Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Συνεδρία VI - Η συζήτηση για την Ελληνική Επανάσταση στη δημόσια σφαίρα

Χρυσανθόπουλος Χρήστος, Κουμπουρλής Γιάννης, Φούφουλας Δημήτρης, Λάμπρου Μυρτώ, Φουρναράκη Ελένη, Καραφουλίδου Βίκυ, Αγγελομάτη - Τσουγκαράκη Ελένη, Σφοίνη Αλεξάνδρα

6 Φεβρουαρίου 2021

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 02:12:42 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 211
Ομιλητές
Χρυσανθόπουλος Χρήστος
Κουμπουρλής Γιάννης
Φούφουλας Δημήτρης
Λάμπρου Μυρτώ
Φουρναράκη Ελένη
Καραφουλίδου Βίκυ
Αγγελομάτη - Τσουγκαράκη Ελένη
Σφοίνη Αλεξάνδρα

Γλώσσα
Ελληνική

Ημερομηνία
06/02/2021

Διάρκεια
02:12:42

Εκδήλωση
Εθνικά Κινήματα και Φιλελληνισμός

Χώρος
Διαδικτυακό συνέδριο

Διοργάνωση
Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών – Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
Πρωτοβουλία 1821-2021

Κατηγορία
Ιστορία

Ετικέτες
εθνικό κίνημα, φιλελληνισμός, 1821, Ελληνική Επανάσταση, 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση, ανεξαρτησία, Ανρί Σαιν-Σιμόν, νεωτερικότητα, γαλλικός φιλελληνισμός, σαινσιμονιστές, φιλελευθερισμός, τύπος, λογιοσύνη, διανόηση, αρχαιότητα, Χριστιανισμός, έθνος, εθνική ταυτότητα, βρετανικός τύπος, ειδησεογραφία, Πολιτική, Οθωμανική Αυτοκρατορία, παραπληροφόρηση, δημοσιογραφική πηγή, Μεγάλη Βρετανία, αρθρογραφία, Ρωσία, Ιόνιο Κράτος, εφημερίδα, περιοδικός τύπος, ιστοριογραφία, τυπολογία, ιστορικές πηγές, ελληνική ιστορία

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 συμβαίνει σε μια περιοχή που συνταράσσεται από την ανάδυση των εθνικών κινημάτων του 19ου αιώνα. Στη γειτονική Ιταλία, αλλά και στη Βουλγαρία, τη Σερβία, τη Μολδαβία, τη Βλαχία, τη Βοσνία και άλλες περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας την περίοδο αυτή υπάρχει αναταραχή που σχετίζεται με εγγενή ζητήματα της οθωμανικής διοίκησης, με τα σκιρτήματα των εθνικής αυτοδιάθεσης των λαών των περιοχών αυτών, αλλά και με τον ενθουσιασμό που δημιουργεί η Ελληνική Επανάσταση. Παράλληλα, η Επανάσταση του 1821 πυροδότησε ένα ρωμαλέο κύμα υποστήριξης υπέρ των αγωνιζόμενων Ελλήνων στην Ευρώπη και την Αμερική. Η συμπαράσταση εκφράστηκε ποικιλοτρόπως με την επίσκεψη στην Ελλάδα, με τη συμμετοχή στον Αγώνα, με την οικονομική ενίσχυση, με τη συγκρότηση φιλελληνικών επιτροπών, με την αρθρογραφία στον τύπο, με την έκδοση πολιτικών και λογοτεχνικών εντύπων, παραγωγή καλλιτεχνικών έργων εμπνευσμένων από το 1821 (εικαστικές τέχνες, μουσική, όπερα). Προβληματισμοί γύρω από τα παραπάνω ζητήματα αποτελούν ερεθίσματα μιας ευρείας, με διεπιστημονικό χαρακτήρα, συζήτησης για τα Εθνικά Κινήματα και τον Φιλελληνισμό, η οποία αναπτύχθηκε στο πλαίσιο ενός ανοικτού διεθνούς διαδικτυακού συνεδρίου που οργάνωσε το ΙΙΕ/ΕΙΕ στο πλαίσιο των εκδηλώσεων μνήμης και τιμής για την Επανάσταση του 1821.

Στο πλαίσιο της έκτης συνεδρίας πραγματοποιήθηκαν οι ομιλίες:

Από τη φιλελληνική στράτευση στην «έξοδο προς την Ανατολή»: Η σαινσιμονική οπτική για την αναγεννημένη Ελλάδα (1825-1835)
Γιάννης Κουμπουρλής, Ελένη Φουρναράκη, Δημήτρης Φούφουλας, Μυρτώ Λάμπρου

Οι ιδέες του Ανρί Σαιν-Σιμόν (1760-1825) αποτέλεσαν τη βάση για να συγκροτηθεί ένα από τα σημαντικότερα ρεύματα σκέψης της νεωτερικότητας. Από το 1825, οι σαινσιμονιστές έδωσαν τις δικές τους απαντήσεις στις προκλήσεις μιας ολόκληρης εποχής που σφραγίστηκε από το τέλος της Παλινόρθωσης και την έλευση της Ιουλιανής Μοναρχίας. Η καλλιέργεια του επιστημονικού πνεύματος, η συλλογική οργάνωση της βιομηχανικής παραγωγής και, τέλος, η διάδοση μιας νεο- χριστιανικής ηθικής ήταν οι τρεις κύριοι άξονες πάνω στους οποίους κινήθηκαν οι σαινσιμονιστές για να προτείνουν λύσεις στα κοινωνικά (αναλφαβητισμός, φτώχεια, ανισότητες παντός είδους) και στα πολιτικά (οργάνωση και λειτουργία του έθνους-κράτους) προβλήματα της εποχής τους. Ένα από τα ζητήματα που προσέλκυσαν το έντονο ενδιαφέρον τους ήταν και η «ελληνική υπόθεση».

Όταν ο Σαιν-Σιμόν πέθαινε, ο Κιουταχής πολιορκούσε το Μεσολόγγι. Η Ελληνική Επανάσταση βρισκόταν σε μία πολύ κρίσιμη καμπή. Η γαλλική κοινή γνώμη κινητοποιήθηκε άμεσα, στηρίζοντας τους χριστιανούς απόγονους των αρχαίων Ελλήνων. Πρόσφατες αλλά και παλαιότερες μελέτες έχουν αναδείξει με επάρκεια το ρόλο των Γάλλων φιλελλήνων τόσο κατά τη διάρκεια της Επανάστασης όσο και κατά τη σύσταση του ελληνικού κράτους. Σε ό,τι αφορά στη φιλελληνική στάση των σαινσιμονιστών, πολλά είναι τα ερωτήματα που παραμένουν ωστόσο αναπάντητα. Προσπαθώντας να συμβάλουμε στην κάλυψη αυτού του κενού, εκκινούμε από μία βασική διαπίστωση: η συμπαράσταση των σαινσιμονιστών προς τους επαναστατημένους Έλληνες εκφράστηκε ποικιλοτρόπως, με την επίσκεψη μερικών εξ αυτών στην Ελλάδα και τη συμμετοχή τους στον αγώνα, με τα καλέσματά τους για οικονομική ενίσχυση, την αρθρογραφία τους στα «επίσημα όργανα» του κινήματος, τον σχολιασμό καλλιτεχνικών έργων εμπνευσμένων από το 1821, την επικοινωνία τους με Έλληνες λόγιους, ακόμη και την εμπλοκή τους στην οργάνωση του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.

Κεντρική υπόθεσή μας είναι πως στο σαινσιμονικό ενδιαφέρον για την Ελλάδα αντανακλώνται ορισμένες από τις ζυμώσεις που οδήγησαν στην αποκρυστάλλωση της ιδεολογικής ταυτότητας του εν λόγω κινήματος. Σε αυτό το πλαίσιο, η ανακοίνωσή μας θα εστιάσει αρχικά το ενδιαφέρον της στα σημεία σύγκλισης ή/και απόκλισης των σαινσιμονιστών με τους φιλελεύθερους και τους συντηρητικούς φιλέλληνες. Στόχος μας εν προκειμένω είναι να αναδείξουμε τα στοιχεία που συνθέτουν την ταυτότητα των νεοελλήνων σύμφωνα με την αντίληψη των σαινσιμονιστών. Η εμπλοκή κάποιων από αυτούς στη συγκρότηση του ελληνικού κράτους μας επιτρέπει να ανιχνεύσουμε, σε ένα δεύτερο επίπεδο, τα κίνητρά τους, τις προσδοκίες τους και τις ενδεχόμενες διαψεύσεις τους. Επίσης, ενώ από την αρχή της δεκαετίας του 1830 οι εξελίξεις στη Γαλλία και στον ευρύτερο χώρο της ανατολής (αλγερία, αίγυπτο και όθωμανική αυτοκρατορία) συνέβαλαν αποφασιστικά ώστε οι ιδέες των σαινσιμονιστών για την Ελλάδα να ενταχθούν ομαλά στην ευρύτερη προβληματική τους για τις σχέσεις Δύσης- Ανατολής, ένα ζήτημα που δεν έχει επαρκώς διερευνηθεί είναι το ακόλουθο: κατά πόσον Έλληνες λόγιοι που είχαν ιδέες συγγενείς προς τις σαινσιμονικές άσκησαν επιδράσεις στους Γάλλους σαινσιμονιστές που ήρθαν στην Ελλάδα, προς την κατεύθυνση ενδεχόμενης αναθεώρησης της αντίληψης των τελευταίων για τον κόσμο της Ανατολής και τους Έλληνες ειδικότερα.

Ο ρόλος και η σημασία του φιλελληνικού λόγου στον τύπο της Ελληνικής Επανάστασης
Βίκυ Καραφουλίδου

Οι μελετητές του εθνικιστικού φαινομένου έχουν διερευνήσει συστηματικά τον ρόλο της διανόησης και του τύπου στη διάδοση και στην εδραίωση της εθνικής ιδεολογίας. Η λογιοσύνη όμως που διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο με την πένα της στην προαγωγή των νεωτερικών πολιτικών αντιλήψεων δεν είναι αποκλειστικά η ελληνόφωνη λογιοσύνη. Στις εφημερίδες της Ελληνικής Επανάστασης σημαντική θέση κατέχουν αξιοπρόσεκτες παρεμβάσεις φιλελλήνων στοχαστών και αρθρογράφων προς υποστήριξη του ελληνικού απελευθερωτικού εγχειρήματος. Συχνά πρόκειται για σύντομα ενημερωτικά δελτία ή μεταφράσεις αποσπασμάτων της τρέχουσας φιλελληνικής παραγωγής, αλλά και για εμψυχωτικές επιστολές ή εκτεταμένες πραγματείες με συμβουλευτικό χαρακτήρα, ποικίλα δηλαδή κείμενα άλλοτε μικρότερου και άλλοτε μεγαλύτερου μεγέθους, που υποστηρίζουν και υπηρετούν εν τέλει έναν μείζονος σημασίας στόχο: την εδραίωση της νεωτερικής εθνικής ιδέας και την κατίσχυση μιας σταδιακά αναδυόμενης «εθνικής κοινής γνώμης», ενός «εθνικού αναγνωστικού κοινού».

Από αυτό το πρίσμα, η παρούσα ανακοίνωση δοκιμάζει να διερευνήσει ορισμένες κρίσιμες πτυχές αυτού του ανοικτού διαλόγου που διεξάγεται μεταξύ Ελλήνων και Ευρωπαίων. Ποιά είναι η επαναστατημένη Ελλάδα που σμιλεύουν από κοινού Έλληνες και Φιλέλληνες; Ποιοί προνομιακοί ιδεολογικοί τόποι τη συνθέτουν; Πώς συνδυάζονται οι αναφορές στην αρχαιότητα και τη χριστιανική θρησκεία, με ποιους όρους νομιμοποιείται το εθνικό κίνημα των Ελλήνων; Ποια ικανοποιητικά συνεκτική ιστορική «εθνική» αφήγηση δοκιμάζει να συνδέσει το παρελθόν της οθωμανικής κατάκτησης με το ασταθές και αβέβαιο επαναστατικό παρόν; Πώς αξιοποιείται πολιτικά ο φιλελληνικός λόγος από την εγχώρια πνευματική ελίτ προκειμένου να επιτευχθεί σε συνθήκες εμπόλεμης κρίσης η –διόλου αυτονόητη– «εθνική ενότητα» και να καταστεί εφικτή η μετάβαση από τους παραδοσιακούς κώδικες σκέψης σε μια σύγχρονη πολιτική συνείδηση;

Μια τέτοια προσέγγιση, κινούμενη στο ευρύτερο πεδίο της ιστορίας των ιδεών, επιθυμεί να συμβάλει στην περαιτέρω κατανόηση του εθνικιστικού φαινομένου, αποτιμώντας το ειδικό βάρος της ευρωπαϊκής οπτικής απέναντι στην «Ελλάδα» και τους «Έλληνες» εντός μιας εξαιρετικά σύνθετης διαδικασίας καθολικού πολιτικού, πολιτισμικού και κοινωνικού μετασχηματισμού, που την δεκαετία του 1820 βρίσκεται εν πλήρει εξελίξει.

Η Ελληνική Επανάσταση στον βρετανικό τύπο: Ειδησεογραφία, φιλελληνισμός, πολιτική
Ελένη Αγγελομάτη-Τσουγκαράκη

Θα επιχειρηθεί να παρουσιαστούν ορισμένα χαρακτηριστικά του βρετανικού τύπου που σχετίζονται με τον τρόπο παρουσίασης της Ελληνικής Επανάστασης και τις θέσεις που λάμβανε ως προς αυτήν.

Θα εξεταστούν μόνο οι πλέον αντιπροσωπευτικές περιπτώσεις της στάσης του ημερήσιου και εβδομαδιαίου τύπου, περιλαμβανομένου και μικρού μέρους του επαρχιακού. Επίσης, θα συζητηθούν συγκεκριμένα αντιπροσωπευτικά περιοδικά και φυλλάδια που ασχολήθηκαν με την Ελληνική Επανάσταση.

Θα αναφερθούν οι πηγές πληροφόρησης του βρετανικού τύπου, που σε κάποιο βαθμό καθόριζαν την ακρίβεια και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των ειδήσεων που δημοσιεύονταν. Ο τύπος σε μεγάλο βαθμό αναπαρήγαγε δημοσιεύσεις ή αναδημοσιεύσεις εφημερίδων άλλων ευρωπαϊκών χωρών, λάμβανε όμως πληροφορίες και από πηγές εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, της επαναστατημένης Ελλάδας, του Ιονίου Κράτους, καθώς και από επώνυμες, ψευδώνυμες και ανώνυμες επιστολές. Ας σημειωθεί ότι ηθελημένη ή αθέλητη παραπληροφόρηση, δεν ήταν άγνωστη. Στο περιεχόμενο των ειδήσεων θα γίνει μόνο δειγματοληπτική αναφορά, με έμφαση κυρίως σε θέματα που τύχαιναν πιο διεξοδικής παρουσίασης από τον τύπο και στα στοιχεία εκείνα που μας επιτρέπουν να αντιληφθούμε καλύτερα τον τρόπο και τα μέσα με τα οποία εξαπλώθηκε ο φιλελληνισμός στη Βρετανία.

Η ειδησεογραφία και αρθρογραφία σχετίζονταν άμεσα με τα εμπορικά και πολιτικά συμφέροντα της Βρετανίας και την πολιτική των κυβερνήσεών της προς τους εμπολέμους, αλλά εστίαζε επίσης και στο ρόλο της Ρωσίας στα γεγονότα. Τα έντυπα στα κείμενά τους συνήθως ακολουθούσαν τις θέσεις των πολιτικών παρατάξεων στις οποίες προσέκειντο, ή τις οποίες εκπροσωπούσαν, μολονότι οι πολιτικοί συνήθως δεν ήθελαν να συνδέονται φανερά με τις εφημερίδες, στις οποίες τότε κανονικά απαγορευόταν να δημοσιεύουν τις συζητήσεις στο Κοινοβούλιο.

Οι πολιτικές αντιθέσεις εντός της Βρετανίας όξυναν και τις μεταξύ των ίδιων των εντύπων αντιπαραθέσεις σχετικά με την Ελληνική Επανάσταση αλλά και την εφαρμοζόμενη πολιτική της ουδετερότητας των αρμοστών του Ιονίου Κράτους. Οι αντιθέσεις αυτές εκδηλώνονταν με αλληλοεκτοξευόμενες κατηγορίες και σχόλια. Αυτά εντείνονταν όσο επεκτεινόταν ο φιλελληνισμός σε ευρύτερες ομάδες πληθυσμού. Το κίνημα του φιλελληνισμού εκπροσωπείτο σοβαρά σε μερίδα του τύπου, όμως αντιμετώπιζε παράλληλα και αρκετές επικρίσεις. Οι φιλελληνικές θέσεις σε μεγάλο βαθμό προβάλλονταν από την καθημερινή εφημερίδα Morning Chronicle, την εβδομαδιαία The Examiner και τα κυκλοφορούντα φυλλάδια (pamphlets), αλλά και το πλήθος των βιβλίων που αφορούσαν την Ελληνική Επανάσταση και τις βιβλιοκρισίες τους που δημοσιεύονταν σε έγκριτα περιοδικά.

Η φιλελληνική ιστοριογραφία για την Ελληνική Επανάσταση (1821-1830)
Αλεξάνδρα Σφοίνη

Θα εξετασθούν οι απόπειρες των Φιλελλήνων να συγγράψουν την ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης (κυρίως του Claude-Dénis Raffenel), αλλά και άλλα ιστορικά κείμενα γραμμένα στα γαλλικά, αγγλικά και γερμανικά από Φιλέλληνες κατά τη διάρκεια του αγώνα (E. Blaquiere, M. Raybaud, W. M. Leake, E. Münch, A. carrel, W. de Lüdemann, J. curtius, J. Emerson, κ.ά.), η τυπολογία και οι πηγές τους. Όλα αυτά τα κείμενα ενδιαφέρουν για τη ματιά των ξένων σε σχέση με την ελληνική ιστορία (αρχαία, βυζαντινή και νεότερη), την Ελληνική Επανάσταση, στην οποία κάποιοι από αυτούς συμμετείχαν, και τη στάση τους απέναντι σε αυτή. Από την άλλη πλευρά αναπληρώνουν το κενό μιας ολοκληρωμένης και επιστημονικότερης ιστοριογραφίας της Επανάστασης μέχρι την εμφάνιση της ιστορίας του Thomas Gordon (1832) και του George Finlay (1861), οι οποίες μεταφράστηκαν και στα ελληνικά.

Χρυσανθόπουλος Χρήστος Υποψήφιος Διδάκτορας, Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Πατρών - Συνεργάτης, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

Σπούδασε Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και μετά από κατατακτήριες εξετάσεις συνέχισε τις σπουδές του στο Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής. Σε μεταπτυχιακό επίπεδο ειδικεύτηκε στη Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και στην Εκπαίδευση Ενηλίκων στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο. Από το 2018 είναι υποψήφιος διδάκτορας στο τμήμα Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων Τεχνολογιών στο Πανεπιστήμιο Πατρών, με ειδίκευση στο πεδίο της διαχείρισης αρχείων και τεκμηρίων σε ψηφιακό περιβάλλον και της ψηφιακής δημόσιας ιστορίας. Έχει εργαστεί σε ερευνητικούς φορείς και πανεπιστήμια ως ερευνητής, καθώς και σε κοινωφελείς και πολιτιστικούς οργανισμούς ως διαχειριστής προγραμμάτων.

Ερευνητικά ενδιαφέροντα: Ψηφιακή και Δημόσια Ιστορία, Τοπική Ιστορία και Ιστοριογραφία, Πολιτισμική Ιστορία.

Κουμπουρλής Γιάννης Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης

Ο Γιάννης Κουμπουρλής γεννήθηκε στην Αθήνα το 1970. Σπούδασε Κοινωνιολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών (1988-1992). Συνέχισε τις σπουδές του στη Σχολή Ανωτάτων Σπουδών στις Κοινωνικές Επιστήμες στο Παρίσι, από την οποία του απονεμήθηκε ο μεταπτυχιακός τίτλος D.E.A. (1993) καθώς και ο τίτλος του διδάκτορα Ιστορίας (2000). Έχει διδάξει στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου καθώς και σε μεταπτυχιακό πρόγραμμα του Παντείου Πανεπιστημίου, ενώ από το 2010 διδάσκει Ιστορική Κοινωνιολογία της νεότερης ελληνικής κοινωνίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης (Ρέθυμνο), όπου σήμερα κατέχει τη βαθμίδα του Αναπληρωτή Καθηγητή. Την περίοδο 2010-2014 ήταν φιλοξενούμενος ερευνητής στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Από το 2001 διδάσκει επίσης Ελληνική Ιστορία στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Κατά το ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 ήταν προσκεκλημένος καθηγητής στη Σχολή Ανωτάτων Σπουδών στις Κοινωνικές Επιστήμες στο Παρίσι. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα άπτονται της ιστορικής κοινωνιολογίας, της νεοελληνικής ιστοριογραφίας και της ιστορίας των πολιτικών κινημάτων και των ιδεολογιών στα Βαλκάνια και την Ευρώπη (18ος-20ός αιώνας), με έμφαση στις εθνικιστικές και τις σοσιαλιστικές ιδέες. Από τις Εκδόσεις του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών έχουν εκδοθεί τα βιβλία του La formation de l’histoire nationale grecque. L’apport de Spyridon Zambelios (1815-1881) (Αθήνα 2005) και Οι ιστοριογραφικές οφειλές των Σπ. Ζαμπέλιου και Κ. Παπαρρηγόπουλου. Η συμβολή Ελλήνων και ξένων λογίων στη διαμόρφωση του τρισήμου σχήματος του ελληνικού ιστορισμού (1782-1846) (Αθήνα 2012).

Φούφουλας Δημήτρης Ακαδημαϊκός Υπότροφος, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης

Ο Δημήτρης Φούφουλας γεννήθηκε το 1979 στην Πάτρα. Σπούδασε κοινωνιολογία στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές και τις διδακτορικές του σπουδές στο τμήμα Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Paris-Diderot. Έχει διδάξει στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Λάμπρου Μυρτώ Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης

Η Μυρτώ Λάμπρου είναι μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Φουρναράκη Ελένη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης

Η Ελένη Φουρναράκη είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια στη νεότερη κοινωνική ιστορία στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και μέλος της συντακτικής ομάδας του διεθνούς ετήσιου επιστημονικού περιοδικού (με ανώνυμους κριτές) Aspasia – The International Yearbook of Central, Eastern and South Eastern European Women’s and Gender History, Νέα Υόρκη και Οξφόρδη: Berghahn Books. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα και οι επιστημονικές της δημοσιεύσεις εντάσσονται ευρύτερα στην ιστορία των γυναικών και του φύλου και, ειδικότερα, αφορούν, μεταξύ άλλων, την κοινωνική και πολιτισμική ιστορία της εκπαίδευσης, της φυσικής αγωγής και της σωματικής κουλτούρας. Έργα της είναι: Sport, Bodily Culture and Classical Antiquity in Modern Greece (επιμ. μαζί με τον Ζήνωνα Παπακωνσταντίνου, 2011) και Κοινωνία και αθλητισμός στην Ελλάδα. Κοινωνιολογικές και ιστορικές προσεγγίσεις (επιμ. μαζί με τον Γιάννη Ζαϊμάκη, 2015).

Καραφουλίδου Βίκυ Εργαστηριακό και Διδακτικό προσωπικό (ΕΔιΠ), Τμήμα Φιλολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Η Βίκυ Καραφουλίδου σπούδασε ελληνική φιλολογία στο Α.Π.Θ. Ακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Στο ίδιο τμήμα εκπόνησε τη διδακτορική της διατριβή στην κατεύθυνση της ιστορίας των πολιτικών και κοινωνικών ιδεών, εξετάζοντας την πρώτη διαμόρφωση της ελληνικής σοσιαλιστικής σκέψης. Η επεξεργασμένη μορφή της διατριβής της κυκλοφόρησε υπό τον τίτλο Η γλώσσα του σοσιαλισμού. Ταξική προοπτική και εθνική ιδεολογία στον ελληνικό 19ο αιώνα, εκδόσεις Βιβλιόραμα, Αθήνα 2011.

Κατά τα ακαδημαϊκά έτη 2010-11 και 2011-2012 δίδαξε ως συμβασιούχος διδάσκουσα στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Το 2013 υπήρξε μεταδιδακτορική υπότροφος του Τμήματος Φιλολογίας του ΑΠΘ. Από τον Σεπτέμβριο του 2014 εργάζεται ως ΕΔΙΠ στο Τμήμα Φιλολογίας.

Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα κινούνται στον χώρο της ιστορίας των ιδεών, στη νεότερη και σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία, στην ιστορία της ιστοριογραφίας, καθώς και στη μελέτη των σχέσεων ιστορίας, ιδεολογίας και ελληνικής/ξένης λογοτεχνίας.

Αγγελομάτη - Τσουγκαράκη Ελένη Ομότιμη Καθηγήτρια, Τμήμα Ιστορίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο

Πτυχιούχος του Ιστορικού και Αρχαιολογικού Τμήματος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Διετέλεσε Διευθύντρια Ερευνών στο Κέντρο Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών. Από το 1997 ήταν Καθηγήτρια της Ιστορίας του Νέου Ελληνισμού (15ος-19ος αιώνας) στο Τμήμα Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου. Είναι επιστημονική υπεύθυνη του Μεταπτυχιακού “Μεθοδολογία κριτικής και έκδοσης των ιστορικών πηγών”. Έχει δημοσιεύσει βιβλία και άρθρα για τον περιηγητισμό, τους λογίους της Τουρκοκρατίας, την ιστορία της εκπαίδευσης, την ιστορία των γυναικών, την τοπική ιστορία (Κρήτη, Κέρκυρα). Ενδεικτικά:

Μητρώον Α’ Νεκροταφείου Αθηνών. Α’ Ζώνη – Α’ Τμήμα (με την Δέσποινα Τσουκλίδου – Πέννα), 1972.
Ιωάννου Σταυριανού (1804-1887), Πραγματεία των περιπετειών του βίου μου και συλλογή διαφόρων αγνώστων αντικειμένων έτι εν τη Ελληνική Ιστορία, 1982.
Νικόλας Κριτίας. Βιογραφικά και εργογραφικά, 1984-6.
The Eve of the Greek Revival. British Travellers’ Perceptions of Early Nineteenth Century Greece, London 1990.
Ιόνιος Ακαδημία. Το χρονικό της ίδρυσης του πρώτου ελληνικού πανεπιστημίου, 1997.
Τα ταξίδια του λόρδου Guilford στην Ανατολική Μεσόγειο, 2000.

Σφοίνη Αλεξάνδρα Κύρια Ερευνήτρια, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

ΣΠΟΥΔΕΣ
1981: Πτυχίο του Ιστορικού-Αρχαιολογικού Τμήματος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.
1983-1986: Υποτροφία Σαριπολείου Ιδρύματος για μεταπτυχιακές σπουδές στη νεώτερη ελληνική ιστορία στο Παρίσι.
1987: Δίπλωμα τουρκικής γλώσσας και λογοτεχνίας του Institut National des Langues et Civilisations Orientales (INALCO), Παρίσι.
1991: Διδακτορικό δίπλωμα στη νεώτερη ελληνική ιστορία του Πανεπιστημίου της Σορβόννης (Université de Paris I, Panthéon-Sorbonne).

ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑ
1991-1992: Επιστημονική συνεργάτις στο Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΚΝΕ/ΕΙΕ).
1992-1993: Διδασκαλία στο Πανεπιστήμιο της Άγκυρας (Τμήμα Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας).
1994-1996: Αποσπασμένη από τη Μέση Εκπαίδευση στο ΚΝΕ/ΕΙΕ.
1997-2000: Δόκιμη Ερευνήτρια στο ΚΝΕ/ΕΙΕ.
2000-2017: Εντεταλμένη Ερευνήτρια στο ΚΝΕ/ΕΙΕ.
2017: Κύρια Ερευνήτρια στον Τομέα Νεοελληνικών Ερευνών του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΤΝΕ/IIE/EIE).

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ
• Νεώτερη κοινωνική και πολιτισμική ιστορία.
• Διαφωτισμός και Επανάσταση.
• Ιστορία των μεταφράσεων και των εννοιών.
• Φιλελληνισμός.
• Αλληλογραφία.

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
• Συμμετοχή σε ερευνητικά προγράμματα:

1991-2006: Γλωσσομάθεια και πολιτισμικές επαφές: ο Ελληνισμός μεταξύ Ανατολής και Δύσης (15ος-19ος αι.) (ΚΝΕ/ΕΙΕ).
2007: Νεοελληνική Γραμματολογία και Ιστορία των Ιδεών (18ος-20ός αι.) (ΤΝΕ/IIE/ΕΙΕ).
2013-2015: ΚΡΗΠΙΣ, Έργο: Δίκτυα γνώσης και πολιτισμού. Συγκεκριμένο ερευνητικό αντικείμενο: «Δίκτυα Γλωσσομάθειας: Οι μεταφράσεις 1700-1832» (ΤΝΕ/IIE/ΕΙΕ).
2015-2018: COST Action IS 1310 Reassembling the Republic of letters, 1500-1800. A digital framework for multi-lateral collaboration on Europe’s intellectual history (Πανεπιστήμιο Οξφόρδης).
2017: Professeurs – Traducteurs – Éditeurs Médiateurs culturels entre la Grèce, la France et l’Allemagne (1830-1974) (ΤΝΕ/IIE/ΕΙΕ/Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών).

• Επιστημονική υπεύθυνη ερευνητικών έργων (ΤΝΕ/IIE/ΕΙΕ):

1999: Το λεξιλόγιο του ελληνικού Διαφωτισμού και της Επανάστασης.
2013: Γλωσσομάθεια, Μεταφράσεις, Έννοιες (18ος-20ός αι.).
2013: Βιβλιογραφία Φιλελληνισμού: νέες προσθήκες.

• Μέλος επιστημονικών εταιρειών:

1997: Όμιλος Mελέτης του Nεοελληνικού Διαφωτισμού (OMEΔ) και International Society for Eighteenth Century Studies (ISECS).
2002: History of Political and Social Concepts Group (HPSCG).
2003: Εταιρεία Μελέτης του Νέου Ελληνισμού (ΕΜΝΕ-Μνήμων).
2004: Σωματείο Φίλοι των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ).
2018: Société d’Études des Théories et Pratiques en Traduction (SEPTET).

• Συμμετοχή σε ελληνικά και διεθνή επιστημονικά συνέδρια και διοργάνωση
επιστημονικών συναντήσεων.

Σχετικές ομιλίες

Η παγκόσμια απήχηση της Επανάστασης του 1821 (Προσυνεδριακή διαδικτυακή εκδήλωση) 02:01:24

Μαρ 30, 2021

Η παγκόσμια απήχηση της Επανάστασης του 1821 (Προσυνεδριακή διαδικτυακή εκδήλωση)

Λιάκος Αντώνης Μάνος Ιωάννης Ζάνου Κωνσταντίνα Κιτροέφ Αλέξανδρος Παλιεράκη Ευγενία Διάλλα Άντα Κουσουρής Δημήτρης Πλάντζος Δημήτρης Κουμπουρλής Γιάννης Σωτηρόπουλος Μιχάλης Κατσίμη Μαριλένα

Γλώσσα: Ελληνική