Bodossaki Lectures on Demand

Εκθέματα και νοήματα. Έκθεση και νόημα

Σκαλτσά Ματούλα

21 Μαΐου 2011

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 18:20 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 2469
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Η παρούσα εισήγηση, με το παράδειγμα του Μουσείου Ακρόπολης επιχειρεί δύο πράγματα:

1. να ερευνήσει τα όρια και τις αντοχές των θεωρητικών εργαλείων της Νέας Μουσειολογίας και

2. να αναδείξει τη σχέση μεταξύ εφαρμοσμένης και θεωρητικής μουσειολογίας.

Για λόγους συντομίας και ερευνητικού ελέγχου, στο παράδειγμα του Μουσείου Ακρόπολης, οι θεωρητικές απόψεις που αναλύονται αφορούν τρεις έννοιες: την έννοια του έθνους, την έννοια του υλικού πολιτισμού και την έννοια της αναπαράστασης.

Το νέο Μουσείο θεωρείται εθνικό, ενεργεί ως τέτοιο και έχει ήδη εγγραφεί ως εθνικό στη διεθνή βιβλιογραφία, η συλλογή αποτελείται από κατάλοιπα του υλικού πολιτισμού της αρχαιότητας, ενώ η έκθεσή τους συγκροτεί ένα αναπαραστατικό συμβάν. Όπως είναι φανερό οι έννοιες του υλικού πολιτισμού και της αναπαράστασης βρίσκονται στον πυρήνα κάθε μουσειολογικού θεωρητικού εγχειρήματος.

Το συμπέρασμα που προκύπτει μετά την θεωρητική ανάλυση των τριών αυτών εννοιών και τον εντοπισμό των αναπάντητων ερωτημάτων που αφήνει η έκθεση είναι ότι δεν πιστεύουμε ότι μπορεί να υπάρξει σύγχρονη μουσειακή επιστημονική πράξη, δηλαδή εφαρμοσμένη μουσειολογία, χωρίς θεωρητικό λόγο. Δεν μπορεί τη θέση τέτοιων και τόσων σοβαρών θεωρητικών ζητημάτων να την παίρνει η αισθητική τακτοποίηση, όσο υψηλών προδιαγραφών και αν είναι. Είναι τελικά η έλλειψη του σύγχρονου μουσειολογικού θεωρητικού λόγου που οδηγεί στην απολιτικοποίηση των αντικειμένων, δηλαδή στην αποστέρηση των σύνθετων νοημάτων τους.

Η εφαρμοσμένη μουσειολογία δεν μπορεί να λειτουργήσει ανεξάρτητα από τη θεωρητική της υπόσταση και δεν μπορεί να στηρίζεται ακόμα στο μεγάλο εμπειρικό της βάθος. Ο μουσειακός εμπειρισμός δεν μπορεί να καλύπτεται πίσω από τον ηθικό διδακτισμό και τις δυνατότητες μιας ουδέτερης ή αποδεκτής κυρίαρχης αλήθειας.

Είναι αυτά τα δύο (θεωρητική και εφαρμοσμένη μουσειολογία) που πρέπει να έρθουν κοντά τόσο στην ακαδημία όσο και στον μουσειακό χώρο και είναι αυτό που επιχειρείται με αυτό το συμπόσιο για ένα τέτοιο διεθνώς επιφανές μουσειακό έργο. Η μουσειακή πράξη δεν μπορεί να διεξάγεται ερήμην της μουσειολογικής θεωρίας που διατυπώνεται στο πανεπιστήμιο, όπως και η έρευνα και η μουσειολογική θεωρία στο πανεπιστήμιο δεν μπορούν να διεξάγονται ερήμην του κοινωνικού πλαισίου της μουσειακής πράξης.

Σκαλτσά Ματούλα Καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης και Μουσειολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Η Ματούλα Σκαλτσά είναι καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης και Μουσειολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Έχει κάνει σπουδές Ιστορίας και Αρχαιολογίας στην Ελλάδα και Ιστορίας της Τέχνης και Μουσειολογίας στο Ηνωμένο Βασίλειο. Διευθύνει από το 2001, στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Διαπανεπιστημιακό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Μουσειολογία» .


Έχει συγγράψει βιβλία και άρθρα κοινωνικής ιστορίας, ιστορίας της τέχνης, μουσειολογίας και πολιτιστικής διαχείρισης. Έχει εκπονήσει πολλές μουσειολογικές μελέτες και έχει επιβλέψει την υλοποίησή τους. Μελέτες της έχουν δημοσιευτεί σε ειδικά περιοδικά μουσείων της Ευρώπης. Έχει οργανώσει πολλές εικαστικές εκθέσεις και έχει εκπονήσει και επιβλέψει αρκετά μουσειοπαιδαγωγικά προγράμματα.

Είναι μέλος του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων, της Museums Association, UK, ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Ιστορικών Τέχνης και της Εταιρείας Ελλήνων Μουσειολόγων. Είναι μέλος του Δ.Σ. και της Εικαστικής Επιτροπής του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, καθώς και της Επιτροπής Πολιτιστικής Πολιτικής, όπως και εκλεγμένο μέλος της Επταμελούς Επιτροπής της Επιτροπής Ερευνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Ιστοσελίδα της Ματούλας Σκαλτσά στο Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Μουσειολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης/Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας

Σχετικές ομιλίες