Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Ένας ριζοσπάστης λόγιος στα βήματα του Ρήγα. Παναγιώτης Πανάς (1832 - 1896)

Σταυροπούλου Έρη

20 Μαΐου 2021

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 00:28:15 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 166

Το ΚΙΚΠΕ σε συνεργασία με τα ΑΣΚΙ οργανώνει τον 2ο κύκλο Επιμορφωτικών Διαλέξεων που εντάσσεται στον εορτασμό της επετείου των 200 χρόνων από την έναρξη της Επανάστασης του 1821 με τίτλο Οι κληρονομιές του 1821. Τα πρόσωπα και οι ιδέες. Πρόθεση του κύκλου διαλέξεων αποτελεί η μελέτη των μείζονων ζητημάτων που έθεσε η επαναστατική διαδικασία της δεκαετίας του 1820 και της εξέλιξής τους στα μετεπαναστατικά χρόνια. Στο επίκεντρο θα τεθούν όχι μόνο τα ζητήματα αλλά και οι διαδρομές όσων συμμετείχαν στην Επανάσταση και στελέχωσαν στη συνέχεια το νεοσύστατο κράτος. Στην κατεύθυνση αυτή, οι διαφορετικές προσεγγίσεις των εισηγητών-τριών, από τον χώρο της ιστορίας, της φιλολογίας και της νομικής, αποσκοπούν στην πληρέστερη και σφαιρικότερη κατανόηση μιας πολυσύνθετης πραγματικότητας.

Ένας ριζοσπάστης λόγιος στα βήματα του Ρήγα. Παναγιώτης Πανάς (1832-1896)Έρη Σταυροπούλου, Ομότιμη Καθηγήτρια, Τμήμα Φιλολογίας Φιλοσοφικής Σχολής ΕΚΠΑ

Η ομιλία μου έχει ως άξονα το ακόλουθο ερώτημα: «Τι σχέση μπορεί να έχει ένας Επτανήσιος ριζοσπάστης που άρχισε τη δράση του στα μέσα του 19ου αιώνα με τον Ρήγα;» ή αντεστραμμένο: «Ποια ήταν η εμβέλεια του λόγου και των σχεδίων του Ρήγα ώστε να κλίνει προς αυτόν ένας λόγιος νεότερης εποχής, σε ένα φαινομενικά διαφορετικό πλαίσιο ζωής, ιδεών και επιδιώξεων;»

H περίπτωση του ριζοσπάστη, δημοσιογράφου, λογοτέχνη και μεταφραστή Παναγιώτη Πανά (Σπαρτιά Κεφαλληνίας 1832-Αθήνα 1896), παρουσιάζει ενδιαφέρον για τους πολιτικούς, κοινωνικούς και λογοτεχνικούς αγώνες, που έδωσε στη ζωή του. Kαθώς διατρέχει με το έργο του ολόκληρο σχεδόν το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, αποτελεί μια αντιπροσωπευτική μορφή ανάμεσα στους ελάσσονες μαχητικούς λόγιους και δημοσιογράφους, που υποστήριξαν με τη δράση και το λόγο τους ιδέες και προτάσεις που δεν βρήκαν ποτέ σημαντική υποστήριξη στη δημόσια ζωή του τόπου. Τρία είναι τα μείζονα θέματα για τα οποία ο Πανάς αγωνίστηκε και με βάση τα οποία διαμορφώθηκε η ζωή του: 1. Η ένωση της Eπτανήσου με την Eλλάδα, 2. Η προώθηση των δημοκρατικών ιδεών και 3. Η συνεννόηση των λαών των Βαλκανίων για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού. Τα ίδια θέματα, στις ιστορικές συνθήκες των τελευταίων δεκαετιών του 18ου αιώνα, αποτελούν τον πυρήνα του συστήματος αρχών και αξιών του Ρήγα: ανάδειξη της ελευθερίας σε πρώτιστη αξία, συνεργασία των λαών της Βαλκανικής για την απελευθέρωσή τους από την τουρκική τυραννία, δημοκρατικό πολίτευμα, κοινωνική ευαισθησία.

Επηρεασμένος από τις ιδέες του Ιταλού Τζιουζέπε Ματσίνι (1805-1872), ηγέτη και θεωρητικού των δημοκρατικών, αλλά και από το όραμα του Ρήγα, ο Πανάς ανέπτυξε δράση στην Ελλάδα, στα Bαλκάνια και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες μέσω της Εταιρείας της «Δημοκρατικής Ανατολικής Ομοσπονδίας» (1868-1880) και του αθηναϊκού πολιτικού συλλόγου «Ρήγας» (1875-1879;). Η αποτυχία των προσπαθειών του στη δημόσια σφαίρα δεν έδειξε μόνο τις δικές του αδυναμίες αλλά και την αδιαφορία της κοινωνίας στις προωθημένες απόψεις του.

(Σημείωμα της ομιλήτριας)

Σταυροπούλου Έρη Ομότιμη Καθηγήτρια, Τμήμα Φιλολογίας, Φιλοσοφική Σχολή, ΕΚΠΑ

Η Έρη Σταυροπούλου είναι Ομότιμη καθηγήτρια Nεοελληνικής Φιλολογίας, του Τμήματος Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Τα ερευνητικά και συγγραφικά της ενδιαφέροντα εκτείνονται στην ποίηση, την πεζογραφία και την κριτική του 19ου και του 20ού αι., με έμφαση στη λογοτεχνία της Επτανήσου, την πεζογραφία με θέμα την Μικρά Ασία, τη μεταπολεμική πεζογραφία και τα ζητήματα εκδοτικής νεοελληνικών κειμένων. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων, της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας και της Εταιρείας Παπαδιαμαντικών Σπουδών. Διευθύνει μαζί με τον Χρίστο Αλεξίου το περιοδικό Θέματα Λογοτεχνίας. Έχει λάβει μέρος σε πολλά συνέδρια στην Ελλάδα και το εξωτερικό και έχει δημοσιεύσει περισσότερα από 140 άρθρα και μελετήματα.

ΒΙΒΛΙΑ: η Bιβλιογραφία μεταφράσεων νεοελληνικής λογοτεχνίας, (1986), η μονογραφία: Παναγιώτης Πανάς (1832-1896). Ένας ριζοσπάστης ρομαντικός (διδακτορική διατριβή, 1987), η συναγωγή μελετών: Προτάσεις Aνάγνωσης για την πεζογραφία μιας εποχής (Mήτσος Aλεξανδρόπουλος, Σπύρος Πλασκοβίτης, Aντρέας Φραγκιάς, Mάριος Xάκκας, Δημήτρης Xατζής) (2001),

οι φιλολογικές εκδόσεις με εισαγωγή και σχόλια: Kωσταντίνος Xατζόπουλος, Tα διηγήματα (1989), Iωάννης Πολέμης, Eπιλογή ποιημάτων (2005), Κωνσταντίνος Θεοτόκης, Η τιμή και το χρήμα, όπου η μελέτη της: Οι ερωτευμένες ηρωίδες του Κωνσταντίνου Θεοτόκη και οι λογοτεχνικές αδελφές τους: παραλλαγές μιας τυπολογίας (2019),

και οι φιλολογικές εκδόσεις ανέκδοτων έργων: Γιάννης Mπεράτης, Ένας Σωσίας. Tα σπαράγματα ενός χαμένου βιβλίου (2001), Διδώ Σωτηρίου, Tυχαίο συναπάντημα και άλλες ιστορίες (2004), Διδώ Σωτηρίου, Τα παιδιά του Σπάρτακου (2011) και Γιάννης Μπεράτης, Ο μαύρος φάκελος (2015).

Προφίλ της Έρης Σταυροπούλου στο Academia

Λουκάς Αξελός, Ρήγας Βελεστινλής. Σταθμοί και όρια στη διαμόρφωση της εθνικής και κοινωνικής συνείδησης στην Ελλάδα. Στοχαστής, Αθήνα 2003.
Χαρίτων Σ. Κοριζής, Συμβολή στην έρευνα της ελληνικής πολιτικής ζωής και κοινωνίας στο 19ο αιώνα. Ο σύλλογος Ρήγας. Αθήνα 1969.
Αντώνης Λιάκος, Η ιταλική ενοποίηση και η Μεγάλη Ιδέα 1859-1862. Θεμέλιο, Αθήνα, 1985.
E. Σταυροπούλου, Παναγιώτης Πανάς (1832-1896). Ένας ριζοσπάστης ρομαντικός. Eπικαιρότητα, Aθήνα 1987.
E. Σταυροπούλου, «H Eλλάδα και η Aνατολική Oμοσπονδία». Oι περιπέτειες ενός οράματος το 19ο αιώνα», περ. Oυτοπία, αρ. 3, Σεπτ.-Oκτ. 1992, σ. 41-53.
L.S. Stavrianos, Balkan Federation. A History of the Movement toward Balkan Unity in Modern Times. Archon Books, Hamden, Connecticut 1964.

Σχετικές ομιλίες

Η παγκόσμια απήχηση της Επανάστασης του 1821 (Προσυνεδριακή διαδικτυακή εκδήλωση) 02:01:24

Μαρ 30, 2021

Η παγκόσμια απήχηση της Επανάστασης του 1821 (Προσυνεδριακή διαδικτυακή εκδήλωση)

Λιάκος Αντώνης Μάνος Ιωάννης Ζάνου Κωνσταντίνα Κιτροέφ Αλέξανδρος Παλιεράκη Ευγενία Διάλλα Άντα Κουσουρής Δημήτρης Πλάντζος Δημήτρης Κουμπουρλής Γιάννης Σωτηρόπουλος Μιχάλης Κατσίμη Μαριλένα

Γλώσσα: Ελληνική

Παρουσίαση του αναλυτικού προγράμματος των επετειακών δράσεων και εκδηλώσεων για τα 200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης, της «Πρωτοβουλίας 1821-2021» 01:37:09

Ιαν 31, 2020

Παρουσίαση του αναλυτικού προγράμματος των επετειακών δράσεων και εκδηλώσεων για τα 200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης, της «Πρωτοβουλίας 1821-2021»

Μητσοτάκης Κυριάκος Πιμπλής Νίκος Λασκαρίδης Πάνος Μάνος Ιωάννης Δημόπουλος Μελέτιος-Αθανάσιος Καραμανωλάκης Βαγγέλης Γκλαβίνας Παναγιώτης Γρηγορίου Βασίλειος Χατζηιωάννου Μαρία - Χριστίνα Τσούχλος Νίκος Κωβαίος Άγγελος

Γλώσσα: Ελληνική