Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

The Epigenetics of the Stem Cell State

Γεωργάτος Σπύρος

11 Σεπτεμβρίου 2012

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 166:15 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 1684
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /
Ομιλητές
Γεωργάτος Σπύρος

Γλώσσα
Αγγλική

Ημερομηνία
11/09/2012

Διάρκεια
166:15

Εκδήλωση
Σεμινάρια Βιολογίας και Ιατρικής 2012

Χώρος
Ξενοδοχείο Cape Sounio

Διοργάνωση
Ίδρυμα Μποδοσάκη

Κατηγορία
Βιολογία

Ετικέτες
Σεμινάρια Βιολογίας και Ιατρικής 2012

Το Ίδρυμα Μποδοσάκη, εμπλουτίζοντας το κοινωφελές έργο του στους τομείς της Επιστήμης και της Εκπαίδευσης, διοργάνωσε το Σεπτέμβριο του 2012,  για τέταρτη συνεχή χρονιά, ένα κύκλο Σεμιναρίων σε θέματα Βιολογίας και Ιατρικής, στα οποία συμμετείχαν αριστούχοι νέοι Έλληνες φοιτητές.
 
Στόχος αυτής της πρωτοβουλίας είναι η δημιουργία γόνιμης επικοινωνίας ανάμεσα στους ομιλητές και στο ακροατήριο με διαλόγους εστιασμένους σε επιλεγμένα θέματα αιχμής, όπως ο κυτταρικός επαναπρογραμματισμός, τα βλαστοκύτταρα, η αναπτυξιακή βιολογία και η γονιδιακή έκφραση του νευρικού συστήματος, η ρύθμιση της μεταγραφής του DΝΑ, οι μηχανισμοί πρωτεϊνικής έκκρισης και μετανάστευσης, η πληθυσμική βιολογία και γονιδιωματική, η μοριακή βιολογία του καρκίνου, και οι πρόοδοι της κλινικής ογκολογίας.
 
Κατά τη διάρκεια του Σεμιναρίου, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις συζητήσεις με τους φοιτητές, τόσο κατά την διάρκεια όσο και μετά το πέρας κάθε ομιλίας.
 
Στο Πρόγραμμα του Σεμιναρίου αυτού ανήκει και η διάλεξη του καθηγητή Γενικής Βιολογίας στην  Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Σπύρου Γεωργάτου, η οποία αναφέρεται συνοπτικά στο περιεχόμενό της ως εξής:

Τα εμβρυονικά βλαστικά κύτταρα χαρακτηρίζονται από δύο βασικές ιδιότητες: την αυτό-ανανέωση (έκπτυξη και πολλαπλασιασμός χωρίς διαφοροποίηση) και την πολυδυναμία (ικανότητα σχηματισμού πολλαπλών κυτταρικών τύπων). Σήμερα γνωρίζουμε ότι κύριο ρόλο στη βιολογία των βλαστικών κυττάρων διαδραματίζουν ορισμένοι μεταγραφικοί παράγοντες (Nanog, Oct4, Sox2), συγκεκριμένα συστήματα μετάδοσης σήματος (TGF, Wnt, Notch, κ.α.) και ένα υπο-σύνολο επιγενετικών τροποποιητών (histone methyl transferases and demethylases, iRNA).

Πώς ακριβώς συντονίζονται και αλληλεπιδρούν αυτοί οι παράγοντες δεν είναι γνωστό, φαίνεται όμως ότι οι βαθμιαίες μεταπτώσεις από την αδιαφοροποίητη κατάσταση στη μερικώς και πλήρως διαφοροποιημένη εξελίσσονται εν μέρει επικαθοριστικά (deterministically) και εν μέρει «τυχαία» (stochastically). Σε αυτό το αναπτυξιακό «παίγνιο» ακολουθούνται μεν οι ιεραρχίες και οι σχέσεις αιτίου-αποτελέσματος που υπαγορεύονται από τη μοριακή φύση και τις ιδιότητες των ρυθμιστικών παραγόντων, οι ίδιοι όμως οι ρυθμιστικοί παράγοντες επιδεικνύουν μια ευρεία και εν πολλοίς τυχαία διακύμανση σε ό,τι αφορά τη στάθμη τους και τη στόχευσή τους.  Συνέπεια αυτού του «δισυπόστατου»  τρόπου ρύθμισης είναι ότι η μελέτη της βλαστικής κατάστασης απαιτεί πλέον τόσο τη χρήση εξειδικευμένων μοριακών εργαλείων, όσο και την αξιοποίηση μαθηματικών μοντέλων και φορμαλισμών της στατιστικής.

Αξιοποιώντας τέτοια εργαλεία και «υβριδικές» προσεγγίσεις αρχίζουμε να κατανοούμε καλύτερα τα πρώτα στάδια της εμβρυικής ανάπτυξης, αλλά και τον λεγόμενο «πυρηνικό επαναπρογραμματισμό (reprogramming), δηλαδή την κατά βούληση αντιστροφή της αναπτυξιακής διαδικασίας και την παραγωγή αδιαφοροποίητων βλαστικών κυττάρων (induced pluripotent stem cells) από διαφοροποιημένα σωματικά κύτταρα. Πιστεύεται ότι όταν η τεχνολογία του επαναπρογραμματισμού τελειοποιηθεί, θα υπάρξουν εντυπωσιακές εφαρμογές στην κλινική ιατρική και τη βιοτεχνολογία. Προς το παρόν πάντως, θα πρέπει να είμαστε αρκετά επιφυλακτικοί, δεδομένου ότι τα βλαστικά κύτταρα που χρησιμοποιούμε ως σύστημα μελέτης στο εργαστήριο δεν αποτελούν ένα αντίγραφο των «πραγματικών» βλαστικών κυττάρων που εμφανίζονται στο πρώιμο έμβρυο, αλλά ένα «παρασκεύασμα» που συντηρείται στη βλαστική κατάσταση με ένα τεχνητό τρόπο. Επίσης, θα πρέπει να έχουμε υπόψη ότι η μετατροπή των διαφοροποιημένων κυττάρων σε βλαστικά δεν είναι ελεύθερη παρενεργειών (π.χ., γενετικών ατυπιών και αστάθειας), πράγμα που θα μπορούσε να αποβεί επικίνδυνο εάν χρησιμοποιηθούν χωρίς να έχουν προηγουμένως χαρακτηρισθεί προσεχτικά. 

Γεωργάτος Σπύρος Καθηγητής Γενικής Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Ο Σπύρος Γεωργάτος είναι Καθηγητής Γενικής Βιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Απόφοιτος της ιατρικής σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο κ. Γεωργάτος πραγματοποίησε τη διδακτορική διατριβή του στη βιολογία στο Πανεπιστήμιο Yale και εργάστηκε ως ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Rockefeller. Υπήρξε αρχηγός ερευνητικής ομάδας στο Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας και πριν λάβει την σημερινή του θέση κατείχε τη θέση Αναπληρωτή Καθηγητή Κυτταρικής Βιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης. Τα ερευνητικά ενδιαφέροντά του αφορούν την επιγενετική ρύθμιση της διαφοροποίησης, τη συγκρότηση του πυρηνικού φακέλου και την αλληλεπίδρασή του με τη χρωματίνη καθώς και την τεχνολογία των βλαστικών κυττάρων.

Σχετικές ομιλίες