Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Για ένα οικονομικά βιώσιμο και κοινωνικά δίκαιο ασφαλιστικό σύστημα

Βουρλούμης Παναγής, Νεκτάριος Μιλτιάδης, Σπυρόπουλος Ροβέρτος, Τήνιος Πλάτων

4 Οκτωβρίου 2012

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 81:10 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 2191
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Την Πέμπτη, 4 Οκτωβρίου 2012, πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, η πρώτη από τις οκτώ ομιλίες του κύκλου «Ελλάδα: Μεταρρυθμίσεις-Ρήξεις-Τομές», με θέμα συζήτησης «Για ένα βιώσιμο και δίκαιο ασφαλιστικό σύστημα». Την ομιλία οργάνωσαν οι ΕΛΙΑΜΕΠ, ΙΟΒΕ, Kantor Σύμβουλοι Επιχειρήσεων, Κίνηση Πολιτών και Διεθνής Διαφάνεια, υπό την αιγίδα και συνδιοργάνωση του Megaron Plus.

Ομιλητές στην συνάντηση ήταν οι κ.κ.: Ροβέρτος Σπυρόπουλος, Παναγής Βουρλούμης, Πλάτων Τήνιος και Μιλτιάδης Νεκτάριος.

Οι ομιλητές κλήθηκαν να απαντήσουν σε τέσσερα κύρια ερωτήματα:

α.      ποια είναι η κατάσταση του ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, σήμερα;

β.      είναι το ελληνικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης βιώσιμο;

γ.       υπάρχει  μέλλον; προς ποια κατεύθυνση; πως θα γίνει η μετάβαση;

δ.       ποια η σχέση του ασφαλιστικού συστήματος και της ανάπτυξης;

Οι θέσεις των ομιλητών παρουσιάζονται συνοπτικά στη συνέχεια.

Ως  προς την υπάρχουσα κατάσταση, διατυπώθηκε με έμφαση η θέση ότι δεν υπάρχει, εδώ και μερικά χρόνια, πρόσβαση στα στοιχεία που θα μπορούσαν να τεκμηριώσουν την ευρωστία και τις προοπτικές του συστήματος. Θεωρήθηκε ότι οι πλέον ριζοσπαστικές ενέργειες προς την αντιμετώπιση ενός πρακτικώς καταρρέοντος συστήματος ήταν η ασφαλιστική μεταρρύθμιση του 1992 και η συγχώνευση των φορέων του.

Εντούτοις, το πρόβλημα του ασφαλιστικού στην Ελλάδα ξεκινά από τα μεγέθη: το 2010, το ελληνικό κράτος δαπάνησε περίπου €5 δισ. για την άμυνα, €8,5 δισ. για την εκπαίδευση και €8,5 δισ. για δημόσιες επενδύσεις, δηλαδή συνολικά €22 δισ. στους παραπάνω τομείς. Τα ποσά που δαπανήθηκαν από τον κρατικό προϋπολογισμό για να καλυφθούν τα ελλείμματα του ασφαλιστικού συστήματος ανήλθαν σε €20,3 δισ. δηλαδή σχεδόν όσα κατευθύνθηκαν στους άλλους τρεις, εξαιρετικά ζωτικούς τομείς. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα ποσά που μεταφέρθηκαν το έτος 2000 από τον προϋπολογισμό στο ασφαλιστικό σύστημα ανήρχοντο σε €5 δισ., δηλαδή μόλις το ένα τέταρτο αυτών που αναγκαστήκαμε να καταβάλουμε δέκα χρόνια αργότερα.

Οι ομιλητές συμφώνησαν ότι η παθογένεια του ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης συντίθεται από τρεις καίριες αδυναμίες: τον κατακερματισμό των φορέων, την κλαδική συγκρότηση των Ταμείων και την μη καθολικότητα. Στην περίοδο 2007 έως σήμερα ξεκίνησε η προσπάθεια συνένωσης, κάτι που θεωρείται ενέργεια κεφαλαιώδους σημασίας για την βιωσιμότητα του συστήματος.

Το ασφαλιστικό σύστημα έχει σοβαρότατα προβλήματα μακροχρόνιας επιβίωσης. Μπορεί να καταστεί βιώσιμο, μόνον εφόσον ληφθούν ριζικές αποφάσεις και πραγματοποιηθούν τομές. Η βιωσιμότητά του μπορεί να στηριχθεί στην ενοποίηση και στην αναγνώριση ύπαρξης τριών διακριτών και ισχυρών πυλώνων: από την μία πλευρά του δημόσιου πυλώνα που θα καλύπτει την υποχρεωτική δημόσια ασφάλιση και από την άλλη πλευρά ενός επαγγελματικού/συλλογικού πυλώνα και ενός ιδιωτικού πυλώνα/ιδιωτικής πρόνοιας. Οι πυλώνες αυτοί πρέπει να βρίσκονται σε απόλυτη συνεννόηση και συνεργασία. Εντούτοις, επισημάνθηκε ότι ο νόμος 3863/2010 διατηρεί την μονολιθικότητα του συστήματος και δεν προωθεί την παραπάνω αντίληψη.

Διατυπώθηκε η πρόταση δημιουργίας μιας, ενιαίας καθολικής σύνταξης που θα παρέχεται από το Δημόσιο, ύψους π.χ. €700 ανά μήνα, η οποία θα είναι η σύνταξη βάσης ή, ισοδυνάμως, να τεθεί ένα ποσοστό επί του προϋπολογισμού και το ύψος της μηνιαίας σύνταξης βάσης να προκύπτει από την κατανομή αυτού του ποσοστού σε όλους τους συνταξιούχους πολίτες. Η πρόταση αυτή (που αποτελεί παλαιότερη πρόταση του Στ. Μάνου) απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό των βημάτων μετάβασης, ιδιαίτερα για τις ενδιάμεσες ηλικίες. Επιπρόσθετα, η πρόταση αυτή συνοδεύεται από την κατάργηση εργοδοτικών και ατομικών εισφορών στο δημόσιο και τους φορείς του, με άμεση επίπτωση στην βελτίωση της ανταγωνιστικότητας.

Το σουηδικό σύστημα ασφάλισης, υιοθετεί την λογική των τριών συνεργαζόμενων πυλώνων, εφαρμόζεται στην Σουηδία και την Ιταλία από το 1990 και εξαπλούται ήδη σε άλλες χώρες, μεταξύ των οποίων η Κίνα και η Ρωσία, καθώς και χώρες της ΕΕ.

Διατυπώθηκε η πρόταση μετασχηματισμού του ΙΚΑ σε μοναδικό εθνικό οργανισμό συντάξεων με τρεις κλάδους: μισθωτών, αυτοαπασχολούμενων και αγροτών.

Η ορθή διαχείριση του ασφαλιστικού προβλήματος είναι άμεσα συναρτημένη  με την αναπτυξιακή δυναμική που μπορεί να προσδώσει στην οικονομία. Αφενός η μείωση του μη-άμεσου εργατικού κόστους θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα. Αφετέρου η σημαντική σταδιακή συσσώρευση κεφαλαίων στην οικονομία με κεφαλαιοποίηση των επικουρικών συντάξεων και των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης θα παράσχει σημαντικά κεφάλαια. Τονίστηκε ότι ενώ η μέση συσσώρευση κεφαλαίων στα αποθεματικά των ταμείων Συνταξιοδότησης στις χώρες του ΟΟΣΑ ανέρχεται στο 67% του ΑΕΠ, με την Ολλανδία να βρίσκεται στο 130% και την Σουηδία στο 55%, το αντίστοιχο μέγεθος για την Ελλάδα κυμαίνεται περί το 3% του ΑΕΠ!

Βουρλούμης Παναγής Οικονομολόγος

Ο Παναγής Βουρλούμης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1937. Σπούδασε στο LSE και στο Ινστιτούτο Ανάπτυξης της Διεθνούς Τραπέζης. Το 1966-1973 εργάστηκε στο International Finance Corporation στην Washington D.C., απ' όπου έφυγε με τον βαθμό του επικεφαλής του Τμήματος Νοτιοανατολικής Ασίας. Το 1974-1977 εργάστηκε στην Ινδονησία ως επικεφαλής Τράπεζας Επενδύσεων και επέστρεψε στην Ελλάδα ως αντιπρόσωπος της Τράπεζας Manufacturers Hanover Trust. Το 1979 ανέλαβε Γενικός Διευθυντής του Ομίλου της Εμπορικής Τραπέζης έως το 1981. Κατόπιν εργάστηκε ως Σύμβουλος Επιχειρήσεων και το 1988 ίδρυσε, μαζί με την Τράπεζα Alpha, την Alpha Finance όπου παρέμεινε Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος έως το 2000. Ταυτοχρόνως ήταν Εντεταλμένος Σύμβουλος της Τράπεζας Alpha και Οργανωτής και Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Banca Bucuresti, πρώτης ιδιωτικής τράπεζας στη Ρουμανία, που μετονομάστηκε σε Alpha Bank Romania. Το 2000-2004 διετέλεσε Πρόεδρος της Frigoglass και της Aegean Baltic Bank. Το 2004 ανέλαβε τη θέση του Προέδρου και Διευθύνοντος Συμβούλου ΟΤΕ και την Προεδρία της Cosmote και Romtelecom, όπου παρέμεινε μέχρι τον Νοέμβριο του 2010. Έχει διατελέσει μέλος των Διοικητικών Συμβουλίων του ΣΕΒ, του ΙΟΒΕ, του ΕΛΙΑΜΕΠ και άλλων οργανισμών, καθώς και της Εταιρίας Προστασίας Σπαστικών. Έχει συγγράψει «Το Ασφαλιστικό με Απλά Λόγια» (2002). Είναι επικεφαλής του μη κερδοσκοπικού φιλανθρωπικού οργανισμού με την επωνυμία Τράπεζα Τροφίμων - Ίδρυμα για την Καταπολέμηση της Πείνας.

Νεκτάριος Μιλτιάδης Ομότιμος Καθηγητής, Τμήμα Στατιστικής και Ασφαλιστικής Επιστήμης, Πανεπιστήμιο Πειραιώς

Ο Μιλτιάδης Νεκτάριος είναι Ομότιμος Καθηγητής του Τμήματος Στατιστικής και Ασφαλιστικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Απόφοιτος του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών (πρώην ΑΣΟΕΕ) και κάτοχος διδακτορικού διπλώματος του Πανεπιστημίου TEMPLE (Philadelphia USA), έχει ειδικευθεί στην ιδιωτική και κοινωνική ασφάλιση και στη δημόσια οικονομική. Διετέλεσε διευθύνων σύμβουλος στη Χρηματιστηριακή Β. Ελλάδος (1991-93) και στην Εθνική Ασφαλιστική (1993-99), Διοικητής του ΙΚΑ (1999-2004) καθώς και Πρόεδρος της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος (1993-96) και της ΑΕΔΑΚ Ασφαλιστικών Οργανισμών (2000-2004). Πρ. Μέλος της επιτροπής για την μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος (2015). Είναι συγγραφέας αρκετών βιβλίων και τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα καλύπτουν τις περιοχές των εφαρμογών της θεωρίας διαχείρισης των κινδύνων, της σύγκλισης ασφαλιστικών και χρηματοοικονομικών αγορών, της κοινωνικής ασφάλισης για συντάξεις και των συστημάτων υπηρεσιών υγείας.

Σπυρόπουλος Ροβέρτος Τεχνολόγος Μηχανικός
Ο Ροβέρτος Σπυρόπουλος σπούδασε στο Τμήμα Τεχνολόγων Μηχανικών ΤΕΙ. Το 1974, εντάχθηκε στο ΠΑΣΟΚ και το 1984, στο 1ο Συνέδριο του Κινήματος εξελέγη μέλος της Κεντρικής Επιτροπής. Συνδικαλιστής από το 1974, διετέλεσε γενικός γραμματέας της Πανελλήνιας Ένωσης Τεχνολόγων Μηχανικών ΟΤΕ (1975-79), οργανωτικός γραμματέας της ΓΣΕΕ (1981-1986), γραμματέας Επιτροπής Συνδικαλιστικού του ΠΑΣΟΚ (1981-1983), πρόεδρος της Ομοσπονδίας Εργαζομένων ΟΤΕ (1982-85) και πρόεδρος του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ (1990-1993). Την περίοδο 1993-1996 ήταν διοικητής του ΟΑΕΔ και πρόεδρος του Πειραματικού Ινστιτούτου Επαγγελματικής Κατάρτισης. Το Σεπτέμβριο του 1996, εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής Αρκαδίας και το 2000 κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ. Το 2010, ενώ κατείχε τη θέση του Γενικού Διευθυντή του ΠΑΣΟΚ και τη θέση του Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου Εργασίας, του ανατέθηκε από τον Πρωθυπουργό η διοίκηση του ΙΚΑ.
Τήνιος Πλάτων Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Στατιστικής και Ασφαλιστικής Επιστήμης, Πανεπιστήμιο Πειραιώς

Ο Πλάτων Τήνιος είναι οικονομολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Στατιστικής και Ασφαλιστικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιά. Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια το 1956 και σπούδασε Οικονομικά στο Καίμπριτζ (Μ.Α. 1978, Ph.D. 1984) και στην Οξφόρδη (Μ. Phil 1980) όπου και δίδαξε. Διετέλεσε Visiting Senior Fellow στο LSE το 2016. Έχει εργαστεί στα Υπουργεία Οικονομίας και Βιομηχανίας, καθώς και στην Εμπορική Τράπεζα. Διετέλεσε Ειδικός Σύμβουλος του Πρωθυπουργού από το 1996 ως το 2004. Μεταξύ 1999 και 2004 υπήρξε μέλος της Επιτροπής Κοινωνικής Προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπήρξε ο βασικός συντάκτης της Έκθεσης Σπράου για τις συντάξεις, των πρώτων δύο Εθνικών Σχεδίων Δράσης για την Κοινωνική Ένταξη (2001, 2003) και της Έκθεσης Στρατηγικής για τις Συντάξεις (2002). Έχει δημοσιεύσει βιβλία και άρθρα στον χώρο των συντάξεων και της κοινωνικής προστασίας. Διδάσκει κοινωνικές ασφαλίσεις, οικονομική της ασφάλισης και γήρανση του πληθυσμού και οικονομία. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα είναι στον χώρο των συντάξεων, της κοινωνικής πολιτικής και των οικονομικών επιπτώσεων της πληθυσμιακής γήρανσης. Συμμετείχε ήδη στις πρώτες συζητήσεις για την ίδρυση της Έρευνας για την Υγεία και Συνταξιοδότηση στην Ευρώπη (SHARE). Με το SHARE ασχολείται εξ αρχής ως Αναπληρωτής Συντονιστής της Ελληνικής Ομάδας. Η έρευνά του είναι στα πεδία της φτώχειας, των άτυπων δικτύων συνοχής και κατοικίας όπως και στις διασυνδέσεις αυτών των θεμάτων με θέματα υγείας.

Σχετικές ομιλίες

Κύκλος Ι: Οι αντοχές της ελληνικής κοινωνίας της διακινδύνευσης: Μπορεί να ξαναϋπάρξει ελληνική μεσαία τάξη; 01:01:26

Σεπ 21, 2020

Κύκλος Ι: Οι αντοχές της ελληνικής κοινωνίας της διακινδύνευσης: Μπορεί να ξαναϋπάρξει ελληνική μεσαία τάξη;

Αρανίτου Βάλια Βαμβακάς Βασίλης Δεμερτζής Νίκος Οικονομάκου Κατερίνα Σουλιώτης Κυριάκος Χωμενίδης Χρήστος Παναγιωτόπουλος Παναγής

Γλώσσα: Ελληνική