Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Οι εκκλησιαστικές συνθέσεις του Μίκη Θεοδωράκη

Ανδριόπουλος Παναγιώτης, Πανουργιά Δάφνη, Καζάς Μάριος, Μεράκου Στεφανία

21 Φεβρουαρίου 2022

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 01:33:11 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 500
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Μια λιγότερο γνωστή αλλά ιδιαίτερα χαρακτηριστική πλευρά του Μίκη Θεοδωράκη, αυτή του συνθέτη έργων εκκλησιαστικής μουσικής, παρουσίασε ο θεολόγος και μουσικός Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος στην εκδήλωση με θέμα «Οι Εκκλησιαστικές συνθέσεις του Μίκη Θεοδωράκη» που διοργανώθηκε τη Δευτέρα 21 Φεβρουαρίου 2022 στη Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη» του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Από τις πρώτες, ευρύτερα γνωστές, συνθέσεις του Μίκη Θεοδωράκη είναι το περίφημο Τροπάριο της Κασσιανής, το οποίο ο ίδιος ως έφηβος παρουσίασε σε ναό της Τρίπολης το 1942. Έτσι ξεκινάει ουσιαστικά την συνθετική του πορεία, η οποία, στη μακρά διαδρομή της, περιλαμβάνει και έργα εκκλησιαστικού περιεχομένου, όπως Η Θεία Λειτουργία του Ιωάννου του Χρυσοστόμου, και η Ακολουθία εις Κεκοιμημένους, αλλά και έργα στα οποία έχει συμπεριλάβει ύμνους της Εκκλησίας, όπως τα Εγκώμια της Μ. Παρασκευής στην Συμφωνία αρ. 3.

Ο ομιλητής παρουσίασε όλη τη σχετική εργογραφία σε συνδυασμό με την έντονη παρουσία του βυζαντινού μέλους και σε άλλες συνθέσεις του, όπως το περίφημο Άξιον εστί.

Η διάλεξη συνοδεύτηκε από οπτικοακουστικό υλικό, το οποίο προέρχεται και από το Αρχείο Μίκη Θεοδωράκη που φυλάσσεται στην Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη» του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής.

Μετά την διάλεξη παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά εκκλησιαστικές συνθέσεις του Μίκη Θεοδωράκη σε μεταγραφή για φωνή και πιάνο. Η μεταγραφή πραγματοποιήθηκε ειδικά για την συγκεκριμένη εκδήλωση, από την συνθέτρια Θεοδώρα Μαγγίνα.

Πρόκειται για τα νεανικά έργα του συνθέτη:
Ύμνος στο Θεό (1942)
Παράδεισος – Ο Μονόλογος του Αδάμ (1942)
Εσπερινός – Διασκευή από το δεύτερο μέρος του Σεξτέτου του L.V. Beethoven op. 81b με προσθήκη «Σε υμνούμεν» (1948)
«Μετά των Αγίων», από την Ακολουθία εις Κεκοιμημένους.

Οι ύμνοι αποδόθηκαν από την υψίφωνο Δάφνη Πανουργιά και τον πιανίστα Μάριο Καζά.

Ανδριόπουλος Παναγιώτης Θεολόγος - Μουσικός

Γεννήθηκε στην Πάτρα. Σπούδασε Θεολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών με μεταπτυχιακές σπουδές στην περίοδο της Τουρκοκρατίας.

Παράλληλα σπούδασε βυζαντινή και ευρωπαϊκή μουσική. Συμμετείχε σε πολλά χορωδιακά σχήματα, σε ερευνητικά προγράμματα του Κέντρου Σύγχρονης Μουσικής Έρευνας και έχει τραγουδήσει έργα σύγχρονων ελλήνων συνθετών σε πρώτη εκτέλεση, στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Το 2004 ίδρυσε το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον», με το οποίο παρουσιάζει στην Ελλάδα και το εξωτερικό πρωτότυπες παραγωγές βασισμένες κυρίως στην ελληνική ποίηση και μουσική.

Ανάμεσά τους: “Το τετράδιο του Πατριάρχη”, “Ιερατική Ποίηση”, Το μουσικό έργο της Εύας Πάλμερ – Σικελιανού, «Ο Gustav Mahler του Μάνου Χατζιδάκι», «Η Αραπιά του Βασίλη Τσιτσάνη, της Μάτσης Χατζηλαζάρου, του Νίκου Σκαλκώτα και του Μάνου Χατζιδάκι», «Ο Καβάφης της Συρίας και της Μέσης Ανατολής», «Οι μουσικές των Χριστιανών της Μέσης Ανατολής», «Οι εκκλησιαστικές συνθέσεις του Μίκη Θεοδωράκη», «Οι Πύρινες γλώσσες του Γιάννη Χρήστου», «Πατρινοί συνθέτες – Πατρινοί ποιητές», «Ο Μάνος Χατζιδάκις και οι ρώσοι συνθέτες», «Θήλεις Άγγελοι – Γυναίκες που ασκήτεψαν σε ανδρικά μοναστήρια», «Ο Κωστής Παλαμάς δύο Πατριαρχών» (ελληνικά και αραβικά), «Επί τα όρη τα Αραράτ» (ελληνοαρμενική συναυλία), αφιερώματα στον Λυκούργο Αγγελόπουλο, στον Αντρέι Ταρκόφσκι, τους Ρώσους της Διασποράς, τον Ντμίτρι Σοστακόβιτς, τον Αλεξάντρ Σολζενίτσιν κ.α.

Συνεργάστηκε με τον Θάνο Μικρούτσικο στην «Πάτρα 2006 – Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» και με τον Άλκη Μπαλτά στο “Φεστιβάλ Θρησκευτικής Μουσικής Πάτμου”. Επίσης, συνεργάζεται με τον συνθέτη Αλέξανδρο Καλογερά στο Φεστιβάλ «Μούσα Ελληνική» που πραγματοποιείται τα τελευταία χρόνια στην Χίο. Επί σειρά ετών συνεργάστηκε με τον Μανόλη Χατζηγιακουμή στα προγράμματα ηχογραφήσεων και εκδόσεων Εκκλησιαστικής Μουσικής.

Την διετία 2017-2019 συνεργάστηκε με τον διάσημο χορογράφο και χορευτή φλαμένκο Israel Galvan. Στο πλαίσιο της documenta14 (Αθήνα και Kassel) συμμετείχε στην παραγωγή La farsa monea και κατόπιν στην παραγωγή του Israel Galvan, La fiesta, σε διεθνή περιοδεία (Φεστιβάλ Grec Βαρκελώνης, Φεστιβάλ Αβινιόν Γαλλίας, παραστάσεις στο Λουξεμβούργο, Μονπελιέ, Πόρτο κ.α.).

Συμμετέχει με ανακοινώσεις του σε επιστημονικά συνέδρια, ενώ μελέτες του έχουν δημοσιευθεί σε διάφορους επιστημονικούς τόμους. Αρθρογραφεί σε θεολογικά και πολιτιστικού περιεχομένου περιοδικά και διατηρεί το ιστολόγιο Ιδιωτική Οδός και το site Φως Φαναρίου (το οποίο καλύπτει αποκλειστικά το Οικουμενικό Πατριαρχείο).

Τιμήθηκε από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο με το οφφίκιο του Άρχοντος Δικαιοφύλακος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας.

Επιμελείται και παρουσιάζει την διαδικτυακή εκπομπή «Προς Εκκλησιασμόν» - μια παραγωγή του Ι. Ναού Αγίου Γεωργίου Νέου Ψυχικού – όπου φιλοξενούνται προσωπικότητες του πνεύματος και της τέχνης.

Το ιστολόγιο "Ιδιωτική Οδός" του Παναγιώτη Ανδριόπουλου

Πανουργιά Δάφνη Υψίφωνος

Η Δάφνη Πανουργιά γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε τραγούδι με τη Μένη Χαραλαμπίδου και ρεπερτόριο με την Κική Θεοδωρίδου–Παπαλουκά στο Ωδείο Αθηνών. Παρακολούθησε μαθήματα φωνητικής με τον Φραγκίσκο Βουτσίνο και την Δέσποινα Καλαφάτη, καθώς επίσης σεμινάρια σε Ελλάδα και εξωτερικό. Σπούδασε, επίσης, Φυσική Αγωγή και Αθλητισμό στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και είναι απόφοιτος του Τ.Ε.Φ.Α.Α. Αθήνας. Πρωτοεμφανίστηκε το 1988 με τον Λουδοβίκο των Ανωγείων. Συνεργάστηκε σε συναυλίες, παραστάσεις και ηχογραφήσεις με τους: Νότη Μαυρουδή, Γιώργο Κουρουπό, Θεόδωρο Αντωνίου, Νίκο Κυπουργό, Μιχάλη Γρηγορίου, Λουδοβίκο των Ανωγείων, στην ηχογράφηση του προσωπικού δίσκου του Γιάννη Μεταλλινού Ο καθρέφτης της γης κ.ά. Είναι μέλος των φωνητικών συνόλων «Αφρός», «Εμμέλεια». Μετείχε, επίσης, στο μουσικό σύνολο «Μάνος Χατζιδάκις» (εκπαιδευτικές συναυλίες στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών το 1996 κ.ά). Έχει συμπράξει με την Ορχήστρα των Χρωμάτων, την Ένωση Ελλήνων Μουσουργών (ΕΕΜ), την ΕΛΣ, την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα και την Χορωδία της ΕΡΤ, το Εθνικό Θέατρο και το Χοροθέατρο Ροές. Με την Εθνική Λυρική Σκηνή συνεργάστηκε την περίοδο 1996/99, σε πέντε παραγωγές, ερμηνεύοντας τους ρόλους: Νεφέλη στην όπερα του Γιώργου Κουρουπού Οι δραπέτες της σκακιέρας, Νεράιδα της νύχτας (Χαίνζελ και Γκρέτελ), Χάττυ στο μιούζικαλ Φίλησέ με, Καίτη, Α΄ Κυρία (Ο μαγικός αυλός) και Αγάθη (Ο ελεύθερος σκοπευτής).

Καζάς Μάριος Πιανίστας
Μεράκου Στεφανία Μουσικολόγος - Διευθύντρια, Μεγάλη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος "Λίλιαν Βουδούρη"

Η Στεφανία Μεράκου είναι κάτοχος πτυχίου B.A. στη μουσικολογία από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στο Μπάφαλο καθώς και κάτοχος M.A. στο ίδιο αντικείμενο από το Πανεπιστήμιο του Κοννέκτικατ. Εργάστηκε στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Κοννέκτικατ, ενώ αργότερα, μετά την απόκτηση του διπλώματος διδασκαλίας από το Ίδρυμα Σουζούκι πάνω στην ομώνυμη μέθοδο, ξεκίνησε να την διδάσκει σε παιδιά.

Από το 1995, εργάζεται στη Μουσική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος «Λίλιαν Βουδούρη» του Συλλόγου Οι Φίλοι τη Μουσικής αρχικά ως υπεύθυνη του Αρχείου Ελληνικής Μουσικής και κατόπιν ως διευθύντρια από τον Μάρτιο του 2005. Στα ενδιαφέροντά της συγκαταλέγεται η εφαρμογή νέων τεχνολογιών με σκοπό την προβολή και διάθεση πληροφοριακού και εκπαιδευτικού υλικού. Στο πλαίσιο αυτό έχει συμβάλει στην υλοποίηση πολλών εφαρμογών, αποθετηρίων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων στη Μουσική Βιβλιοθήκη «Λίλιαν Βουδούρη» αλλά και σε συνεργασία με άλλους ακαδημαϊκούς και ερευνητικούς φορείς. Έχει παρουσιάσει εργασίες της σε διεθνή συνέδρια και έχει δημοσιεύσει σε περιοδικά και στο διαδίκτυο πάνω σε ζητήματα εκπαίδευσης, πληροφοριακής παιδείας, ελληνικής μουσικής και της διάσωσής της.

Είναι μέλος της International Musicological Society (IMS), της International Association of Music Libraries (IAML), της Committee for the Support of Greek Libraries (CSL) και της Ελληνικής επιτροπής του Répertoire International de Littérature Musicale (RILM).

Σχετικές ομιλίες