Bodossaki Lectures on Demand

Ανασκόπηση των υπόγειων υδραγωγείων κατά την αρχαιότητα

Χιώτης Στάθης

8 Ιανουαρίου 2018

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 36:50 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 891
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Στην ομιλία του Ευσταθίου Χιώτη που πραγματοποιήθηκε στις 8 Ιανουαρίου 2018, επιχειρείται ιστορική και συγκριτική ανάλυση της εξέλιξης των υπόγειων υδραγωγείων, σε ευρύ γεωγραφικό πλαίσιο, από τις αρχές της πρώτης χιλιετίας π.Χ. μέχρι τα μέσα της πρώτης χιλιετίας μ.Χ.
 

Κύρια σημεία της ομιλίας:
 

1. Τα αρχαιότερα γνωστά υπόγεια υδραγωγεία, με αβαθή σήραγγα και φρέατα, απαντούν στη χερσόνησο του Ομάν, περί τις αρχές της πρώτης χιλιετίας π.Χ., χρονολογημένα  βάσει αρχαιολογικής τεκμηρίωσης.
 

2. Μεγάλη εξέλιξη σημειώθηκε τον 6ο αι. π.Χ. σε ελληνικά αστικά κέντρα με κορυφαίο το Ευπαλίνειο Σάμου, στο οποίο για πρώτη φορά έχουμε: αμφίστομη όρυξη, επάλληλες στοές και μεγάλα τυφλά τμήματα μήκους μέχρι 620 μέτρα, χωρίς προηγούμενο και χωρίς μεταγενέστερη επανάληψη.  Αναπτύσσονται νέες απόψεις για τη μέθοδο εξόρυξης και τον αερισμό του έργου.

3. Μετά το Ευπαλίνειο, μεγάλα υπόγεια υδραγωγεία κατασκευάζονται στους πρώϊμους κλασικούς χρόνους στη Μεγάλη Ελλάδα, αλλά και στην Αφρική. Είναι άραγε ενδεχόμενο η χρησιμοποίηση Καρχηδόνιων αιχμαλώτων στα υδραγωγεία Ακράγαντος και Συρακουσών το 480 π.Χ. να συνέβαλε στη διάχυση της τεχνογνωσίας από τη Σικελία στη βόρειο Αφρική;
 

4. Στους πρώϊμους ελληνιστικούς χρόνους σημειώνεται εκρηκτική πρόοδος με τα υδραγωγεία της Ρώμης και της Μικράς Ασίας, - με ανταλλαγή τεχνογνωσίας, στην οποία οι Ρωμαίοι επιβάλλονται με τη μεγάλη κλίμακα των έργων και τα ελληνικά κέντρα της Μικράς Ασίας με τους σίφωνες και τους αγωγούς υψηλής πίεσης.
 

5. Το κορυφαίο Ρωμαϊκό υδραγωγείο κατασκευάστηκε στα Γάδαρα (90 μ.Χ. έως 210), έφθασε σε μήκος τα 170 χιλιόμετρα και κατασκευάστηκε κυρίως ως σήραγγα με κλίση μόνο τριάντα εκατοστά στο χιλιόμετρο.
 

6. Τα τυπικά Ιρανικά κανάτ αναπτύχθηκαν από τα μέσα της πρώτης χιλιετίας μ.Χ. και χαρακτηριστικό τους είναι ότι με ένα μόνο πηγάδι, το μητρικό, υδρομαστεύουν αρτεσιανούς υδροφόρους σε άνυδρες περιοχές, σε μεγάλα σχετικά βάθη.
 

Συμπερασματικά, η τεχνολογική εξέλιξη των υπόγειων υδραγωγείων έγινε σταδιακά, σε διάφορες περιοχές και μάλιστα με συγχώνευση της τοπικής παράδοσης με εισαγόμενους νεοτερισμούς, προσαρμοσμένους στα εκάστοτε υδρογεωλογικά δεδομένα. Η υπόθεση εμφάνισης ενός τύπου υδραγωγείου, των Ιρανικών κανάτ, και η διάχυση του σε όλο τον κόσμο, μέχρι και την Αμερική, ανεξάρτητα από τις τοπικές υδρογεωλογικές συνθήκες, έρχεται σε αντίθεση με τα ιστορικά δεδομένα.

(Σημείωμα του ομιλητή)

Χιώτης Στάθης Δρ. Μηχανικός Μεταλλείων-Μεταλλουργός

Σπουδές

• Διπλωματούχος Μηχανικός Μεταλλείων και Μεταλλουργός, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, 1961-66

• Μ.Sc. και D.I.C. (Degree of the Imperial College), Imperial College, Τμήμα Γεωλογίας. Μεταπτυχιακές σπουδές στην Κοιτασματολογία, 1974-75 με υποτροφία του ΙΚΥ

• M.Sc. και D.I.C., Imperial College, Μεταπτυχιακές σπουδές στη Μηχανική Πετρελαίου (Petroleum Engineering) 1975-76 με υποτροφία του ΙΚΥ

• Διδάκτωρ του Ε.Μ.Πολυτεχνείου, 1990

Επαγγελματικές δραστηριότητες

• 1969 - 1977: Ινστιτούτο Γεωλογικών και Mεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ)

• 1977 - 1987: Δημόσια Επιχείρηση Πετρελαίου (ΔΕΠ)

• 1988 - 2007: Ινστιτούτο Γεωλογικών και Mεταλλευτικών Ερευνών

Στην εξέλιξη της σταδιοδρομίας του υπηρέτησε επί μακρόν σε διευθυντικές θέσεις στη ΔΕΠ και στο ΙΓΜΕ.

• Από το 2008 συνταξιούχος, ασχολούμενος με τα αρχαία υδραυλικά.

• Συνεργάσθηκε στην επιστημονική επιμέλεια εγχειριδίου για τα υπόγεια υδραγωγεία που εκδόθηκε το 2017.

Ερευνητικές δραστηριότητες

Περί τις πενήντα δημοσιεύσεις σε θέματα μεταλλευτικής, γεωλογίας, μηχανικής πετρελαίων και αρχαιομετρίας. Έχει μελετήσει αρχαία λατομεία, αρχαία κονιάματα και μεταλλουργικές σκουριές, ιζήματα παλαιολιθικών σπηλαίων στο Γύθειο και τα τελευταία χρόνια έχει εστιάσει στα αρχαία υδραγωγεία.

Είναι μέλος της ΕΜΑΕΤ και άλλων επιστημονικών εταιρειών.

Σχετικές ομιλίες