Bodossaki Lectures on Demand

Οι κήποι και η καθημερινή διαβίωση στο βυζαντινό και μεταβυζαντινό κόσμο

Λεοντσίνη Μαρία

13 Μαρτίου 2013

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 18:21 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 3187
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Τα οπωροκηπευτικά μαζί με τα δημητριακά και τα όσπρια, αποτελούσαν απαραίτητα στοιχεία της καθημερινής διατροφής των Βυζαντινών. Κήποι με καλλιέργειες λαχανικών και οπωροφόρων δένδρων υπήρχαν στα περίχωρα των μεγάλων πόλεων, αλλά και εντός των τειχών τους και φυσικά στην ύπαιθρο εντός των αγροτικών οικισμών (ενθύρια περιβόλια) ή σε πιο απομακρυσμένες θέσεις (εξώθυρα ή εξωχώρια). Κήποι υπήρχαν στα ιδιωτικά αγροκτήματα (αγρίδια) και στις σημαντικές γαιοκτησίες (προάστεια). Οι κήποι κάποιες φορές περιλάμβαναν αμπέλια (αμπελοκηποπεριβόλιον, κηπάμπελον, αμπελοπεριβόλιον), μαζί με καρποφόρα δένδρα (κηποπεριβόλια), που συχνά συνδυάζονταν με τη φύτευση λαχανικών. Η τροφοδοσία των μεγάλων πόλεων της αυτοκρατορίας ήταν εξαρτημένη από την αγροτική παραγωγή της ενδοχώρας τους και την χωρίς κωλύματα διάθεση των προϊόντων της. Σε καταλόγους δημοτικών δασμών, αναγράφονται τιμές κηπευτικών, πράγμα που μαρτυρεί τη σημασία τους στις αγορές των αστικών κέντρων της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Η "κηπουρική γεωργία" υπήρξε από τις πιο βασικές πλευρές της αγροτικής ζωής των Βυζαντινών και αναπτύχθηκε μαζί με άλλες μορφές αγροτικής παραγωγής με την εκχέρσωση την αξιοποίηση ακαλλιέργητων εδαφών. Η περίφραξη των κήπων μαρτυρείται σε νομικές πηγές και οι ποικίλοι όροι που αναφέρονται σε αυτήν προβάλλουν την ανάγκη για την προστασία των καλλιεργειών από τη συστηματική κτηνοτροφία και τις καταστροφές που μπορούσαν να επιφέρουν στις καλλιέργειες τα άγρια ζώα. Κείμενα, τα οποία προέρχονται από την αρχαιότητα, όπως τα Γεωπονικά και το Περί γεωργικών του Μιχαήλ Ψελλού, καθώς και αναφορές σχετικά με τη δημιουργία κήπων ή την καλλιέργεια ορισμένων δένδρων αποκαλύπτουν την ιδιαίτερη σχέση των μορφωμένων αριστοκρατών με τη γεωργία, ενώ οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν έπαυαν να προβάλλουν την ενασχόληση με την κηπουρική ως αναγκάιο μέσο μίας ενάρετης ζωής.

Λεοντσίνη Μαρία Ιστορικός - Ερευνήτρια (Γ΄), Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
Η Μαρία Λεοντσίνη είναι εντεταλμένη ερευνήτρια στο Πρόγραμμα "Καθημερινός και Κοινωνικός Βίος των Βυζαντινών" του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (Ι.Ι.Ε./Ε.Ι.Ε.).

Είναι Πτυχιούχος του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (1986). Έχει πραγματοποιήσει μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Paris-I (D.E.A. en histoire byzantine, 1988) και στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών (διδακτορικό δίπλωμα, 2001). Τα ερευνητικά της ενδιαφέρονται εστιάζονται στις πολιτικές συμπεριφορές, στους θεσμούς και στη γλωσσική παράδοση στο Βυζάντιο. Παράλληλα, ασχολείται με τις υλικές όψεις του Βυζαντινού Πολιτισμού (τρόπος και μέσα διαβίωσης στο αστικό και αγροτικό περιβάλλον). Στο πλαίσιο των ερευνών της για την Ιστορική Γεωγραφία (οργάνωση του αστικού και αγροτικού χώρου στο Βυζάντιο, γεωπολιτικές ισορροπίες Ανατολής-Δύσης) έχει πρόσφατα ασχοληθεί με την ανθρώπινη παρέμβαση στο φυσικό και αγροτικό τοπίο και διδάξει σχετικά θέματα στο Φροντιστήριο Ιστορικών Επιστημών (2009-2012).

Σχετικές ομιλίες