Bodossaki Lectures on Demand

Έλενα Φερράντε: Η τεχνητή νοημοσύνη εφαρμοσμένη στην επίλυση μυστηρίων λογοτεχνικής πατρότητας

Μικρός Γεώργιος Κ.

22 Φεβρουαρίου 2019

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 01:02:39 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 317
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Η Έλενα Φερράντε είναι μια από τις πιο γνωστές σύγχρονες συγγραφείς της Ιταλίας. Έχει συγγράψει 8 βιβλία με γνωστότερα αυτά που ανήκουν στην Τετραλογία της Νάπολης. Το έργο της έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες, έχει μεταφερθεί στον κινηματογράφο και την τηλεόραση, ενώ το περιοδικό Time τη συμπεριλαμβάνει στα 100 πρόσωπα με τη μεγαλύτερη παγκόσμια επιρροή.

Ωστόσο, παρά την τεράστια παγκόσμια επιτυχία της, η Φερράντε κρύβει ένα μυστικό. Την ίδια της την ταυτότητα. Το όνομα Φερράντε είναι λογοτεχνικό ψευδώνυμο που χρησιμοποιήθηκε από τις αρχές της δεκαετίας του '90 όταν εκδόθηκε το πρώτο βιβλίο της. Η ίδια είναι υπέρμαχος της αυτονόμησης του λογοτεχνικού βιβλίου από τον συγγραφέα του. Για τη Φερράντε, η ανωνυμία είναι συνειδητή προσέγγιση της λογοτεχνικής γραφής και προϋπόθεση της δημιουργικής της έκφρασης.

Όπως είναι αναμενόμενο, το μυστήριο της πραγματικής ταυτότητας της Έλενας Φερράντε απασχόλησε πολύ νωρίς κριτικούς της λογοτεχνίας, γλωσσολόγους, δημοσιογράφους, πληροφορικούς, ακόμα και φυσικούς!

Στην ομιλία, παρουσιάζεται συνοπτικά αυτή η άτυπη εκστρατεία αποκάλυψης της ταυτότητας της Φερράντε τα τελευταία 20 χρόνια, καθώς και τα βασικά πορίσματα που προέκυψαν από τη μέχρι τώρα διερεύνηση. Στη συνέχεια, γίνεται αναφορά στην πιο πρόσφατη διερεύνηση της πατρότητας των έργων της Φερράντε από μια ομάδα εξειδικευμένων υπολογιστικών γλωσσολόγων, πληροφορικών και στατιστικολόγων οι οποίοι συνεργάστηκαν το 2017 υπό την εποπτεία των καθηγητών Michele Cortelazzo και Arjuna Tuzzi από το Πανεπιστήμιο της Πάντοβα.

Αν και όλοι οι ερευνητές που συμμετείχαν σε αυτή την ομάδα ανήκουν σε διαφορετικά ερευνητικά πεδία, και χρησιμοποίησαν διαφορετικές τεχνικές και εργαλεία, κατέληξαν ομόφωνα, και χωρίς προηγούμενη συνεργασία, να εντοπίσουν ως πιθανό πραγματικό συγγραφέα πίσω από το ψευδώνυμο Έλενα Φερράντε τον Ναπολιτάνο δημοσιογράφο και λογοτέχνη Domenico Starnone. Ένα πρόσωπο που είχε ήδη αναφερθεί από προηγούμενες έρευνες ως εκείνο που πιθανόν να κρύβεται πίσω από το ψευδώνυμο.

Στο πλαίσιο της ομιλίας αυτής, γίνεται πιο ειδικευμένη αναφορά στη συμβολή του ομιλητή στην αποκάλυψη της ταυτότητας της Φερράντε, μέσα από την πρωτοβουλία του Πανεπιστημίου της Πάντοβα, και ειδικότερα στη χρήση μεθόδων εντοπισμού του προφίλ του συγγραφέα (author profiling) και τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, ώστε ο υπολογιστής να εντοπίσει το φύλο, την ηλικία και τον τόπο καταγωγής της Φερράντε και στη συνέχεια να τα ταυτίσει με αυτά του Domenico Starnone.

Όπως γίνεται εμφανές, η τεχνητή νοημοσύνη μάς ανοίγει ένα τεράστιο εύρος δυνατοτήτων για να διερευνήσουμε και να επιλύσουμε μυστήρια λογοτεχνικής πατρότητας αλλά και να εξετάσουμε τη λογοτεχνική παραγωγή από απόσταση, να τη δούμε μέσα από το πρίσμα της ποσοτικοποίησης της γλωσσικής χρήσης και να την εντάξουμε σε ευρύτερες νησίδες ερμηνείας οι οποίες προκύπτουν μέσα από τα ίδια τα δεδομένα και δεν επηρεάζονται από προϋπάρχουσες θεωρητικές στρεβλώσεις.

Μικρός Γεώργιος Κ. Καθηγητής Υπολογιστικής και Ποσοτικής Γλωσσολογίας, Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, ΕΚΠΑ

Ο Γεώργιος Κ. Μικρός είναι Καθηγητής Υπολογιστικής και Ποσοτικής Γλωσσολογίας στο Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΕΚΠΑ καθώς και Διευθυντής του Εργαστηρίου Υπολογιστικής Υφολογίας στο εν λόγω Τμήμα. Επίσης κατέχει την θέση του Adjunct Professor στο Τμήμα Εφαρμοσμένης Γλωσσολογίας στο University of Massachusetts, Boston στις ΗΠΑ.

Υπήρξε επιστημονικός συνεργάτης του Ινστιτούτου Επεξεργασίας του Λόγου και έχει βοηθήσει στην ανάπτυξη ειδικευμένου λογισμικού γλωσσικής τεχνολογίας. Από το 1999 είναι επιστημονικός συνεργάτης του ΕΑΠ στο Πρόγραμμα "Ισπανική Γλώσσα και Πολιτισμός". Από το 2016 είναι Διευθυντής του εν λόγω προγράμματος.

Το ερευνητικό του έργο (5 μονογραφίες και πάνω από 80 άρθρα και κεφάλαια σε διεθνείς τόμους) εντοπίζεται στα πεδία της υπολογιστικής γλωσσολογίας, υπολογιστικής υφολογίας, δικαστικής γλωσσολογίας και της ποσοτικής γλωσσολογίας. Από το 2007 είναι εκλεγμένο μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Διεθνούς Εταιρείας Ποσοτικής Γλωσσολογίας (IQLA) και το 2018 εκλέχθηκε Πρόεδρός της.

Προσωπική Ιστοσελίδα του Γεώργιου Κ. Μικρού

Σχετικές ομιλίες