Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Οι Γεωαρχαιολογικές έρευνες στην Ελλάδα και η εγχώρια προστιθέμενη αξία

Μπασιάκος Ιωάννης

16 Ιουλίου 2013

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 00:34:49 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 1778
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Ο Ελλαδικός χώρος, ηπειρωτικός και νησιωτικός, συγκεντρώνει µια σειρά από χαρακτηριστικά, το είδος και το πλήθος των οποίων δεν συγκεντρώνονται σε άλες περιοχές του κόσµου. Τα κυριότερα από αυτά είναι: το μήκος των  ακτογραμμών (15.000 km, -30% της περιμέτρου της υδρογείου), ο έvτονος κατακόρυφος και οριζόντιος διαμελισμός, η ηφαιστειότητα, η ενεργή νεοτεκτονική δραστηριότητα, η ποικιλότητα της μεταλλογένειας, η ύπαρξη ανθρώπινων καταλοίπων και δραστηριοτήτων εδώ και τουλάχιστον 250.000 έτη πριν, η παραγωγή πολιτισμού και τεχνολογίας από τους πρώιμους, ήδη, χρόνους και η κομβικότητα της γεωγραφικής θέσης στις παρυφές τριών ηπείρων. Τα προαναφερόμενα χαρακτηριστικά έχουν παρακινήσει το ερευνητικό ενδιαφέρον πολλών επιστημονικών ομάδων/ αποστολών, Ελληνικών και ξένων, για τη μελέτη του παλαιοπεριβάλλοντος και των σχετιζόμενων πολιτισμικών καταλοίπων του, που αφορούν σε συμβάντα τόσο προϊστορικά, όσο και ιστορικά. Ο σύνθετος χαρακτήρας τέτοιων μελετών επιβάλλει τη διεπιστημονική προσέγγισή τους, η οποία άλλωστε είναι και επικρατούσα τάση διεθνώς, με μεθόδους αναλυτικές, χρονολογικές, γεωλογικές, γεωφυσικές, χαρτογραφικές, G.I.S. κ.ά.

Στο Κέντρο «Δημόκριτος» υπάρχει η απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή, η αναγκαία κρίσιμη μάζα ειδικευμένων στελεχών και πολυετής ερευνητική εμπειρία που επιτρέπουν την αποτελεσματική ανάληψη τέτοιου είδους σύνθετων μελετών, είτε αυτόνομα, είτε σε συνεργασία με άλλες ομάδες, μέσω μίας σειράς εγκεκριμένων και χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων. Βασικοί συντελεστές της επιτυχούς υλοποίησης των ερευνητικών έργων είναι οι συμμετέχοντες νέοι επιστήμονες (υποψήφιοι για απόκτηση μεταπτυχιακού διπλώματος ή για διδακτορική διατριβή), που προέρχονται από ένα ευρύ φάσμα πεδίων των θετικών Επιστημών, αλλά και από τις Αρχαιογνωστικές Επιστήμες. Σε επίπεδο ερευνητικής ομάδας, εξασφαλίζεται μία στοχευμένη επιστημονική αλληλεπίδραση και διάχυση δεξιοτήτων και ποικιλίας προσεγγίσεων μεταξύ των εκπαιδευόµενων. Με αυτό τον τρόπο, ασκώντας ταυτόχρονα βασική έρευνα και εφορµογή (ιδιαίτερα στην ύπαιθρο), υπηρετούνται τόσο οι στόχοι των διεπιστημονικών προγραμμάτων όσο και η πληρέστερη µετεκπαίδευση των σπουδαστών. 'Εµφαση δίδεται σε ερευνητικά έργα για τη µελέτη σπηλαιοπεριβαλλόντων µε υλικές µαρτυρίες ανθρώπινης κατοίκησης ή µε µεγάλη φυσικογεωγραφική σηµασία, για τις τεχνικές; δεξιότητες που αναπτύχθηκαν και αξιοποιήθηκαν µε σκοπό την απόκτηση µετάλλων από τα εντόπια µεταλλεύµατα, καθώς και σε έργα ανασύνθεσης αρχαίου τοπίου (µε απόλυτες χρονολογήσεις) σε παράκτιες περιοχές µε πολιτισµικό ενδιαφέρον και αλληλεπίδραση χέρσου-θάλασσας.

Οι δραστηριότητες αυτού του είδους συσχετίζονται, εµµέσως αλλά σαφώς, µε ζητήματα Εθνικής Οικονοµίας, προγραµµατισµού, ανάπτυξης (τουριστικής και άλλης), πολεοδοµικών σχεδιασµών και µεγάλων έργων, σεισµικής θωράκισης περιοχών κλπ. Έτσι, η παραγόµενη επιστηµονική πληροφορία αξιοποιείται πλήρως προς όφελος του τόπου, και το σύνολο -σχεδόν- των χρηματοδοτήσεων από τα σχετικά ερευνητικά κονδύλια (που προέρχονται από τρίτες χώρες και από ιδιωτικές χορηγίες) πιστώνονται, αθροιστικά, και καταγράφονται ως εγχώρια προστιθέμενη αξία. Θα παρουσιαστούν σχετικές ερευνητικές εφαρμογές.

Μπασιάκος Ιωάννης Διευθυντής Ερευνών, Ινστιτούτο Νανοεπιστημών και Νανοτεχνολογίας, ΕΚΕΦΕ "Δημόκριτος"

Ο Ιωάννης Ε. Μπασιάκος, Ερευνητής Α΄, είναι επικεφαλής της Ομάδας Μελέτης Αρχαίων Μετάλλων και Παλαιοπεριβάλλοντος στην κατεύθυνση “Αρχαιομετρία” του ΙΕΥ/ΕΚΕΦΕ “Δημόκριτος”. Έχει κάνει σπουδές Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και μεταπτυχιακή εξειδίκευση σε θέματα αρχαιομεταλλουργίας στο Πανεπιστήμιο Χαϊδελβέργης και στο Ινστιτούτο Max-Planck Πυρηνικής Φυσικής, ως υπότροφος του Ιδρύματος Volkswagen και μέλος του πολυετούς Προγράμματος του MPI ‘Ancient Aegean Gold and Silver Production’. Αντικείμενο της διατριβής του (στο Τμήμα Γεωλογίας του Π.Α.) ήταν χρονολογήσεις σπηλαιοαποθεμάτων, κελυφών ασπόνδυλων και απολιθωμένων οδόντων με ESR, και μελέτη εξέλιξης σπηλαίων του Άνω-Τεταρτογενούς με εφαρμογές στα σπηλαιοπεριβάλλοντα Διρού Μάνης. Κύρια πεδία δραστηριοτήτων (βασική έρευνα και εφαρμογές): α) μελέτες αρχαίων μεταλλείων, μεταλλουργικών καταλοίπων, τεχνολογίας, προέλευσης και πειραματικές προσομοιώσεις παραγωγής Αιγαιακού προϊστορικού χαλκού, β) φασματοσκοπία ESR/EΡR και μικροδοσιμετρία για χρονολογήσεις με τις τεχνικές παραμαγνητισμού και φωταύγειας, γ) παλαιοπεριβαλλοντικές/γεωαρχαιολογικές μελέτες σε σπήλαια και παράκτιες περιοχές (γεωλογικές χαρτογραφήσεις, νεοτεκτονική, διακυμάνσεις θαλάσσιας στάθμης) για την ανασύνθεση αρχαίων τοπίων, και δ) χαρακτηρισμοί αρχαιοϋλικών με οπτική/ηλεκτρονική μικροσκοπία και μικροαναλύσεις. Έχει διατελέσει υπεύθυνος ή συμμέτοχος μεγάλου αριθμού ερευνητικών έργων, με χρηματοδότηση από Εθνικούς πόρους, την ΕΕ ή τρίτες χώρες. Από τις αρχές του 2008 συμμετέχει στους Κύριους Επιμελητές Έκδοσης (Main Editors) του νέου αρχαιομετρικού περιοδικού “Archaeological and Anthropological Sciences”, του Εκδοτικού Οίκου Springer-Verlag.

Σχετικές ομιλίες