Bodossaki Lectures on Demand

Ο συγγραφέας σήμερα σε περιβάλλον κρίσης

Eideneier Hans, Ζήρας Αλέξης, Κιουρτσάκης Γιάννης, Πολίτη Τζίνα, Rotolo Vincenzo, Χουζούρη Έλενα

27 Φεβρουαρίου 2014

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 76:08 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 1290
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Ποιος είναι ο ρόλος του συγγραφέα σε μια εποχή ολικής κρίσης; Επηρεάζεται ή όχι το έργο του; Ποιές είναι οι προϋποθέσεις μέσα στις οποίες δημιουργείται το έργο του συγγραφέα; Μπορεί να είναι εσφαλμένη η άποψη που θέλει το έργο του εναρμονισμένο με το εφήμερο της επικαιρότητας; Μήπως τελικά το έργο του συγγραφέα πρέπει να είναι διαχρονικό και όχι επίκαιρο ακόμη και σε περιόδους αιχμής; Αυτά είναι τα βασικά ερωτήματα που αποτελούν τον κορμό μιας άκρως ενδιαφέρουσας δημόσιας συζήτησης που πραγματοποιήθηκε την  Πέμπτη 27 Φεβρουαρίου, στο Μέγαρο Μουσικής.
 

Τη συζήτηση –που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την Εταιρεία Συγγραφέων- συντονίζει η συγγραφέας και δημοσιογράφος Έλενα Χουζούρη.
 

Στη διάρκεια της βραδιάς, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Megaron Plus, διακεκριμένα μέλη της Εταιρείας Συγγραφέων, έλληνες και ξένοι πανεπιστημιακοί καθηγητές νεοελληνικής λογοτεχνίας, κριτικοί και δοκιμιογράφοι διαλέγονται γύρω από το κατά πόσο η λογοτεχνία μπορεί να ανταποκριθεί άμεσα στο πνεύμα των καιρών, με ποιες αβαρίες και ποια κέρδη. Στο «κατά πόσο η λογοτεχνία μπορεί να επεξεργαστεί ζητήματα επικαιρικά, ας πούμε πολιτικής αλαλίας, ελευθερίας στην έκφραση ή οικονομικής δυσπραγίας, χωρίς να γίνει πεζογραφία-μπροσούρα και να απεμπολήσει έτσι το βασικό στοιχείο της διαφοράς της με τον δημοσιογραφικό λόγο, τη λογοτεχνικότητα, την αισθητική αναμόρφωση της συναισθηματικής εμπειρίας, η οποία βεβαίως είναι κοινή πρωτοβάθμια σε συγγραφείς και μη συγγραφείς». Όπως επίσης, αν σε περιόδους κρίσης, πολιτικής, θεσμικής και αξιών, «οι συγγραφείς αισθάνονται πιεστικό το αίτημα της συλλογικής συνείδησης να αναπαρασταθεί στο λογοτεχνικό πεδίο κάποιο γεγονός, φαινόμενο ή πλέγμα ιστορικών συμβάντων που είναι χρονικά πολύ συναφές με τις εμπειρίες της κοινωνίας αλλά και τις ατομικές εμπειρίες των συγγραφέων».
 

Στο δημόσιο αυτόν διάλογο που φιλοδοξεί να έχει αποδέκτη αλλά και συμμέτοχο το κοινό, το «παρών» δίνουν ο βραβευμένος με το μετάλλιο της πόλης του Βερολίνου για τη διάδοση της ελληνικής κουλτούρας, ομότιμος καθηγητής βυζαντινής και νεοελληνικής φιλολογίας των Πανεπιστημίων της Κολωνίας και του Αμβούργου Χανς Αϊντενάιερ, ο ομότιμος καθηγητής νεοελληνικής λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Παλέρμο, Πρόεδρος του Σικελικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών Βιντσέντζο Ρότολο (γνωστός για τις δόκιμες μεταφράσεις των Οδυσσέα Ελύτη, Γιάννη Ρίτσου, Νικηφόρου Βρεττάκου και άλλων ελλήνων ποιητών), ο πρώην Πρόεδρος της Εταιρείας Συγγραφέων, διακεκριμένος κριτικός λογοτεχνίας, γραμματολόγος, δοκιμιογράφος και μεταφραστής Αλέξης Ζήρας, η ομότιμη καθηγήτρια του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και συγγραφέας Τζίνα Πολίτη και ο δοκιμιογράφος-μυθιστοριογράφος Γιάννης Κιουρτσάκης που στο τελευταίο του δοκίμιο, «Το ζητούμενο του ανθρώπου», εξετάζει τα συμπτώματα και τα αίτια της σημερινής «ελληνικής» κρίσης υπό το φως της γενικότερης κρίσης αξιών που δοκιμάζει την Ευρώπη και ολόκληρο το παγκοσμιοποιημένο μας «χωριό».

Eideneier Hans Oμότιμος Kαθηγητής Bυζαντινής και Nεοελληνικής Φιλολογίας στα Πανεπιστήμια Κολωνίας και Αμβούργου
O ομότιμος καθηγητής βυζαντινής και νεοελληνικής φιλολογίας των Πανεπιστημίων της Κολωνίας και του Αμβούργου Χανς Αϊντενάιερ γεννήθηκε στη Στουτγγάρδη το 1937. Σπούδασε κλασική φιλολογία, βυζαντινολογία, νεοελληνική φιλολογία, ιστορία, φιλοσοφία και γλωσσολογία στα Πανεπιστήμια του Τύμπιγκεν, του Αμβούργου, της Θεσσαλονίκης και του Μονάχου. Το 1982 δημιούργησε τον εκδοτικό οίκο «Ρωμιοσύνη» μαζί με την σύζυγό του Νίκη Αϊντενάιερ-Αναστασιάδη. Από το 1983 έως το 2008 ήταν επικεφαλής της Πολιτιστικής Ομάδας Πρωτοβουλίας για τη διάδοση της ελληνικής κουλτούρας στη Γερμανία. Το 2005 ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτορας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Έχει επίσης τιμηθεί με το μετάλλιο της πόλης του Βερολίνου για τη διάδοση της ελληνικής κουλτούρας. Έχει εκδώσει μελέτες για τη βυζαντινή και νεοελληνική λογοτεχνία. Είναι Αντεπιστέλλον μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων.
Ζήρας Αλέξης Κριτικός λογοτεχνίας

Ο Αλέξης Ζήρας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1945. Κριτικός λογοτεχνίας, γραμματολόγος, δοκιμιογράφος, και μεταφραστής. Σπούδασε Οικονομικές και Πολιτικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης και Βαλκανικές γλώσσες στο Ινστιτούτο Μελετών Χερσονήσου του Αίμου. Εργάστηκε ως στέλεχος εμπορικών επιχειρήσεων (1969-1974), ως σύμβουλος προγραμμάτων στην ΕΡΑ και την ΕΤ (1982-1993) και ως αρθογράφος και λογοτεχνικός κριτικός στις εφημερίδες «Θεσσαλονίκη», «Αυγή», «Καθημερινή», και «Ελευθεροτυπία». Ακόμη, διετέλεσε υπεύθυνος προγράμματος στις Εκδόσεις «Πλεθρον» (1978-1988), επιφυλλιδογράφος στο περιοδικό «Διαβάζω», υπεύθυνος σύνταξης του Λεξικού Λογοτεχνίας των Εκδόσεων «Πατάκης» και συντάκτης του Βιογραφικού Λεξικού της Εκδοτικής Αθηνών και της Εγκυκλοπαίδειας «Πάπυρος-Λαρούς-Μπριττάνικα». Επίσης, ήταν  μέλος της συντακτικής επιτροπής των περιοδικών Σχεδία, Γράμματα και Τέχνες, Τομές, Ρεύματα, Σημείο Λευκωσίας και μαζί με τον Κ.Γ. Παπαγεωργίου, της τριμηνιαίας επιθεώρησης κριτικής, «Κ». Είναι Πρόεδρος του Δ.Σ. της Εταιρείας Συγγραφέων. Έχει εκδώσει ποιητικές συλλογές, μελέτες για την ποίηση και έχει μεταφράσεις μεγάλους Ευρωπαίους πεζογράφους.

Κιουρτσάκης Γιάννης Συγγραφέας, Δοκιμιογράφος
Ο Γιάννης Κιουρτσάκης είναι μυθιστοριογράφος και δοκιμιογράφος. Έχει δημοσιεύσει μελέτες για τον Σεφέρη, το θέατρο σκιών, την προφορική παράδοση και το καρναβάλι, καθώς και τη μυθιστορηματική τριλογία «Το Ίδιο και το Άλλο» (Σαν Μυθιστόρημα, Εμείς οι Άλλοι, Το βιβλίο του έργου και του χρόνου), οι δύο πρώτοι τόμοι της οποίας μεταφράστηκαν και εκδόθηκαν πρόσφατα στη Γαλλία. Το 1986 τιμήθηκε με το Β’ Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου και το 1996 με το Βραβείο Μυθιστορήματος του περιοδικού «Διαβάζω». Είναι τακτικό μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων.

Βιβλία του:

(2014) Ο νεοελληνικός διχαμός και το μυστήριο της τέχνης, Εκδόσεις Πατάκη

(2012) Το ζητούμενο του ανθρώπου, Εκδόσεις Πατάκη

(2011) Το ζητούμενο του ανθρώπου, Εκδόσεις Πατάκη

(2009) Ένας χωρικός στη Νέα Υόρκη, Ίνδικτος

(2007) Το βιβλίο του έργου και του χρόνου, Κέδρος

(2003) Η τρελή σοφία ή τα ανίερα ιερά, Νεφέλη

(2003) Το πρόβλημα της παράδοσης, Νεφέλη

(2000) Εμείς οι άλλοι, Κέδρος

(1996) Προφορική παράδοση και ομαδική δημιουργία: Το παράδειγμα του Καραγκιόζη, Κέδρος

(1995) Ελληνισμός και Δύση στο στοχασμό του Σεφέρη, Κέδρος

(1995) Καρναβάλι και Καραγκιόζης, Κέδρος

(1995) Σαν μυθιστόρημα, Κέδρος

Πολίτη Τζίνα Ομότιμη Καθηγήτρια του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Συγγραφέας
Η Τζίνα Πολίτη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1930. Σπούδασε αγγλική λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Ν. Υόρκης. Διδάκτωρ της αγγλικής λογοτεχνίας, είναι σήμερα ομότιμη καθηγήτρια του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης όπου άρχισε να διδάσκει μετά τη μεταπολίτευση. Είναι επίσης δια βίου Εταίρος του κολλεγίου Churchill ενώ επί σειρά ετών δίδαξε στο Πανεπιστήμιο του Cambridge. Βιβλία και μελέτες της πάνω στην αγγλική, στην ελληνική και τη συγκριτική λογοτεχνία έχουν δημοσιευτεί στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Εκτός από τις επιστημονικές της μελέτες, αρθρογραφεί τακτικά σε εφημερίδες και περιοδικά για θέματα κοινωνικής και πολιτικής επικαιρότητας. Το 1998 τιμήθηκε με το «Βραβείο Εξαίρετης Πανεπιστημιακής Διδασκαλίας και Έρευνας» από το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας. Το 2007 έλαβε το βραβείο δοκιμίου των λογοτεχνικών βραβείων του περιοδικού «Διαβάζω» για το βιβλίο της «Περί αμαρτίας, πάθους και άλλων τινών», το 2011 της απονεμήθηκε το Βραβείο «Διδώ Σωτηρίου» της Εταιρείας Συγγραφέων ενώ το 2012 τιμήθηκε από το Μουσείο Μπενάκη για το σύνολο του έργου της. Είναι Επίτιμο μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων.
Rotolo Vincenzo Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Παλέρμο, Πρόεδρος του Σικελικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών

Ο διαπρεπής ιταλός νεοελληνιστής Vincenzo Rotolo, γεννήθηκε το 1931 στο Παλέρμο. Σπούδασε νέα ελληνικά στο Πανεπιστήμιο της γενέτειράς του και συνέχισε τις σπουδές του για ένα έτος στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, οπότε και ήρθε σε επαφή με το έργο μεγάλων ελλήνων ποιητών και συγγραφέων όπως ο Σεφέρης , ο Ελύτης , ο Ρίτσος , ο Βρεττάκος, ο Παπατσώνης, ο Μυριβήλης , ο Βενέζης, κ.ά.


Μετά την επιστροφή του στην Ιταλία δίδαξε αρχικά στο Λύκειο Vittorio Emmanuele II, στο Παλέρμο για να αναδειχθεί στη συνέχεια υφηγητής και αργότερα καθηγητής της νέας ελληνικής γλώσσας και φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της γενέτειράς του και να καθιερωθεί ως δόκιμος μεταφραστής του έργου των Οδυσσέα Ελύτη, Νικηφόρου Βρεττάκου, Γιάννη Ρίτσου, Κωστούλας Μητροπούλου, Κώστα Στεργιόπουλου, κ.ά. Ιδιαίτερα με τον Νικηφόρο Βρεττάκο ανέπτυξε στενή προσωπική φιλία, τόσο στην Αθήνα όπου τον πρωτοσυνάντησε όσο και αργότερα στο Παλέρμο όπου κατέφυγε και έζησε αυτοεξόριστος ο ποιητής κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας στην Ελλάδα.


Ο Vincenzo Rotolo είναι, από το 1991, αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, ενώ το ίδιο έτος αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Από το 1992 είναι Πρόεδρος του «Σικελικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών».

Χουζούρη Έλενα Συγγραφέας, Κριτικός
H Έλενα Xουζούρη έχει εκδώσει έξι ποιητικές συλλογές, τρία δοκίμια για πρόσωπα και θέματα της λογοτεχνίας και μία συγκεντρωτική έκδοση κριτικών για Έλληνες ποιητές. Στην πεζογραφία εμφανίζεται το Δεκέμβριο του 2004 με το μυθιστόρημα Σκοτεινός Bαρδάρης, υποψήφιο για το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας (βραχεία λίστα) και υποψήφιο για το βραβείο BALKANIKA το 2007, εκπροσωπώντας την Ελλάδα. Το 2009 κυκλοφόρησε το δεύτερο μυθιστόρημά της Πατρίδα από βαμβάκι, υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών 2010, ενώ συμπεριελήφθη στη βραχεία λίστα για τα λογοτεχνικά βραβεία του περιοδικού Διαβάζω. Ποιήματα, διηγήματα καθώς και κριτικές της Έλενας Xουζούρη έχουν δημοσιευτεί σε συλλογικές εκδόσεις και σε λογοτεχνικά περιοδικά. Ως κριτικός της λογοτεχνίας συνεργάστηκε με την Καθημερινή (1995-2000) με τη «Βιβλιοθήκη» της Ελευθεροτυπίας (2000-2009). H Έλενα Xουζούρη οργάνωσε και διηύθυνε τις λογοτεχνικές σειρές Γραφές της Αθωότητας (1998) και Ένα γράμμα για σένα (2001) στις εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα. Διετέλεσε σύμβουλος έκδοσης στις εκδόσεις Πατάκη (1993-1996) και στις εκδόσεις Λιβάνη (1996-1999). Για πολλά χρόνια εργάστηκε ως δημοσιογράφος στον ημερήσιο και περιοδικό Τύπο καθώς και στην EPT, στον τομέα του πολιτισμού και του βιβλίου. Είναι μέλος της EΣHEA και της Εταιρείας Συγγραφέων.

Σχετικές ομιλίες