Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Φουστανέλες και χλαμύδες. Ιστορική μνήμη και εθνική ταυτότητα στον πρώτο αιώνα ζωής του ελληνικού κράτους

Κουλούρη Χριστίνα

27 Μαΐου 2021

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 00:26:36 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 447

Το ΚΙΚΠΕ σε συνεργασία με τα ΑΣΚΙ οργανώνει τον 2ο κύκλο Επιμορφωτικών Διαλέξεων που εντάσσεται στον εορτασμό της επετείου των 200 χρόνων από την έναρξη της Επανάστασης του 1821 με τίτλο Οι κληρονομιές του 1821. Τα πρόσωπα και οι ιδέες. Πρόθεση του κύκλου διαλέξεων αποτελεί η μελέτη των μείζονων ζητημάτων που έθεσε η επαναστατική διαδικασία της δεκαετίας του 1820 και της εξέλιξής τους στα μετεπαναστατικά χρόνια. Στο επίκεντρο θα τεθούν όχι μόνο τα ζητήματα αλλά και οι διαδρομές όσων συμμετείχαν στην Επανάσταση και στελέχωσαν στη συνέχεια το νεοσύστατο κράτος. Στην κατεύθυνση αυτή, οι διαφορετικές προσεγγίσεις των εισηγητών-τριών, από τον χώρο της ιστορίας, της φιλολογίας και της νομικής, αποσκοπούν στην πληρέστερη και σφαιρικότερη κατανόηση μιας πολυσύνθετης πραγματικότητας.

Φουστανέλες και χλαμύδες. Ιστορική μνήμη και εθνική ταυτότητα στον πρώτο αιώνα ζωής του ελληνικού κράτουςΧριστίνα Κουλούρη, Καθηγήτρια Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Η ομιλία αναλύει δύο εμβληματικά ενδύματα, τη φουστανέλα και τη χλαμύδα, ως μετωνυμίες της ελληνικής ταυτότητας αλλά και ως μέσα αναβίωσης του ιστορικού παρελθόντος στις δημόσιες μνημονικές τελετές και στις ποικίλες δραματοποιήσεις της ιστορίας στον δημόσιο χώρο κατά τον πρώτο αιώνα του ελληνικού κράτους. Τα ενδύματα και οι στολές, που χαρακτηρίζουν τις ποικίλες μορφές θεαματοποίησης της ιστορίας, λειτουργούν είτε, κυρίως, ως αναπαράσταση ιστορικής ταυτότητας (στα ιστορικά δρώμενα, θεατρικές παραστάσεις με ιστορικό περιεχόμενο, παρελάσεις κλπ.) είτε ως μεταμφίεση (στις αποκριάτικες γιορτές π.χ.).

Αφενός, οι χλαμύδες αποτελούν μέρος σειράς επιτελεστικών αναβιώσεων της αρχαιότητας, οι οποίες σχεδιάζονται και πραγματοποιούνται ως μέσα αναγέννησης της σύγχρονης Ελλάδας αλλά και ως αποδεικτικά επιχειρήματα ιστορικής συνέχειας. Αφετέρου, η φουστανέλα ακολουθεί μια πορεία μετασχηματισμού: από καθημερινό ένδυμα μιας μερίδας των αγωνιστών του 1821 και κατοίκων περιοχών του ελληνικού κράτους καθ’ όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα, γίνεται εθνική ενδυμασία που φέρει ο ανώτατος άρχων, στολή σώματος του τακτικού ελληνικού στρατού, κεντρικό έκθεμα σε διεθνείς εκθέσεις και εθνικά μουσεία, αποκριάτικη στολή και, εν τέλει, παιδικό παιχνίδι και τουριστικό ενθύμιο.

Κουλούρη Χριστίνα Καθηγήτρια Νεότερης & Σύγχρονης Ιστορίας - Πρύτανις, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Η Χριστίνα Κουλούρη είναι Καθηγήτρια Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Ιστορίας και Πρύτανις του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. Έχει σπουδάσει στο Ιστορικό και Αρχαιολογικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών, στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris I) και στην École des Hautes Études en Sciences Sociales στο Παρίσι. Το 2010 ήταν επισκέπτρια ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris 1 –UMR IRICE), το 2017 Visiting Research Fellow στο Πανεπιστήμιο Princeton και τον Ιούνιο του 2019 Visiting Fellow στο Πανεπιστήμιο του Regensburg (Γερμανία). Της έχουν απονεμηθεί τα βραβεία Νίκου Σβορώνου «για εξαιρετική επίδοση στην έρευνα της νεοελληνικής ιστοριογραφίας» (1994), ‘Δελφοί’ της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας (2012) και Dimitrios Vikelas της ISOH (International Society of Olympic Historians).

Έχει μετάσχει ως προσκεκλημένη ομιλήτρια σε διεθνή συνέδρια στην Ευρώπη, την Ασία και τις Η.Π.Α., είναι μέλος πολλών επιστημονικών εταιρειών καθώς και της επιστημονικής επιτροπής διεθνών επιστημονικών περιοδικών, αξιολογήτρια διεθνών επιστημονικών προγραμμάτων (Αυστρία, Κύπρος, Ρουμανία), κριτής για υποτροφίες (ΙΚΥ, ΕΛΙΔΕΚ), κριτής για δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά, επιστημονικά ιδρύματα (École Française d’Athènes, Netherlands Institute of Athens) και εκδοτικούς οίκους (Palgrave Macmillan, Brill). Έχει μετάσχει ως ιστορικός-σύμβουλος σε ιστορικά ντοκιμαντέρ και στην υλοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Είναι επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος «Τόποι Μνήμης» για την Ελληνική Επανάσταση, 19ος-20ός αιώνας, που υλοποιήθηκε σε συνεργασία με το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία (2018-2020). Έχει δημοσιεύσει 8 βιβλία, 5 συλλογικούς τόμους και πολλά άρθρα σχετικά με τη διδασκαλία της ιστορίας, τα σχολικά εγχειρίδια, τη συγκρότηση της ελληνικής εθνικής ταυτότητας και ιστορικής μνήμης, τη δημόσια ιστορία και την ιστορική κουλτούρα καθώς και την ιστορία του αθλητισμού και των Ολυμπιακών Αγώνων. Έχει επιμεληθεί την έκδοση στα αγγλικά έξι τόμων βοηθητικού εκπαιδευτικού υλικού για τη διδασκαλία της ιστορίας σε όλες τις βαλκανικές χώρες, που έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά και σε άλλες δέκα γλώσσες.

Donatella Barbieri, Costume in performance: Materiality, culture, and the body, with a contribution from Melissa Trimingham, Λονδίνο-Νέα Υόρκη 2017.
Alicia Finkel, Romantic stages: Set and costume design in Victorian England, Τζέφερσον 1996.
Angeliki Giannouli, La Grèce antique sur la scène française 1797-1873, Παρίσι 2013.
David Glassberg, American historical pageantry: The uses of tradition in the early twentieth century, Τσάπελ Χιλ 1990.
Eric Hobsbawm, Terence Ranger (επιμ.), The invention of tradition, Κέιμπριτζ 1983.
David Lowenthal, The past is a foreign country, Kέιμπριτζ 1985.
Alexander Maxwell, Patriots against fashion: Clothing and nationalism in Europe’s age of revolutions, Λονδίνο 2014.
Daniel Roche, La culture des apparences. Une histoire du vêtement XVVe-XVIIIe siècle, Παρίσι 1989.
Maurice Samuels, The spectacular past: Popular history and the novel in nineteenth-century France, Ίθακα-Λονδίνο 2004.
Jane Tynan, British army uniform and the First World War: Men in khaki, Λονδίνο 2013.
Αντώνης Γλυτζουρής, «Δελφικές Γιορτές (1927, 1930): η αναβίωση του αρχαιοελληνικού χορού στον Προμηθέα Δεσμώτη και στις Ικέτιδες του Αισχύλου», Τα Ιστορικά 28-29 (Ιούν.-Δεκ. 1998), 147-170.
Ηλίας Πετρόπουλος, Η φουστανέλα, Αθήνα 1993.
Νίκος Ποταμιάνος, «Της αναιδείας θεάματα». Κοινωνική ιστορία της αποκριάς στην Αθήνα, 1800-1940, Ηράκλειο 2020.
Ελένη Φουρναράκη, «Από τη γυμναστική στο χορό: Γυναικείος σωματικός πολιτισμός από την Ένωση των Ελληνίδων», στο Το Λύκειον των Ελληνίδων. 100 χρόνια, Αθήνα 2010, σ. 365-403.
Διονύσης Φωτόπουλος, Το ένδυμα στην Αθήνα στο γύρισμα του 19ου αιώνα, Αθήνα 1999

Σχετικές ομιλίες

Συνεδρία  VI - Η συζήτηση για την Ελληνική Επανάσταση στη δημόσια σφαίρα 02:12:42

Φεβ 06, 2021

Συνεδρία VI - Η συζήτηση για την Ελληνική Επανάσταση στη δημόσια σφαίρα

Χρυσανθόπουλος Χρήστος Κουμπουρλής Γιάννης Φούφουλας Δημήτρης Λάμπρου Μυρτώ Φουρναράκη Ελένη Καραφουλίδου Βίκυ Αγγελομάτη - Τσουγκαράκη Ελένη Σφοίνη Αλεξάνδρα

Γλώσσα: Ελληνική

Η παγκόσμια απήχηση της Επανάστασης του 1821 (Προσυνεδριακή διαδικτυακή εκδήλωση) 02:01:24

Μαρ 30, 2021

Η παγκόσμια απήχηση της Επανάστασης του 1821 (Προσυνεδριακή διαδικτυακή εκδήλωση)

Λιάκος Αντώνης Μάνος Ιωάννης Ζάνου Κωνσταντίνα Κιτροέφ Αλέξανδρος Παλιεράκη Ευγενία Διάλλα Άντα Κουσουρής Δημήτρης Πλάντζος Δημήτρης Κουμπουρλής Γιάννης Σωτηρόπουλος Μιχάλης Κατσίμη Μαριλένα

Γλώσσα: Ελληνική

Παρουσίαση του αναλυτικού προγράμματος των επετειακών δράσεων και εκδηλώσεων για τα 200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης, της «Πρωτοβουλίας 1821-2021» 01:37:09

Ιαν 31, 2020

Παρουσίαση του αναλυτικού προγράμματος των επετειακών δράσεων και εκδηλώσεων για τα 200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης, της «Πρωτοβουλίας 1821-2021»

Μητσοτάκης Κυριάκος Πιμπλής Νίκος Λασκαρίδης Πάνος Μάνος Ιωάννης Δημόπουλος Μελέτιος-Αθανάσιος Καραμανωλάκης Βαγγέλης Γκλαβίνας Παναγιώτης Γρηγορίου Βασίλειος Χατζηιωάννου Μαρία - Χριστίνα Τσούχλος Νίκος Κωβαίος Άγγελος

Γλώσσα: Ελληνική