Bodossaki Lectures on Demand

Το αυτάρεσκο βλέμμα του μουσείου. Μια κριτική ματιά στη μόνιμη έκθεση του Νέου Μουσείου Ακρόπολης

Γκαζή Ανδρομάχη

21 Μαΐου 2011

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 22:55 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 3954
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Η συζήτηση την οποία προκάλεσε η δημιουργία του Νέου Μουσείου Ακρόπολης (ΝΜΑ) επικεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό στη χωροθέτηση και την αρχιτεκτονική του κτιρίου, καθώς και στη σχέση του με τον βράχο της Ακρόπολης και με το σύγχρονο αστικό περιβάλλον. Πολύ λιγότερη συζήτηση προκάλεσε η μόνιμη έκθεση του μουσείου. Οι αιτίες γι' αυτό θα πρέπει να αναζητηθούν αφενός στο φορτισμένο πολιτικά και ιδεολογικά αίτημα της επιστροφής των Μαρμάρων του Παρθενώνα, το οποίο μοιάζει να επισκιάζει κάθε διάθεση κριτικής και, αφετέρου, σε κατεστημένες αντιλήψεις σχετικά με την πρόσληψη των αρχαιοτήτων  στο παρόν που οδηγούν στην αναπαραγωγή στερεοτύπων.

Στόχος της ανακοίνωσης είναι να σχολιάσει ζητήματα που αφορούν την ιδεολογική, μουσειολογική και μουσειογραφική προσέγγιση της μόνιμης έκθεσης του ΝΜΑ.

Η έκθεση βασίστηκε στην αντίληψη ότι τα αντικείμενα -και ειδικά τα έργα τέχνης- "μιλούν" από μόνα τους. Ένας από τους βασικούς στόχους ήταν η επιθυμία να αναδειχθεί η καλλιτεχνική αξία των εκθεμάτων και, παράλληλα, να τονιστεί η μοναδικότητα έργων "επώνυμων" τα οποία, επιπλέον, συνδέονται με σημαντικά δημόσια πρόσωπα της Αθήνας κατά την αρχαϊκή και την κλασική περίοδο. Όλα αυτά, όμως, δεν γίνονται σαφή στους επισκέπτες, οι οποίοι, επιπλέον, σε αρκετά σημεία δυσκολεύονται να κατανοήσουν τη δομή της έκθεσης και συχνά έχουν μια συγκεχυμένη αίσθηση προσανατολισμού στον χώρο.

Προτάσσοντας την αισθητική υπεροχή των έργων και θεωρώντας δεδομένη τη συμβολική αξία τους, η έκθεση αποθεώνει το βλέμμα, αλλά δεν προχωρά στην εξήγηση και την ερμηνεία. Ποιά ακριβώς ήταν η σχέση του Παρθενώνα με τους προγενέστερους ναούς επάνω στην Ακρόπολη; Τί σηματοδοτεί ο "Κριτίου παις" στην εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής; Πώς μεταφέρθηκε το μάρμαρο από τα ορυχεία της Πεντέλης; Ποιές ήταν οι συνθήκες εργασίας και ποιές οι αμοιβές των εργατών; Ποιοί ήταν οι μεταγενέστεροι κύκλοι ζωής του Παρθενώνα; Αυτά και πλήθος παρόμοιων ερωτημάτων, σημαντικών για την κατανόηση της πολιτισμικής βιογραφίας της Ακρόπολης, μένουν αναπάντητα.

Έτσι, οι επισκέπτες στέκουν με θαυμασμό μπροστά σε έργα που έχουν μάθει να θεωρούν αριστουργήματα, χωρίς να κατανοούν ακριβώς το γιατί. Οι έλληνες επισκέπτες, ειδικότερα, αισθάνονται υπερηφάνεια μπροστά σε έργα που αποτελούν τα ύψιστα σύμβολα εθνικής αυτοπεποίθησης, χωρίς να είναι σε θέση να εξηγήσουν την πολιτισμική σημασία τους. Το μουσείο εκθέτει με αυταρέσκεια έργα "αναγκαστικά θαυμαστά", χωρίς όμως να παρέχει τα ερμηνευτικά "κλειδιά" που θα επιτρέψουν στους επισκέπτες να κατανοήσουν τα πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα μέσα στα οποία γεννήθηκαν τα έργα αυτά, αλλά και τη σχέση τους με εμάς σήμερα.

Γκαζή Ανδρομάχη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Μουσειολογίας, Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Η Ανδρομάχη Γκαζή είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Μουσειολογίας στο Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων & Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου. Διδάσκει, επίσης, στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και στο ΠΜΣ «Εκπαίδευση και πολιτισμός» του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου.

Έχει εκπονήσει πληθώρα μουσειολογικών μελετών, έχει οργανώσει και επιμεληθεί εκθέσεις σε μουσεία διαφόρων τύπων, ενώ έχει, επίσης, συμμετάσχει σε αρχιτεκτονικούς
διαγωνισμούς για την ανέγερση νέων μουσείων. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την ιστορία των μουσείων, την ιδεολογική διαχείριση της ελληνικής αρχαιότητας, τη θεωρία και την πρακτική των εκθέσεων, το κείμενο ως ερμηνευτικό μέσο στα μουσεία, τις σπουδές μνήμης, την προφορική ιστορία, τη δημόσια ιστορία και τη δημόσια αρχαιολογία.

Στις δημοσιεύσεις της περιλαμβάνεται η συν-επιμέλεια των τόμων Η προφορική ιστορία στα μουσεία και στην εκπαίδευση (νήσος 2015, με την Ει. Νάκου) και Εθνικά μουσεία στη νότια Ευρώπη. Ιστορία και προοπτικές (Καλειδοσκόπιο 2012, με την Α. Μπούνια). Είναι ιδρυτικό μέλος και μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του περιοδικού Τετράδια Μουσειολογίας και μέλος του Συμβουλίου Μουσείων του Υπουργείου Πολιτισμού.

Έχει πτυχίο αρχαιολογίας από το ΑΠΘ, M.Phil. στην αρχαιολογία (κατεύθυνση: πολιτιστική διαχείριση & πρακτική μουσείων) από το Πανεπιστήμιο του Cambridge και Ph.D. στη
Μουσειολογία από το Πανεπιστήμιο του Leicester.

Σχετικές ομιλίες