Bodossaki Lectures on Demand

Φυλετισμός, εθνικισμός και εκπολιτισμός: οι αντιδράσεις των ελλήνων ιατρών στη θεωρία του Φαλμεράγερ και η πορεία προς τη Μεγάλη Iδέα

Ζαρίφη Μαρία

17 Ιανουαρίου 2014

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 20:07 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 1492
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Πρώτη Συνεδρία: Υποδοχή φυλετικών θεωριών

Από το 1830 ως το 1836 ο Αυστριακός περιηγητής και ιστορικός Jakob Philipp Fallmerayer εξέδωσε την Ιστορία της χερσονήσου της Πελοποννήσου κατά τους Μεσαιωνικούς Χρόνους σε δύο τόμους, συμπληρώνοντάς τους με το βιβλίο του Περί της καταγωγής των σημερινών Ελλήνων, το οποίο εκδόθηκε κατά την ίδια περίοδο. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι Έλληνες έδιναν τους τελευταίους αγώνες για τη σύσταση του νέου κράτους, η αμφισβήτηση της ταυτότητάς τους και της καθαρότητας της φυλής τους προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων από όλη την ελληνική διανόηση και έντονες επικρίσεις από την Ευρώπη. Η συζήτηση για την καταγωγή των σύγχρονων Ελλήνων απασχόλησε ιδιαίτερα και την επιστημονική κοινότητα, και ιδιαίτερα τους έλληνες γιατρούς, οι οποίοι χρησιμοποιώντας επιχειρήματα από την ιστορία, την ανθρωπολογία και τη φυσιολογία, προσπάθησαν να ακυρώσουν τη θεωρία του

Fallmerayer.
 

Η ανακοίνωσή μου θα αναδείξει αρχικά την επιχειρηματολογία των ελλήνων ιατρών και άλλων επιστημόνων συναφών επιστημονικών πεδίων, όπως αυτή εμφανίζεται από τα τέλη του 19ου αιώνα και διαμορφώνεται μέχρι τον Μεσοπόλεμο. Πώς ο ιατρικός λόγος συνδέει την έννοια της φυλής με την έννοια του εθνικισμού αλλά και του πολιτισμού, και πιο συγκεκριμένα της πολιτιστικής ή μάλλον εκπολιτιστικής πολιτικής; Πώς η Ελλάδα από δέκτης της βαυαρικής πολιτιστικής ατζέντας για αναβίωση της αρχαίας Ελλάδας μετουσίωσε την ανωτερότητα του «πολιτισμένου Βορρά», της «πολιτισμένης Δύσης» σε ίδιο χαρακτηριστικό της δικής της εκπολιτιστικής αποστολής και της θεωρίας της «Μεγάλης Ιδέας» που οδήγησε στη μικρασιατική εκστρατεία; Ποια ήταν τα επιστημονικά ερείσματα για τη διαμόρφωση και ενίσχυση του εθνικισμού με φυλετικά χαρακτηριστικά;

Ζαρίφη Μαρία Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών, Ανοιχτό Πανεπιστήμιο

Διδάσκει Ιστορία και Φιλοσοφία της Επιστήμης στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο από το 2006. Έχει διδάξει επίσης στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας καθώς και στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (2008-2011). Έχει εργαστεί ως ερευνήτρια στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών (1999) καθώς και στην Ακαδημία Αθηνών (2006). Σπούδασε Φιλοσοφία και Παιδαγωγική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο τμήμα Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης (Μ.Ι.Θ.Ε.) του Πανεπιστημίου Αθηνών. Είναι κάτοχος διδακτορικού διπλώματος στην Ιστορία και τον Πολιτισμό από το Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας (2005). Διετέλεσε μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Freiburg Institute for Advanced Studies (FRIAS) στο Freiburg της Γερμανίας (2011) καθώς και στο Institut für Ost- und Südosteuropaforschung στο Regensburg της Γερμανίας (2012).

Τα επιστημονικά της ενδιαφέροντα εστιάζονται στη σχέση των φυσικών επιστημών –τελευταία της ιατρικής- με την πολιτιστική πολιτική, τη μελέτη της επιστήμης με τον ιμπεριαλισμό, τον εθνικισμό και τη νεωτερικότητα (modernity). Είναι ιδρυτικό μέλος της Εταιρίας Μελέτης και Διάδοσης της Ιστορίας των Επιστημών και της Τεχνολογίας (ΕΜΔΙΕΤ) και μέλος του Δικτύου για την «Κοινωνική Πρόνοια και Υγεία στην Ανατολική και Νοτιο-ανατολική Ευρώπη τον 20ό αιώνα» („Sozialfürsorge und Gesundheit in Ost- und Südosteuropa im langen 20. Jahrhundert“) με έδρα το Regensburg της Γερμανίας.

Σχετικές ομιλίες