλλά και τις πολλαπλές εκδοχές της τόσο στον ιδιωτικό όσο και τον δημόσιο χώρο.

Τον γενικό συντονισμό των διαλέξεων εκ μέρους του ΔΣ του ΕΙΑ έχουν οι Αναστάσιος Κωτσιόπουλος (Αρχιτέκτων, ομότιμος Καθηγητής ΑΠΘ), Διονύσης Σοτοβίκης (Αρχιτέκτων) και Σοφία Τσιράκη (Αρχιτέκτων, Καθηγήτρια ΕΜΠ).

Στην πέμπτη διάλεξη του κύκλου συμμετέχουν οι:

Draftworks* architects (Χριστιάνα Ιωάννου, Χρίστος Παπαστεργίου)
‘ΤΟ ΕΝΑΠΟΜΕΙΝΑΝ’

Η παρουσίαση έχει σκοπό να συζητήσει τη δουλειά της ομάδας μας σε διάφορες κλίμακες και προγράμματα, με αφορμή την έννοια του εναπομείναντος, μια έννοια η οποία φέρνει μαζί δύο αρχιτεκτονικές συνιστώσες: Πρώτον το κενό, ως χώρου που ‘ξεμένει’, η σημασία του οποίου για εμάς πηγάζει από μια προσωπική συνθετική μυθολογία ήδη από τα φοιτητικά μας χρόνια και θεωρεί την αρχιτεκτονική ως μια πράξη δημιουργίας ενός κτισμένου πλαισίου, το οποίο διαμορφώνει διάφορα είδη και κλίμακες κενών και ‘άχρηστων’ χώρων. Δεύτερον το απρόβλεπτο, το παράπλευρο, και το αυτοφυόμενο, και η προσπάθεια της αρχιτεκτονικής μας να ενσωματώσει αυτόν τον παράγοντα, κυρίως μέσα από την υιοθέτηση της βλάστησης και της φύσης ως μέρος της κτισμένης αρχιτεκτονικής. Θα καταλήξουμε συζητώντας για το πως αναγνωρίζουμε τον περίκλειστο κήπο ως μια τυπολογία η οποία φέρνει μαζί τις δύο παραπάνω έννοιες ως ‘σχεδιασμένο εναπομείναν’ και γίνεται φορέας τοπικότητας με την συμμετοχή της φύσης, του κλίματος, της υλικότητας και της χρήσης στην συνθετική διαδικασία.

Λεωνίδας Κουτσουμπός
ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΕΙΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ

Μέσα από την παρουσίαση επιλεγμένου σχεδιασμένου και χτισμένου αρχιτεκτονικού έργου επιχειρείται μια αναστοχαστική προσπάθεια εκλογίκευσης της συνθετικής διαδικασίας. Αναζητούνται, έτσι, μια σειρά από αρχές που διέπουν τη δουλειά στο σχεδιαστήριο. Οι αρχές αυτές εφορμούν από τη διατακτική δύναμη της αρχιτεκτονικής και την ανάγκη συγκρότησης ενός συστήματος κανόνων, αλλά και των τοπικών αναιρέσεών τους. Παρουσιάζεται έτσι ένα πεδίο έρευνας που εξετάζει τη στενή σχέση της αρχιτεκτονικής δομής και της μορφής, δίνοντας έμφαση στην τεκτονική διαύγεια και διαφάνεια. Επίσης εξετάζονται τα όρια της αυτοσυγκρότησης και ετεροκαθορισμού του αρχιτεκτονικού έργου, σε σχέση με τον εκάστοτε τόπο. Τέλος, αναζητείται η σημασία της ηθικής διάστασης του έργου, τόσο ως προς την εσωτερική συνέπεια της συγκρότησής του, όσο και ως προς την κοινωνική διάσταση της αρχιτεκτονικής και την πραγματική ή την οραματιζόμενη κάθε φορά κατοίκηση.

Παπαστεργίου Χρίστος Αρχιτέκτων Μηχανικός, Draftworks* architects

Ο Χρίστος Παπαστεργίου γεννήθηκε στην Αθήνα. Είναι διπλωματούχος Αρχιτέκτων μηχανικός ΕΜΠ, κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης (MSc) στο πρόγραμμα Σχεδιασμός-Χώρος-Πολιτισμός της Αρχιτεκτονικής Σχολής του ΕΜΠ και Διδάκτωρ Αρχιτεκτονικού Σχεδιασμού από τη Bartlett School of Architecture, UCL (με υποτροφία από το ΙΚΥ). Έχει διδάξει Αρχιτεκτονικό Σχεδιασμό και Θεωρία στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας και το 2023 εκλέχθηκε Επίκ. Καθηγητής στον Τομέα Ι, Αρχιτεκτονικού Σχεδιασμού της Αρχιτεκτονικής Σχολής ΕΜΠ.

Το αρχιτεκτονικό γραφείο draftworks* architects ιδρύθηκε στο Λονδίνο το 2006 από τη Χριστιάνα Ιωάννου και τον Χρίστο Παπαστεργίου και σήμερα εδρεύει στη Λευκωσία και την Αθήνα. Η ομάδα έχει βραβευθεί σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, μεταξύ των οποίων το 1ο βραβείο στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για το ΚΠΕ Αλυκών Λάρνακας, το 2ο βραβείο για σχολικό συγκρότημα στο Παλέρμο (σε συνεργασία με τους AutonomeForme), διάκριση από το MIT για το έργο ‘The New Zidonians’ και 1ο βραβείο για το έργο ‘MUUSA’ στον διαγωνισμό αρχιτεκτονικών ιδεών ‘Next Helsinki’, τον οποίο επιμελήθηκε ο Michael Sorkin. Έργα του γραφείου έχουν εκδοθεί και εκτεθεί παγκοσμίως, όπως στη Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας 2008 και 2012, τη Triennale του Μιλάνου 2022, το περιοδικό Bauwelt, το περιοδικό Site, το περιοδικό Blueprint και η δουλεία του γραφείου έχει παρουσιαστεί στο βιβλίο ‘ATLAS of Emerging Practices’. Το έργο ‘Κατοικία με Τέσσερις Κήπους’ κέρδισε το πρώτο βραβείο στην κατηγορία ‘Χτισμένο Έργο’ και το πρώτο βραβείο στην κατηγορία ‘Συναδέλφων’ των βραβείων DOMA (κριτική επιτροπή: Valerio Olgiati, Emilio Tunon, Oliver Thill) και ήταν επίσης υποψήφιο για το Βραβείο Piranesi 2019 και το Βραβείο Mies van der Rohe 22. Το γραφείο ασχολείται με μελέτες και επίβλεψη έργων σε διάφορες κλίμακες και με διαφορετικό περιεχόμενο, όπως εικαστικές εκθέσεις, ιδιωτικές κατοικίες και δημόσια κτήρια και αστικές αναπτύξεις, ενώ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στα αρχιτεκτονικά μέσα, όπως τα σχέδια, οι μακέτες και η αφήγηση.

Κουτσουμπός Λεωνίδας Αρχιτέκτων Μηχανικός – Επίκουρος Καθηγητής, Αρχιτεκτονική Σχολή, ΕΜΠ

Ο Λεωνίδας Κουτσουμπός (1976) είναι αρχιτέκτονας μηχανικός και διδάσκει ως επίκουρος καθηγητής στην Αρχιτεκτονική Σχολή του ΕΜΠ, με ειδίκευση στη θεωρία του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού. Στην ίδια σχολή πήρε το δίπλωμά του (2001), και επίσης πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές (2004). Ως υπότροφος του ΙΚΥ εκπόνησε διδακτορική διατριβή στο University of Edinburgh της Σκοτίας (2008). Έχει διδάξει επίσης στις αρχιτεκτονικές σχολές του Εδιμβούργου και της Πάτρας.

Διατηρεί αρχιτεκτονικό γραφείο που το αντιλαμβάνεται ως ένα εργο/τάξιο στο οποίο κατασκευάζονται αρχιτεκτονικές ιδέες. Στο γραφείο εκπονούνται αρχιτεκτονικές μελέτες σε ποικίλες κλίμακες και μηχανεύονται τρόποι υλοποίησής τους. Το γραφείο δραστηριοποιείται σε ποικιλία κλιμάκων: κατοικίες, πολυκατοικίες και αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς δημοσίων κτιρίων. Επίσης έχει ασχοληθεί με έργα αναστήλωσης κτιρίων ιστορικού ενδιαφέροντος και ανάδειξης αρχαιολογικών χώρων σε συνεργασία με εφορείες αρχαιοτήτων.

Κωτσιόπουλος Αναστάσιος Αρχιτέκτων - Ομότιμος Καθηγητής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων ΑΠΘ - Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών

Ο Αναστάσιος Μ. Κωτσιόπουλος γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1946. Σπούδασε στο Πειραματικό Σχολείο, στο Α.Π.Θ. (δίπλωμα αρχιτέκτονα 1970, διδακτορικό δίπλωμα 1976 και υφηγεσία 1982) και στο University of Edinburgh (Ph.D., 1980). Δίδαξε αρχιτεκτονικό σχεδιασμό και θεωρία αρχιτεκτονικής στο Α.Π.Θ. από το 1971, αρχικά ως επιμελητής, εν συνεχεία ως υφηγητής και, από το 1989 έως το 2013, ως καθηγητής. Είναι σήμερα ομότιμος καθηγητής του Α.Π.Θ.

Tο 2008, εξελέγη αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην Έδρα του «Αρχιτεκτονικού Σχεδιασμού» της Τάξης των Γραμμάτων και των Καλών Τεχνών.

Έχει περίπου 250 δημοσιεύσεις επιστημονικών άρθρων και αρχιτεκτονικών έργων, ενώ κυριότερα βιβλία του είναι τα «Κριτική της Αρχιτεκτονικής Θεωρίας» (1985, 1992, University Studio Press), «Η αρχιτεκτονική σε περίοδο κρίσης» (2010, εκδόσεις Νεφέλη) και «Για το μεταμοντέρνο στην αρχιτεκτονική» (Νεφέλη 2018). Διετέλεσε τρεις φορές Πρόεδρος του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Α.Π.Θ. και είχε σημαντική συμμετοχή στην ακαδημαϊκή οργάνωση και στο σχεδιασμό νέων πανεπιστημίων συντονίζοντας, μεταξύ αυτών, και το νέο ρυθμιστικό σχέδιο του Α.Π.Θ.

Ο Α. Μ. Κωτσιόπουλος δραστηριοποιείται ως αρχιτέκτων από το 1971 αρχικά με τους Φρόσω Κάισεφ, Κώστα Αντωνίου, Παρασκευά Μιμίδη, Αλίκη Σαμουηλίδου και Λευτέρη Τσουλουβή, εν συνεχεία με τους Δήμητρα Νικολάου και Χρήστο Πανταζίδη, και με τους Νέλη Αρβανιτοπούλου, Δώρα Δακή, Βασίλη Καραλάζο, Ελένη Σπάρτση και Γιώργο Χορόζογλου ενώ συνεργάστηκε σε συγκεκριμένες μελέτες με τις αρχιτέκτονες Μόρφω Παπανικολάου και Ρένα  Σακελλαρίδου. Από το 1997 διατηρεί αρχιτεκτονικό γραφείο με τις αρχιτέκτονες Έμυ Ζουμπουλίδου και Αλίνα Πάνου και βασική συνεργάτιδα την Μπέτυ Χαλκιοπούλου. Το έργο του γραφείου έχει παρουσιασθεί σε εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και έχει δημοσιευθεί σε ελληνικές και διεθνείς εκδόσεις. Αφιερώματα για το έργο τους έχουν γίνει από τα περιοδικά «Αρχιτεκτονικά Θέματα», «Ελληνικές Κατασκευές», «Κτίριο», «EcoΔομείν», το ηλεκτρονικό περιοδικό «Greek Architects» κ.α. Δύο από τα κτίριά τους έχουν συμπεριληφθεί στην έκθεση του Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής και του Deutsches Architektur Museum (DAM) «Η Ελληνική Αρχιτεκτονική του 20ου αιώνα» μεταξύ των 130 σημαντικότερων κτιρίων στην Ελλάδα από το 1900 μέχρι σήμερα. Η κατοικία 2 στην Άνω Πόλη και το Πολιτιστικό Κέντρο Νάουσας έχουν δημοσιευθεί στους παγκόσμιους άτλαντες Phaidon Atlas of Contemporary World Architecture (2004) και Phaidon Atlas of 21st Century World Architecture (2008). Η Νέα Μονάδα της Κεντρικής Βιβλιοθήκης του Α.Π.Θ. (με τις Μ. Παπανικολάου και Ρ. Σακελλαρίδου) έχει τιμηθεί με το πρώτο βραβείο δημόσιου κτιρίου στα Βραβεία Αρχιτεκτονικής 2000 του Ε.Ι.Α., το Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Νάουσας έλαβε ειδική μνεία στα Βραβεία Αρχιτεκτονικής 2008 του Ε.Ι.Α. και εκπροσώπησε την Ελλάδα στον διαγωνισμό για το ευρωπαϊκό βραβείο Mies van der Rohe 2007, ενώ το κτίριο γραφείων της εταιρείας Alumil έχει τιμηθεί με το ένα από τα τρία ισότιμα βραβεία του Μεσογειακού Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού για κτίρια με προσόψεις αλουμινίου (οργάνωση U.I.A.–ETEM/ELVAL, 2003) για την ενεργειακή του συμπεριφορά. Επίσης, το γραφείο (σε συνεργασία με τα κυπριακά γραφεία Χρ. Χρυσάνθου και Ηρ. Παπαχρίστου) κέρδισε το 2010 το πρώτο βραβείο στον διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για την Πολυτεχνική Σχολή του Πανεπιστημίου Κύπρου.

Tο έργο του γραφείου και μια σειρά ζωγραφικών σχεδίων του Α. Κωτσιόπουλου παρουσιάστηκαν σε μονογραφική έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη στην Αθήνα το 2011 και στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών στη Θεσσαλονίκη το 2012, με επιμέλεια της Άννας Σκιαδά με διοργάνωση του Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής και με συνδιοργάνωση του Τμήματος Αρχιτεκτόνων και της Πολυτεχνικής Σχολής του Α.Π.Θ., ταυτόχρονα με την έκδοση της μονογραφίας «Α.Μ. Κωτσιόπουλος και συνεργάτες αρχιτέκτονες: μια διαδρομή στα όρια του μοντέρνου» (2011, επιμέλεια: Α. Γιακουμακάτος, εκδόσεις Κτίριο).

Σχετικές ομιλίες