Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Παρουσίαση της έκδοσης: Αναζητώντας την Άνδρο. Κείμενα και εικόνες 15ου-19ου αι. από τη Συλλογή Ευστάθιου Ι. Φινόπουλου

Πολυκανδριώτη Ουρανία, Κούρια Αφροδίτη, Κυρτάτας Δημήτρης, Γιουρούκου Μαρία, Μαγγίνης Γιώργης, Στεφανής Κωνσταντίνος Ι., Αρβανιτάκης Δημήτρης

13 Απριλίου 2022

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 01:00:02 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 554

Η έκδοση Αναζητώντας την Άνδρο Κείμενα και εικόνες 15ου-19ου αι. από τη Συλλογή Ευστάθιου Ι. Φινόπουλου αποτελεί μία ανθολογία περιηγητικών κειμένων για το νησί της Άνδρου εμπλουτισμένη με πλούσια εικονογράφηση. 

Επιλεγμένα κείμενα, χάρτες, σχέδια, χαρακτικά και σπάνιες φωτογραφίες -υλικό γνωστό ή δημοσιευόμενο για πρώτη φορά- αποτυπώνουν τον χαρακτήρα του βορειότερου νησιού των Κυκλάδων, ζωντανεύουν το τοπίο και περιγράφουν την καθημερινή ζωή των κατοίκων του. Τεκμηριώνουν, επίσης, τις ποικίλες αναφορές στην ιστορία, στα μνημεία και στις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες, σχηματίζοντας μια γοητευτική βιογραφία του νησιού από τον 15ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα.

Το μεγαλύτερο μέρος του υλικού αντλείται από τη Συλλογή Φινόπουλου του Μουσείου Μπενάκη, μια συλλογή περιηγητικών και ιστορικών εκδόσεων, γνωστή για τη θεματική της εξειδίκευση σχετικά με τον ευρύτερο Ελλαδικό χώρο, η οποία οριοθετείται χρονικά από τον 15ο έως και τις αρχές του 20ου αιώνα. 

Για την έκδοση μιλούν οι:
Ουρανία Πολυκανδριώτη, Διευθύντρια Ερευνών, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών / Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
Δρ Αφροδίτη Κούρια, Ιστορικός Τέχνης
Δημήτρης Ι. Κυρτάτας, Ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
Δρ Μαρία Γιουρούκου, Φιλόλογος - Παλαιογράφος

Συντονίζει ο Δημήτρης Αρβανιτάκης, Ιστορικός - Υπεύθυνος εκδόσεων Μουσείου Μπενάκη

Πολυκανδριώτη Ουρανία Διευθύντρια Ερευνών, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών

Η Ουρανία Πολυκανδριώτη έχει πτυχίο από το Τμήμα Ελληνικής και Γαλλικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και είναι διδάκτωρ Γενικής και συγκριτικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου Paris III - La Sorbonne Nouvelle. Σήμερα είναι διευθύντρια ερευνών στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος Νεοελληνική γραμματολογία και Ιστορία των ιδεών, 18ος-20ός αι. Παράλληλα, είναι διδάσκουσα στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, στη Θεματική Ενότητα Νεοελληνική φιλολογία, 19ος-20ός αι. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα και οι δημοσιεύσεις της επικεντρώνονται στην Ιστορία της λογοτεχνίας, την Πολιτισμική ιστορία, τη Συγκριτική φιλολογία. Επίσης ασχολείται με ζητήματα πρόσληψης και αναπαράστασης του χώρου στη λογοτεχνία, με ζητήματα μνήμης και διαμόρφωσης πολιτισμικής ταυτότητας.

 

Ourania Polycandrioti graduated from the Department of French and Greek Literature (Faculty of Philosophy) at the University of Athens and has a Ph.D. on General and Comparative Literature, University Paris III - La Sorbonne Nouvelle. She is Research Director at the Institute of Historical Research of the National Hellenic Research Foundation and is teaching Modern Greek Literature (19th-20th centuries) at the Hellenic Open University. She is supervisor of the IRH/NHRF project “Modern Greek Literature and History of Ideas, 18th-20th c.”. Her main research interests and publications include history of literature, cultural history, modern Greek and comparative literature. She is also interested in the perception and representation of space in literature, in issues of memory and cultural identity formation.

Κούρια Αφροδίτη Δρ Ιστορικός της Τέχνης, Επιμελήτρια Εκθέσεων

Πτυχιούχος της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ (Τμήμα Ιστορικό-Αρχαιολογικό). Διδάκτωρ Ιστορίας της Τέχνης. Υπήρξε επιστημονική συνεργάτις της Εθνικής Πινακοθήκης, του Μουσείου Μπενάκη, της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος, του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών), του Εβραϊκού Μουσείου της Ελλάδος και της Πινακοθήκης Ε. Αβέρωφ στη διοργάνωση εκθέσεων και σε προγράμματα έρευνας και τεκμηρίωσης. Επιστημονική συνεργάτις της Γενικής Γραμματείας Λαϊκής Επιμόρφωσης σε πιλοτικά προγράμματα της Ε.Ε. για την Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρογνώμων στο πρόγραμμα «Σωκράτης – Μεσογειακές Διαδρομές» (1996-1997), καθώς και στο διαπολιτισμικό πρόγραμμα-πιλότο του INTERLAB 2 «Σωκράτης – Το αρχαίο, ο μύθος, το Grand Tour, η παρουσία της αρχαιότητας στο μεσογειακό πολιτισμό από τον Μεσαίωνα ως τις μέρες μας» (1997-1998). Εξωτερική συνεργάτις στο μεταπτυχιακό μάθημα «Το Δυτικό Παράδειγμα ως Ιδεολογία Οργάνωσης Μουσείων: Σχεδιασμός Μουσείων και Εκθέσεων» στο πλαίσιο του Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Αρχιτεκτονική-Σχεδιασμός του Χώρου» του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου κατά τα Ακαδημαϊκά Έτη 2011-2014. Μέλος της Καλλιτεχνικής Επιτροπής της Εθνικής Πινακοθήκης (1994-1996). Έχει γράψει βιβλία και άρθρα για θέματα νεοελληνικής τέχνης και ευρωπαϊκής χαρακτικής με αναφορά στην Ελλάδα. Το 2016 κυκλοφόρησε το βιβλίο της Η Ελλάδα στην περιηγητική εικονογραφία (15ος-19ος αι.). Ταυτότητες, ετερότητες, μεταμορφώσεις (έκδοση του Ιδρύματος Παναγιώτη και Έφης Μιχελή).

Κυρτάτας Δημήτρης Ομότιμος Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Ο Δημήτρης Ι. Κυρτάτας γεννήθηκε το 1952 στην Αθήνα και σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το London School of Economics, το Βrunel Univeristy, όπου εκπόνησε διδακτορική διατριβή, και το King’s College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, όπου πραγματοποίησε μεταδιδακτορική έρευνα. Εργάστηκε στο Κέντρο Ερεύνης της Ελληνικής Κοινωνίας της Ακαδημίας Αθηνών. Διδάσκει αρχαία ιστορία από το 1985 στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και από το 2002 στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, όπου από το 2006 έχει εκλεγεί Καθηγητής της Ύστερης Αρχαιότητας.

Έχει γράψει βιβλία και άρθρα για την κοινωνική ιστορία της ελληνικής αρχαιότητας και την ιστορία του πρώιμου χριστιανισμού, έχει οργανώσει επιστημονικά συνέδρια και έχει αναλάβει την επιμέλεια συλλογικών τόμων με συναφή θεματολογία. Έχει ασχοληθεί ιδιαιτέρως με κοινωνικά θέματα, την οικονομία, τον θεσμό της δουλείας και την ιστοριογραφία.

Στα βιβλία του περιλαμβάνονται τα ακόλουθα: Επίκρισις: H κοινωνική δομή των χριστιανικών κοινοτήτων από τον πρώτο έως τον τρίτο αιώνα, μτφρ Γιάννης Κρητικός, Εστία, Αθήνα 1992, H Αποκάλυψη του Ιωάννη και οι επτά εκκλησίες της Ασίας, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1994, Παιδαγωγός: H ηθική διαπαιδαγώγηση στην ύστερη ελληνική αρχαιότητα, Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας, Αθήνα 1994, Xόλος γυναικός και άλλες ιστορίες από τον ερωτικό βίο των αρχαίων Ελλήνων, Άγρα, Αθήνα, Ιερείς και προφήτες: Η παραγωγή και η διαχείριση του δόγματος στον πρώιμο χριστιανισμό, Ινστιτούτο του Βιβλίου – Α. Καρδαμίτσα, Αθήνα 2000, Κατακτώντας την αρχαιότητα: Ιστοριογραφικές διαδρομές, Πόλις, Αθήνα 2002, Απόκρυφες ιστορίες, μύθοι και θρύλοι από τον κόσμο των πρώτων χριστιανών, Άγρα, Αθήνα 2003, Ο Διόνυσος στην Άνδρο ή οι μεταμορφώσεις ενός μύθου, Άγρα, Αθήνα 2012, Μαθήματα από την αθηναϊκή δημοκρατία, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2015 και Το παράπονο της Βρισηίδας: Έρωτας, επιθυμία και εγκράτεια στην ελληνική και τη ρωμαϊκή αρχαιότητα, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2015.

Γιουρούκου Μαρία Φιλόλογος - Παλαιογράφος

Η Μαρία Γιουρούκου, φιλόλογος-παλαιογράφος, έχει λάβει διδακτορικό τίτλο και πτυχίο από το Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ – Φιλοσοφική Σχολή). Ερευνητικά ενδιαφέροντα: νεώτερη ιστορία Κυκλάδων, αρχειακές πηγές περιόδου Ελληνικής Επανάστασης, λογοτεχνικά αρχεία και ιστορία του βιβλίου. Έχει λάβει μέρος σε ερευνητικά προγράμματα, με πιο πρόσφατα τα χρηματοδοτούμενα από το Ίδρυμα Σύλβιας Ιωάννου και εκπονούμενα σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κύπρου (2016-2018) και το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο στην Αθήνα (2016 και 2018). Ως παλαιογράφος μετείχε στην απογραφή των χειρογράφων κωδίκων της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος (2014). Ως επιστημονική επιμελήτρια ή μεταφράστρια, έχει συνεργαστεί με ερευνητικά ιδρύματα και εκδοτικούς οίκους σε Ελλάδα και Κύπρο (Γεννάδειος Βιβλιοθήκη – Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Καΐρειος Βιβλιοθήκη Άνδρου, Εκδόσεις Καζαντζάκη και Πολιτιστικό Ίδρυμα Τραπέζης Κύπρου). Μέλος της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, της Ελληνικής Παλαιογραφικής Εταιρείας και της Εταιρείας Κυκλαδικών Μελετών.

(Πηγή: Ελληνική Αρχειακή Εταιρεία)

Μαγγίνης Γιώργης Αρχαιολόγος - Επιστημονικός Διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη

Ο Γιώργης Μαγγίνης είναι ο επιστημονικός διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη. Σπούδασε αρχαιολογία και ιστορία της τέχνης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου (SOAS), όπου ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή. Από το 2001 διδάσκει ιστορία της βυζαντινής τέχνης (SOAS κ.α.), της ισλαμικής τέχνης (SOAS, Ινστιτούτο Courtauld, Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης στο Κατάρ κ.α.) και της κινεζικής τέχνης (SOAS, Μουσείο Μπενάκη). Έχει συμμετάσχει σε αρχαιολογικές ανασκαφές στην Ελλάδα, την Κύπρο και στην Αίγυπτο. Έχει εργαστεί στον καθεδρικό ναό Αγίας Σοφίας Λονδίνου ως υπεύθυνος αρχείου και επιμελητής μουσείου, στην επανέκθεση του Αρχαιολογικού Μουσείου Ιωαννίνων, σε μουσεία στο Ηνωμένο Βασίλειο κ.α. Έχει δημοσιεύσει άρθρα πάνω στην κυπριακή προϊστορία, την ισλαμική τέχνη, τις σιναϊτικές σπουδές, τις ευρωπαϊκές διακοσμητικές τέχνες, την κινεζική κεραμική καθώς και την ελληνική και αρμενική διασπορά. Το 2016 εξέδωσε δύο βιβλία: Mount Sinai: A History of Travellers and Pilgrims και China Rediscovered: The Benaki Museum Collection of Chinese Ceramics.

Στεφανής Κωνσταντίνος Ι. Δρ. Ιστορίας της Τέχνης - Επιμελητής Συλλογής Φινόπουλου, Μουσείο Μπενάκη

Ο Κωνσταντίνος Ι. Στεφανής σπούδασε ιστορία της τέχνης στο Λονδίνο (Camberwell College of Arts [BA], Goldsmiths College [MA], The London Consortium, Birkbeck College, University of London [PhD]). Η διδακτορική του διατριβή ερεύνησε τη γέννηση του θεσμού των αναδρομικών εκθέσεων μεμονωμένων καλλιτεχνών στην Ευρώπη του 18ου και 19ου αιώνα. Ασχολείται ερευνητικά με την ιστορία των εκθέσεων και των συλλογών, την τυπογραφική/ βιβλιογραφική παράδοση και τον ευρωπαϊκό πολιτισμό του 18ου και του 19ου αιώνα. Έχει επιμεληθεί συνέδρια και εκθέσεις στην Tate Modern, στο Μουσείο Μπενάκη, στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και στη Γκαλερί Ζουμπουλάκη μεταξύ άλλων και εχει δημοσιεύσει άρθρα σε ελληνικά και διεθνή περιοδικά. Το 2019 είχε την επιμέλεια (μαζί με την Αρετή Αδαμοπούλου και τη Λία Γυιόκα) του Ιστορία της Τέχνης: Κείμενα Ιστορίας, Μεθοδολογίας, Ιστοριογραφίας, Πρακτικά Ε΄ Συνεδρίου Ιστορίας της Τέχνης, Αθήνα: Gutenberg και το 2021 εκδόθηκε το βιβλίο Αναζητώντας την Άνδρο. Κείμενα και εικόνες 15ου-19ου αιώνα από τη Συλλογή Ευστάθιου Ι. Φινόπουλου, (επιμ. Μαρία Γιουρούκου), Αθήνα: Μουσείο Μπενάκη.

Είναι υπεύθυνος της Συλλογής Ευστάθιου Φινόπουλου του Μουσείου Μπενάκη που ειδικεύεται στις περιηγητικές και ιστορικές εκδόσεις για τον ευρύτερο ελλαδικό χώρο από το τέλος του 15ου μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα. Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Ιστορικών Τέχνης (διετέλεσε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου για δύο θητείες) και του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων (ICOM).

Αρβανιτάκης Δημήτρης Ιστορικός - Υπεύθυνος Τμήματος Εκδόσεων Μουσείου Μπενάκη

Ο Δημήτρης Αρβανιτάκης είναι πτυχιούχος του Τμήματος Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ως υπότροφος της Ακαδημίας Αθηνών, εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή στο Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας (1995-1999) και ανακηρύχθηκε διδάκτωρ του Τμήματος Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου (1999). Από το 2000 εργάζεται στο Μουσείο Μπενάκη, ως επιστημονικός συνεργάτης και υπεύθυνος του Τμήματος Εκδόσεων.

Πεδίο των επιστημονικών του ενδιαφερόντων είναι η νεότερη ελληνική ιστορία, με έμφαση στην ιστορία της Βενετικής κυριαρχίας στον ελληνικό χώρο, την κοινωνική ιστορία των νησιών του Ιονίου, την ιστορία της λογιοσύνης και τις σχέσεις του ελληνικού και του ιταλικού πνευματικού κόσμου (18oς-19oς αι.), σε συνάρτηση με τη διαμόρφωση της εθνικής συνείδησης και των εθνικών κρατών. Στο πλαίσιο των παραπάνω προβληματικών, έχει ασχοληθεί με την ιστορία της τοπικής αλλά και της εθνικής ιστοριογραφίας, καθώς και με τη σχέση λογοτεχνίας και ιστορίας.

Έχει συμμετάσχει σε πολλά επιστημονικά συνέδρια, στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ενώ μελέτες του έχουν περιληφθεί σε περιοδικά, συλλογικούς τόμους, πρακτικά συνεδρίων κ.λπ. Είναι μέλος της Γραμματείας σύνταξης του περιοδικού Τα Ιστορικά, μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής και συντονιστής της έκδοσης των Έργων του Ανδρέα Κάλβου, η οποία πραγματοποιείται από το Μουσείο Μπενάκη.

Κυριότερα έργα του:
Κοινωνικές αντιθέσεις στην πόλη της Ζακύνθου. Το ρεμπελιό των ποπολάρων (1628), Μουσείο Μπενάκη – Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο, Αθήνα 2001.
Ανδρέας Μουστοξύδης – Αιμίλιος Τυπάλδος. Αλληλογραφία (1824-1860), Μουσείο Μπενάκη – Εκδόσεις Κότινος, Αθήνα 2005.
Στον δρόμο για τις πατρίδες: Η Ape italiana – ο Ανδρέας Κάλβος – η ιστορία, Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα 2010.
Ούγος Φόσκολος, Διδύμου κληρικού ελαχίστου προφήτου της Υπερκαλύψεως βιβλίον μοναδικόν, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2012 (σε συνεργασία με τον Ανδρέα Μπελεζίνη).
Απολογία της αυτοκτονίας. Ένα “αφελές” κείμενο του Ανδρέα Κάλβου, Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα 2012.
Ανδρέας Κάλβος. Αλληλογραφία. 1813-1869, τόμ. 1-2, Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα 2014 (σε συνεργασία με τον Λεύκιο Ζαφειρίου).
Η αγωγή του πολίτη. Η γαλλική παρουσία στο Ιόνιο (1797-1799) και το έθνος των Ελλήνων, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2020.

Σχετικές ομιλίες