Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Το Ανατομικό Υπέροχο του Καθηγητή William Hunter: Σκληρές Μορφές Μίμησης και η Μαγική Γενεαλογία του Ρεαλισμού στον Δέκατο Όγδοο Αιώνα

Σαραφιανός Άρης

21 Νοεμβρίου 2019

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 00:24:30 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 371
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Το ΣΤ΄ Συνέδριο Ιστορίας της Τέχνης, μια διοργάνωση της Εταιρείας Ελλήνων Ιστορικών Τέχνης (ΕΕΙΤ), πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στο αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη (Κτήριο οδού Πειραιώς) από την Παρασκευή 22 έως και την Κυριακή 24 Νοεμβρίου 2019.

Το φετινό συνέδριο, με θέμα Περίοδοι Κρίσης και Αλλαγές Παραδείγματος, εστίασε στην εννοιολόγηση των όρων «αλλαγή παραδείγματος» και «κρίση» και στους τρόπους με τους οποίους σχετίζονται διαφόρων ειδών κρίσεις με επιστημολογικές τομές ή γενικότερες μεταβολές στον τρόπο αντίληψης και ερμηνείας ιστορικών στιγμών, περιόδων και μοντέλων. Οι ανακοινώσεις του συνεδρίου επιχειρούν να διερευνήσουν τις σχέσεις αυτές μέσα από την εξέταση των καλλιτεχνικών πρακτικών, των θεσμών, του ιστορικού και κριτικού λόγου, όπως εκδηλώνονται σε διαφορετικές περιόδους της ιστορίας της τέχνης.

Στις τριήμερες εργασίες του ΣΤ´ Συνεδρίου παρουσιάστηκαν τριάντα οχτώ ανακοινώσεις από ιστορικούς τέχνης που ζουν στην Ελλάδα ή το εξωτερικό και εργάζονται σε όλα τα επίπεδα της ακαδημαϊκής έρευνας (καθηγητές πανεπιστημίου, υποψήφιοι διδάκτορες, ανεξάρτητοι ερευνητές, επιμελητές μουσείων κ.ά.). Το συνέδριο απευθύνεται όχι μόνο σε ένα ειδικό ακροατήριο, αλλά και σε ένα ευρύτερο κοινό που τα τελευταία χρόνια δείχνει αυξανόμενο ενδιαφέρον για την ιστορία της τέχνης στην Ελλάδα.

Ως κεντρική ομιλήτρια του ΣΤ΄ Συνεδρίου Ιστορίας της Τέχνης είχε προσκληθεί η καθηγήτρια Mechthild Fend (University College London), η οποία την Παρασκευή 22 Νοεμβρίου έδωσε διάλεξη με τίτλο Sickening Sights: Pathology and the Crises of the French Revolution (Αρρωστημένες όψεις: Παθολογία και οι κρίσεις της Γαλλικής Επανάστασης).

Το BLOD βιντεοσκόπησε και δημοσιεύει 2 συνεδρίες και την κεντρική ομιλία του συνεδρίου.

Άρης Σαραφιανός
επίκουρος καθηγητής, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Το Ανατομικό Υπέροχο του καθηγητή William Hunter: Σκληρές μορφές μίμησης και η μαγική γενεαλογία του ρεαλισμού στον δέκατο όγδοο αιώνα
Ο William Hunter και η δραστηριότητά του ως Καθηγητής Ανατομίας της Βασιλικής Ακαδημίας των Τεχνών του Λονδίνου, ως συλλέκτης καλλιτεχνικών έργων και ως εργοδότης σημαντικών ζωγράφων της εποχής, έχει προσελκύσει εδώ και δεκαετίες το έντονο ενδιαφέρον τόσο των ιστορικών της τέχνης όσο και των ιστορικών της ιατρικής. Κυριότερες αιχμές αυτού του ενδιαφέροντος είναι οι διαλέξεις του στη Βασιλική Ακαδημία και το έργο του - σταθμός στην ιστορία της ανατομικής εικονογράφησης, The Anatomy of the Gravid Uterus (1774). Στην ανακοίνωση αυτή συσχετίζονται μεταξύ τους αυτές οι δύο δραστηριότητες του ανατόμου γιατρού τοποθετώντας τις ανατομικές του εικόνες στο εσωτερικό της βαθιάς σαγήνης του με τις αναδυόμενες δυνάμεις ενός ιδιαίτερου είδους υπερ-νατουραλισμού που για πρώτη φορά παρουσίασε ο ίδιος στις καλλιτεχνικές του διαλέξεις στη Βασιλική Ακαδημία. Αυτές οι εικόνες είναι το προϊόν μίας συλλογικής και σύνθετης εργασίας, η οποία απαίτησε τη σύγκλιση ποικίλων διεπιστημονικών και διεπαγγελματικών δεξιοτήτων μεταξύ γιατρών και καλλιτεχνών. Αξιοποιώντας μία σειρά από πηγές –γραπτά κριτικών με τους οποίους ο Hunter διατηρούσε στενές επαφές, όπως ο Denis Diderot και ο Edmund Burke, έργα ζωγράφων που συνέλεγε, όπως του Chardin, και δημοσιευμένα κείμενα καλλιτεχνών που απασχόλησε στον άτλαντα, όπως ο Jan van Rymsdyk– η ανακοίνωση αυτή αναδεικνύει τον ρόλο του εγχειρήματος Hunter στη γένεση ενός νέου είδους κριτικού ρεαλισμού. Οι ακραίες, αντι-ακαδημαϊκές και επιστημονικά αιρετικές φιλοδοξίες του ρεαλισμού αυτού συνοψίζονται στο αίτημα για αισθητηριακή και συγκινησιακή ενίσχυση των οπτικών διεγέρσεων όπως επίσης και για μία ενισχυμένη υλικότητα βλέμματος και εικόνων. Ταυτόχρονα τονίζεται η σημασία του ρεαλισμού αυτού ως εργαλείου κοινωνικής κριτικής, επαγγελματικών διεκδικήσεων και κοινωνικής ανοδικότητας για καλλιτέχνες και γιατρούς. Από το ανατομικό θέατρο στα καλλιτεχνικά αμφιθέατρα της Βασιλικής Ακαδημίας και από την παραγωγή επιστημονικών γνώσεων στην αναπαραγωγή αισθήσεων, συγκινήσεων και εικόνων, η ανακοίνωση αυτή αναδεικνύει το μικτό αλλά κοινό πολιτισμικό έδαφος πάνω στο οποίο διαμορφώθηκαν οι σύνθετες πραγματοκρατικές φιλοδοξίες του εγχειρήματος Hunter. Με αυτόν τον τρόπο παρουσιάζονται ξανά οι δυνατότητες που μπορεί να ανοίξει στην ιστορική ανάλυση των οπτικών εικόνων μια αυστηρή και ισοβαρής εμπλοκή με την ιστορία διαφορετικών κλάδων. Κάτι τέτοιο έχει φυσικά καταστεί εφικτό μόνον μέσα από την πρόσφατη διεπιστημονική ανακατάταξη της ιστορικής έρευνας στις ανθρωπιστικές επιστήμες. Παρά τις τρέχουσες διακηρύξεις περί διεπιστημονικότητας, όμως, μία σύντομη ματιά στην υπάρχουσα βιβλιογραφία για το θέμα μπορεί εύκολα να καταδείξει ότι μία τέτοια παραγωγική προοπτική παραμένει ακόμη το ζητούμενο.

Σαραφιανός Άρης Αναπληρωτής Καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Ο Άρης Σαραφιανός είναι Αναπληρωτής Καθηγητής στην Ευρωπαϊκή Ιστορία της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Έλαβε το διδακτορικό του από το Πανεπιστήμιο του Manchester όπου δίδαξε μεταξύ 2001 και 2008. Υπήρξε έμμισθος επιστημονικός συνεργάτης (Long-term Fellow) στη Huntington Library και στη Clark Library/UCLA ενώ η έρευνά του έχει χρηματοδοτηθεί από το Paul Mellon Centre στο Λονδίνο/Πανεπιστήμιο του Yale και το YCBA στο Πανεπιστήμιο του Yale. Υπήρξε ερευνητικός συνεργάτης του Wellcome Centre for the History of Science, History and Technology στο Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ (2014) και του Birkbeck, University of London (2017).

Το ερευνητικό του έργο επικεντρώνεται στη διεπαφή μεταξύ της ιστορίας της ιατρικής και της ιστορίας της τέχνης, την ιστορία της λογοτεχνίας, της μουσικής και του ταξιδιού κατά τη διάρκεια του 18ου και 19ου αιώνα. Άρθρα του έχουν εμφανιστεί σε διεθνή, peer-reviewed περιοδικά (Representations, Journal of the History of Ideas, Art Bulletin και Art History κ.ά.) καθώς και σε μια σειρά θεματικών ανθολογιών στο εξωτερικό και την Ελλάδα, οι οποίες πραγματεύονται τη σχέση μεταξύ επιστήμης, ιατρικής, λογοτεχνίας και τεχνών – βλέπε, για παράδειγμα, “Wounding Realities and Painful Excitements” στο Hurtful Body, 2017). Δημοσιεύει από το 2012 στην πολιτισμική ιστορία του κλίματος (βλ. πρόσφατα Journal of Art Historiography, Δεκέμβριος 2021) όπως επίσης και στην ιστορία του οριενταλισμού και την ταραχώδη πρόσληψη της συλλογής Έλγιν σε Αγγλία και Ευρώπη (“Compassion and Disgust, Rescue and Destruction… circa 1816,” The Art of Compassion, 2019). Το 2023 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Gutenberg το βιβλίο του Η Υπέροχη Ιστορία του Πραγματικού: Τέχνη, Ιατρική και Αισθητηριακές Πολιτικές στη Βρετανία του 18ου αιώνα. Αρθρογραφεί στον Ριζοσπάστη και τον 902 για θέματα που σχετίζονται με την ιστορία της τέχνης και την ιστορία των συλλογών, των μουσείων και των μνημείων όπως επίσης και την υποδοχή των γλυπτών του Παρθενώνα στον μοντέρνο και σύγχρονο κόσμο.

Η ερευνητική του εργασία που σχετίζεται με την παρούσα διάλεξη δημοσιεύθηκε στον τόμο Εθνικά Κινήματα και Φιλελληνισμός, Αθήνα, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, 2022 και δόθηκε με τη μορφή διαφορετικών ομιλιών και σεμιναρίων (στο ΕΙΕ, στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, και το Πανεπιστήμιο του Cambridge, Cambridge Center for Greek Studies).

Για μέρος των δημοσιεύσεων και περισσότερα στοιχεία, δείτε 

το προφίλ του Άρη Σαραφιανού στο Academia

Σχετικές ομιλίες

"Στο Μεντρεσέ στον πλάτανο" - Από το δημοτικό στο ρεμπέτικο: μια μουσική ιστορία σε τρεις Πράξεις - Πράξη 1η: Με νταούλια και ζουρνάδες 01:29:18

Σεπ 23, 2021

"Στο Μεντρεσέ στον πλάτανο" - Από το δημοτικό στο ρεμπέτικο: μια μουσική ιστορία σε τρεις Πράξεις - Πράξη 1η: Με νταούλια και ζουρνάδες

Πολυζώη Βασιλική Ανδρουτσόπουλος Πέτρος Κατσιάνης Στέλιος Κοπανιτσάνος Κωνσταντίνος Μήτσου Πέτρος Νιάρχος Ανδρέας Βέη Γιώτα

Γλώσσα: Ελληνική

"Στο Μεντρεσέ στον πλάτανο" - Από το δημοτικό στο ρεμπέτικο: μια μουσική ιστορία σε τρεις Πράξεις - Πράξη 2η: Ήρθαν  για να μείνουν 01:46:41

Σεπ 29, 2021

"Στο Μεντρεσέ στον πλάτανο" - Από το δημοτικό στο ρεμπέτικο: μια μουσική ιστορία σε τρεις Πράξεις - Πράξη 2η: Ήρθαν για να μείνουν

Πολυζώη Βασιλική Ανδρουτσόπουλος Πέτρος Κοπανιτσάνος Κωνσταντίνος Ζαρίας Γιάννης Κορκόβελος Κλέαρχος Λιουδάκη Μαριάνθη

Γλώσσα: Ελληνική

"Στο Μεντρεσέ στον πλάτανο" - Από το δημοτικό στο ρεμπέτικο: μια μουσική ιστορία σε τρεις Πράξεις - Πράξη 3η: Ο άρχοντας του περιθωρίου 01:39:22

Οκτ 07, 2021

"Στο Μεντρεσέ στον πλάτανο" - Από το δημοτικό στο ρεμπέτικο: μια μουσική ιστορία σε τρεις Πράξεις - Πράξη 3η: Ο άρχοντας του περιθωρίου

Πολυζώη Βασιλική Μηταράκης Δημήτρης Σκούτας Βασίλης Ζαρίας Γιάννης Λαμπροπούλου Σοφία Λιουδάκη Μαριάνθη

Γλώσσα: Ελληνική