Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών - Η ελληνική γλώσσα απέναντι στις προκλήσεις του 21ου αιώνα και ο τρόπος αντιμετώπισής τους στο Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας της Ακαδημίας Αθηνών (κύρια ομιλία)

Χαραλαμπάκης Χριστόφορος

8 Νοεμβρίου 2014

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 39:48 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 2057
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Το Χρηστικό Λεξικό στηρίζεται σε πολύχρονη πρωτογενή έρευνα. Παρουσιάζεται σε ένα συνεχές σώμα κειμένων τριών εκατομμυρίων λέξεων ο θησαυρός της νεοελληνικής γλώσσας στη σημερινή δυναμική της μορφή. Αναπτύσσονται με ακρίβεια και πληρότητα περίπου 75.000 λήμματα, σύμπλοκα και στερεότυπες εκφράσεις από τα 120.000 που υπάρχουν στην ηλεκτρονική βάση. Το επιστημονικό λεξιλόγιο, το οποίο κατηγοριοποιείται σε 103 γνωστικούς τομείς, καταλαμβάνει τη θέση που του αξίζει, καθώς διαμορφώνει την Κοινή Νεοελληνική του μέλλοντος.

Έχουν καταγραφεί 5.000 νεολογισμοί, που δεν υπάρχουν σε κανένα άλλο νεοελληνικό λεξικό (π.χ. αναγνωρισιμότητα, αναρτητέος, αντικαπνιστής, αξιολογητής, γενόσημα, ιός έμπολα, αγγλ. Ebola virus, 1976, μπότοξ, πέλετ, σι ντι ες, σκάιπ, αγγλ. skype, 2003), πολλοί από τους οποίους αποτελούν διεθνισμούς υπό μορφή μεταφραστικών δανείων. Αναλύονται εκατοντάδες αθησαύριστοι ως τώρα επιστημονικοί κλάδοι, όπως γεωπληροφορική, ιχυθυοπαθολογία, μουσειογραφία, ψυχοφαρμακολογία.

Μία από τις βασικές αρετές του Χρηστικού Λεξικού είναι ότι περιγράφει τη νεοελληνική γλώσσα χωρίς προκαταλήψεις, όπως επιβάλλει η σύγχρονη λεξικογραφική πρακτική διεθνώς. Όπως αναφέρει και στον πρόλογο του Λεξικού ο Γενικός Γραμματεύς της Ακαδημίας Αθηνών και επιστημονικός υπεύθυνος του έργου κ. Βασίλειος Χ. Πετράκος, «… Η Ακαδημία με το Χρηστικό Λεξικό δεν αποβλέπει σε ρύθμιση της γλώσσας, αποδεδειγμένως ανεδαφική, τουλάχιστον από τα χρόνια του Κοραή. Παρουσιάζει με συστηματικό τρόπο και επιστημονικώς εξακριβωμένα την πραγματική μορφή της Νεοελληνικής, τον γλωσσικό πλούτο της και τις θαυμαστές εκφραστικές δυνατότητές της· παράλληλα, με το Λεξικό δίδονται οι αναγκαίες λεξικογραφικές πληροφορίες για την κατανόησή της από τους Έλληνες και την εκμάθησή της από τους ξένους».
(απόσπασμα από το Δελτίο Τύπου της Ακαδημίας Αθηνών της 31/10/2014).


Το Συνέδριο βιντεοσκοπήθηκε από τους διοργανωτές. Το Blod ευχαριστεί το Γραφείο Αθηνών της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την παραχώρηση του οπτικοακουστικού υλικού της εκδήλωσης.

Χαραλαμπάκης Χριστόφορος Καθηγητής Γλωσσολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών
O Χριστόφορος Χαραλαμπάκης είναι Καθηγητής της Γλωσσολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Είναι πτυχιούχος (1971) της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στα Πανεπιστήμια της Κολωνίας και της Χαϊδελβέργης (1972-1976). Ανακηρύχθηκε διδάκτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Κολωνίας (1976). Δίδαξε ως επισκέπτης καθηγητής στα Πανεπιστήμια Μünster της Γερμανίας, Γρανάδας της Ισπανίας, Αθηνών, Κύπρου και Θράκης.

Χρημάτισε Αντιπρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και Πρόεδρος του Τμήματος Ερευνών, Τεκμηρίωσης και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας (1994-1996), Αναπληρωτής εθνικός εκπρόσωπος στην Επιτροπή Παιδείας του Συμβουλίου της Ευρώπης (1996-1997), Εθνικός εμπειρογνώμονας για τη γλωσσική τεχνολογία (Language Engineering) στην αρμόδια Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης (1996-1998) και Πρόεδρος του Ανωτάτου Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Σχολείων. Υπήρξε εκπρόσωπος της Ελλάδας στο πρόγραμμα «Language policies for a multilingual and multicultural Europe» του Συμβουλίου της Ευρώπης και υπεύθυνος εκ μέρους του Πανεπιστημίου Αθηνών για το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης Grundtvig-Alpine σχετικά με την εκπαίδευση ενηλίκων στα ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια.

Τον Ιούνιο του 2003 η Ολομέλεια της Ακαδημίας Αθηνών του ανέθεσε ομόφωνα τον επιστημονικό συντονισμό του Χρηστικού Λεξικού της Νεοελληνικής Γλώσσας, το οποίο κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2014.

Από το πλήθος των δημοσιευμάτων του, 365 συνολικά, αξίζει να αναφερθούν τα βιβλία: Νεοελληνικός λόγος, Γλώσσα και εκπαίδευση, Γλωσσαλγήματα, Γλωσσική και λογοτεχνική κριτική, Κρητολογικά μελετήματα.

Σχετικές ομιλίες