Bodossaki Lectures on Demand

Το οδοιπορικό του λίθου από το λατομείο στα τέχνεργα, τα μνημεία και τα έργα τέχνης

Χιώτης Στάθης

15 Οκτωβρίου 2018

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 38:14 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 552
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Τα λίθινα τέχνεργα είναι κεντρικό σημείο αναφοράς στην προϊστορία και κριτήριο οριοθέτησης των πολιτισμικών φάσεων της Παλαιολιθικής, της Μεσολιθικής, της Νεολιθικής και της Χαλκολιθικής Εποχής.
 

Στους ιστορικούς χρόνους ο λίθος είναι η βασική πρώτη ύλη στις οχυρώσεις, την αρχιτεκτονική, την γλυπτική και σε βιομηχανικές εφαρμογές. Η εξέλιξη της συμβολής του λίθου στις ανωτέρω χρήσεις περιγράφεται από την Μινωική εποχή, αφετηρία της Ελληνικής τεχνολογίας, μέχρι τους Βυζαντινούς χρόνους.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε σπάνια πετρώματα, όπως ο κροκεάτης, ο οψιανός, το ερυθρό μάρμαρο της Μάνης, ο ερυθρός πορφυρίτης της Αιγύπτου και ο γρανίτης του Ασουάν, λίθοι με ευρύτατη χρήση στη Μεσόγειο.
 

Στα μνημεία του Ελλαδικού χώρου περιγράφεται η χρήση ασβεστολιθικών πετρωμάτων στους Αρχαϊκούς χρόνους, η βαθμιαία αντικατάστασή τους από μάρμαρα, η προέλευσή των μαρμάρων και η συμπεριφορά τους στην ατμοσφαιρική διάβρωση και ρύπανση. Τα αδύνατα σημεία του Πεντελικού μαρμάρου και η υπεροχή του Παριανού αντιπαρατίθενται, με βάση τη συμπεριφορά των γλυπτών του Παρθενώνα και του ναού του Ηφαίστου.

Επισημαίνεται επίσης η σημειολογία των μαρμάρων στους Ρωμαϊκούς και Βυζαντινούς χρόνους. Η αρχιτεκτονική διακόσμηση με μάρμαρα από μακρινά λατομεία, διάσπαρτα σε όλη την έκταση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, συχνά σε αφιλόξενες περιοχές, εθεωρείτο ως ένα από τα μεγαλύτερα τεχνικά επιτεύγματα της εποχής. Ο πορφυρίτης, εξ άλλου, είναι κατ’ εξοχήν αυτοκρατορικό σύμβολο για τους Ρωμαίους, αλλά και τους βυζαντινούς αυτοκράτορες. Το επίθετο Πορφυρογέννητος συνδέεται με θάλαμο τοκετού των βασιλοπαίδων στο ανάκτορο της Κωνσταντινούπολης, του οποίου το δάπεδο και οι τοίχοι ήταν επενδεδυμένοι με πλάκες από πορφυρίτη.
 

Τέλος, συνοψίζεται η εξέλιξη της επιστημονικής μελέτης προέλευσης των μαρμάρων και η συμβολή Ελλήνων ερευνητών.

Χιώτης Στάθης Δρ. Μηχανικός Μεταλλείων-Μεταλλουργός

Σπουδές
• Διπλωματούχος Μηχανικός Μεταλλείων και Μεταλλουργός, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, 1961-66
• Μ.Sc. και D.I.C. (Degree of the Imperial College), Imperial College, Τμήμα Γεωλογίας. Μεταπτυχιακές σπουδές στην Κοιτασματολογία, 1974-75 με υποτροφία του ΙΚΥ
• M.Sc. και D.I.C., Imperial College, Μεταπτυχιακές σπουδές στη Μηχανική Πετρελαίου (Petroleum Engineering) 1975-76 με υποτροφία του ΙΚΥ
• Διδάκτωρ του Ε.Μ.Πολυτεχνείου, 1990

Επαγγελματικές δραστηριότητες
• 1969 - 1977: Ινστιτούτο Γεωλογικών και Mεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ)
• 1977 - 1987: Δημόσια Επιχείρηση Πετρελαίου (ΔΕΠ)
• 1988 - 2007: Ινστιτούτο Γεωλογικών και Mεταλλευτικών Ερευνών
Στην εξέλιξη της σταδιοδρομίας του υπηρέτησε επί μακρόν σε διευθυντικές θέσεις στη ΔΕΠ και στο ΙΓΜΕ
• Από το 2008 συνταξιούχος, ασχολούμενος με τα αρχαία υδραυλικά
• Συνεργάσθηκε στην επιστημονική επιμέλεια εγχειριδίου για τα υπόγεια υδραγωγεία που εκδόθηκε το 2017

Ερευνητικές δραστηριότητες 
Περί τις πενήντα δημοσιεύσεις σε θέματα μεταλλευτικής, γεωλογίας, μηχανικής πετρελαίων και αρχαιομετρίας. Έχει μελετήσει αρχαία λατομεία, αρχαία κονιάματα και μεταλλουργικές σκουριές, ιζήματα παλαιολιθικών σπηλαίων στο Γύθειο και τα τελευταία χρόνια  έχει εστιάσει στα  αρχαία υδραγωγεία.
Είναι μέλος της ΕΜΑΕΤ και άλλων επιστημονικών εταιρειών.

Σχετικές ομιλίες