Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Πρωτότυπα έργα - αφιερώματα στον Πέτρο Θέμελη με τη σύμπραξη του Δημοτικού Ωδείου Καλαμάτας

Μπένος Σταύρος, Αθανασόπουλος Γιώργος, Κουρουπός Γιώργος, Γυφτάκης Στάθης, Θέμελης Πέτρος, Συμφωνική Ορχήστρα Δημοτικού Ωδείου Καλαμάτας, Χορωδία "Μελίφωνο" Δημοτικού Ωδείου Καλαμάτας, Παλαιολόγου Κατερίνα, Τσελίκας Ανδρέας, Ηλιοπούλου Ιουλίτα, Μπόγρη Άρτεμις, Αποστόλου Τάσος, Χορωδία Δημοτικού Ωδείου Καλαμάτας, Μικρό χορευτικό σύνολο της Δημοτικής Σχολής Χορού Καλαμάτας

1 Οκτωβρίου 2022

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 00:59:44 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 13

Οι εργασίες της ΙΕ΄ Γενικής Συνέλευσης του Σωματείου ΔΙΑΖΩΜΑ πραγματοποιήθηκαν από Παρασκευή 30 Σεπτεμβρίου έως Κυριακή 2 Οκτωβρίου 2022 στην Καλαμάτα και την Αρχαία Μεσσήνη. Τιμώμενο πρόσωπο ήταν ο Ομότιμος Καθηγητής Αρχαιολογίας και Διευθυντής του προγράμματος της αρχαίας Μεσσήνης, Πέτρος Θέμελης. Για αυτό το λόγο το Διοικητικό Συμβούλιο και τα μέλη του Διαζώματος αποφάσισαν η Γενική Συνέλευση να πραγματοποιηθεί στην Καλαμάτα και την Αρχαία Μεσσήνη, τιμώντας τον σπουδαίο Καθηγητή Αρχαιολογίας και Αντιπρόεδρο του Σωματείου και το έργο του για την ανάδειξη και προστασία των μνημείων της Αρχαίας Μεσσήνης.

Το BLOD βιντεοσκόπησε και δημοσιεύει τη συναυλία που πραγματοποιήθηκε στην αρχαία Μεσσήνη και ήταν αφιερωμένη στον Πέτρο Θέμελη με πρωτότυπα έργα που συνέθεσαν ο συνθέτης και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Διαζώματος, Γιώργος Κουρουπός και ο συνθέτης και Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Δημοτικού Ωδείου Καλαμάτας, Στάθης Γυφτάκης.

Πρωτότυπα έργα - αφιερώματα στον Πέτρο Θέμελη

Ο Δήμος Καλαμάτας, η Κοινωφελής Επιχείρηση ΦΑΡΙΣ και το Δημοτικό Ωδείο Καλαμάτας στο πλαίσιο της ΙΕ΄(15ης) Γενικής Συνέλευσης του Σωματείου «ΔΙΑΖΩΜΑ» συμμετείχαν στην τιμητική συναυλία που διοργανώθηκε προς τιμήν του Πέτρου Θέμελη, το Σάββατο 1η Οκτωβρίου, στο Αρχαίο Θέατρο Μεσσήνης.

Σε αυτή τη συναυλία παρουσιάστηκαν δύο πρωτότυπα έργα που συνέθεσαν ο συνθέτης και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Διαζώματος, Γιώργος Κουρουπός και ο συνθέτης και Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Δημοτικού Ωδείου Καλαμάτας, Στάθης Γυφτάκης.

Το έργο του Γιώργου Κουρουπού “Η ΣΤΟΑ ΤΩΝ ΑΓΑΛΜΑΤΩΝ – Μια καντάτα για την αρχαία Μεσσήνη” σε ποίηση Ιουλίτας Ηλιοπούλου αποτελεί μια φανταστική περιήγηση στην Στοά των Αγαλμάτων, μια λυρική περιήγηση στους μύθους και στην ιστορία της Αρχαίας Μεσσήνης. Με οδηγό τη μουσική και το λόγο περπατάμε ξανά στη βόρεια πλευρά της Αγοράς, που κατά τον Παυσανία ήταν στημένα σε κόγχες πολλά αγάλματα, όπως και στο Ασκληπιείο και συναντάμε ήρωες, θεούς, απλούς ανθρώπους των αρχαίων χρόνων. Ο Ιθωμάτας Δίας, ο ήρωας Αριστομένης, ο μάντης Θέοκλος, ο Ηρακλής, οι μικρές χορεύτριες και ο θρυλικός μουσικός –ποιητής Θάμυρις κατεβαίνουν από τα βάθρα τους για να βρουν τον βηματισμό τους πλάι μας ·για να ξανανιώσουν την ένταση της πολεμικής ώρας ,το πάθος της επιθυμίας , την τρυφερότητα του έρωτα, το βαθύ μπλε των ονείρων τους. Στον αρχαιολόγο που αναστήλωσε την αρχαία Μεσσήνη, Πέτρο Θέμελη, αφιερωμένη αυτή η λυρική αναβίωση στιγμών ζωής της αρχαίας πόλης.

Ερμηνεύουν:
Άρτεμις ΜπόγρηΤάσος Αποστόλου (τραγούδι) και
Ιουλίτα Ηλιοπούλου (αφήγηση)

Συμμετέχουν χορωδίες του Δημοτικού Ωδείου Καλαμάτας και μικρό χορευτικό σύνολο της Δημοτικής Σχολής χορού Καλαμάτας σε χορογραφία της Πηνελόπης Μωρούτ και επιμέλεια της Λίντας Καπετανέα.

Το έργο του Στάθη Γυφτάκη “4 Elements for Ancient Messene” αποτελείται από τέσσερα συμφωνικά τραγούδια για σοπράνο, χορωδία και Συμφωνική Ορχήστρα και συνετέθη τον Αύγουστο του 2022. Είναι αφιερωμένο στον αρχαιολόγο που αναστήλωσε την αρχαία Μεσσήνη, Πέτρο Θέμελη. Βασίζεται σε κείμενα της Λίλλυς Τριαντάρη εμπνευσμένα από τον χώρο της Αρχαίας Μεσσήνης. Ο αέρας, το νερό, τα μάρμαρα, το χώμα, οι πέτρες, τα δέντρα, οι σκιές ακόμα και τα τσακάλια αλλά και τα βατράχια, συνθέτουν τις εικόνες του έργου, ενώ ταυτόχρονα οι Θεοί ευλογούν τα βήματα του Πέτρου Θέμελη καθώς “οργώνει” τη γη.

Σολίστ είναι η σοπράνο Κατερίνα Παλαιολόγου ενώ συμμετέχει και το Γυναικείο Φωνητικό Σύνολο “Μελίφωνο”.

Την Ορχήστρα και τις Χορωδίες του Δημοτικού Ωδείου Καλαμάτας διευθύνει ο Ανδρέας Τσελίκας.

Μπένος Σταύρος Τοπογράφος Μηχανικός - Πρόεδρος Σωματείου "ΔΙΑΖΩΜΑ" - πρώην υπουργός - Επικεφαλής της Επιτροπής Ανασυγκρότησης Βόρειας Εύβοιας

Ο Σταύρος Μπένος γεννήθηκε στην Καλαμάτα το 1947 και είναι τοπογράφος-μηχανικός. Υπηρέτησε το δημόσιο βίο της χώρας ως: Δήμαρχος Καλαμάτας (1979-1990), Βουλευτής (Μεσσηνίας 1990-2004,  Β΄ Αθήνας 2004-2007), Υφυπουργός Πολιτισμού στην τελευταία κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου και Υπουργός Πολιτισμού, Υπουργός Αιγαίου και Υφυπουργός Δημόσιας Διοίκησης στις κυβερνήσεις Κώστα Σημίτη. Οι σημαντικότεροι σταθμοί στη διαδρομή του στη δημόσια σφαίρα είναι: α) η ανασυγκρότηση της Καλαμάτας μετά τους καταστρεπτικούς σεισμούς του Σεπτεμβρίου του 1986 που βραβεύθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Πολεοδόμων (πρότυπη και ανθρωποκεντρική πολεοδομική ανάταξη της Καλαμάτας) και από την Europa Nostra (Διάσωση και ανάδειξη των μνημείων της πόλης), β) η ίδρυση και λειτουργία των Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών (Κ.Ε.Π.) και γ) η ίδρυση και λειτουργία του σωματείου «ΔΙΑΖΩΜΑ».

Αθανασόπουλος Γιώργος Δήμαρχος Μεσσήνης
Κουρουπός Γιώργος Συνθέτης

Ο Γιώργος Κουρουπός γεννήθηκε στην Αθήνα το 1942. Σπούδασε μουσική στο Ωδείο Αθηνών (1953-1965, δίπλωμα πιάνου) και μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Στο διάστημα 1959-1968 συμμετείχε ως πιανίστας σε όλες τις ηχογραφήσεις και τις συναυλίες του Μάνου Χατζιδάκι. Την ίδια περίοδο έγραψε τις πρώτες του μουσικές για το θέατρο. Μετά την αποφοίτηση του από την μαθηματική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών έγραψε  το έργο Αντιφωνίες σε κείμενα από τους ψαλμούς VI, XXII, XLVI του Δαβίδ. Εργάστηκε για έξι περίπου μήνες ως βοηθός του Γιάννη Χρήστου, ενώ την ίδια περίοδο έγραψε τη μουσική για τον Ρήσο του Ευριπίδη που ανέβηκε από το Εθνικό θέατρο στην Επίδαυρο, το καλοκαίρι του 1968. Αμέσως μετά έφυγε για το Παρίσι με υποτροφία της Γαλλικής κυβέρνησης.
 
Στη διάρκεια της τετράχρονης μελέτης του με τον Ολιβιέ Μεσσιάν στο Κονσερβατουάρ (1968-1972) αφομοίωσε τα τελευταία ρεύματα της σύγχρονης τεχνικής και έγραψε έργα με ιδιαίτερη έμφαση σε δύο θεματικούς άξονες: στο τραγούδι και στο αρχαίο ελληνικό δράμα. Σημαντικότερα έργα της περιόδου αυτής: Ελληνικό τραγούδι (Παρίσι, 1970) Αffrontement (Royan, 1972) και το μουσικό πολυθέαμα Ερμής και Προμηθεύς (Créteil 1972-1973).

Μετά την αποφοίτησή του εργάστηκε ως βοηθός καθηγητή στο Κονσερβατουάρ, ενώ από το 1972 μέχρι το 1976 ήταν υπεύθυνος μουσικών εκδηλώσεων του Πολιτιστικού κέντρου τού Παρισινού προαστίου Κρετέιγ. Δύο μουσικά θεάματα που παρουσιάστηκαν στο φεστιβάλ της Αβινιόν είναι τα βασικότερα έργα αυτής της περιόδου: Dieu le veut σε συνεργασία με τον J.M.Ribes και τον Γιάννη Κόκκο και Grisélidis σε συνεργασία με τον Antoine Vitez.
 
Το 1977 επέστρεψε στην Ελλάδα, όταν η σταδιοδρομία του στη Γαλλία βρισκόταν  στο υψηλότερο σημείο της. Σημαντικότερα έργα του μετά το 1977: Η συνέλευση των ζώων (1981, κείμενο Π. Κοροβέση), Εισαγωγή στο Κιβώτιο του Άρη Αλεξάνδρου (1987), Σονάτα για βιολοντσέλο και πιάνο (1990), Ο Μικρός Ναυτίλος (1990, ποίηση Ο. Ελύτη), Πυλάδης (1991, όπερα σε συνεργασία με τους Γ. Χειμωνά και Δ. Φωτόπουλο), Οδύσσεια (συμφωνικό μπαλέτο σε χορογραφία J. Neumeier· βραβείο Benois de la Dance 1996 για τη μουσική), Στου πόθου το καμίνιν (1993, κυπριακή ποίηση 16ου αι.), Οι δραπέτες της σκακιέρας (1998, όπερα, λιμπρέτο Ε. Τριβιζά), Κοντσερτίνο για πιάνο και ορχήστρα (2000), Ιοκάστη (2002, λυρική τραγωδία, ποίηση Ι. Ηλιοπούλου), Το Μονόγραμμα (2004, σκηνική καντάτα, ποίηση Ο. Ελύτη), Το κίτρινο ποτάμι (2007, κινεζική ποίηση), Η σκηνή των θαυμάτων (2007, όπερα δωματίου, κείμενο Μ. Θερβάντες), Lamento – concerto grosso (2013, για ορχήστρα με όργανα εποχής), Φωνή Δρυός (2016, τελετουργικό δράμα), Επτά αθάνατες αρετές (2018, αφιέρωμα στον Δ. Μητρόπουλο, έργο για συμφωνική ορχήστρα) κ.ά.

Έχει βραβευτεί με το βραβείο Νίκος Καζαντζάκης (1984) και το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών (2015) για τη μουσική του προσφορά. Το 2017 τιμήθηκε με τον τίτλο Chevalier de la Légion d’Honneur της Γαλλικής Δημοκρατίας. Έχει χρηματίσει υπεύθυνος μουσικών εκδηλώσεων του Πολιτιστικού Κέντρου Créteil, αναπληρωτής διευθυντής του Τρίτου προγράμματος της ΕΡΤ, επί διευθύνσεως Μ. Χατζιδάκι και διευθυντής του μουσικού τομέα της Δημοτικής πολιτιστικής επιχείρησης Καλαμάτας. Διετέλεσε πρόεδρος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, καλλιτεχνικός διευθυντής της Ορχήστρας των Χρωμάτων και του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Είναι ομότιμος καθηγητής του Ιονίου Πανεπιστημίου. Πρόσφατα κυκλοφόρησαν σε CD δύο έργα του σε ποίηση Ο. Ελύτη: Το Μονόγραμμα και Ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας!

Γυφτάκης Στάθης Συνθέτης - Καλλιτεχνικός Διευθυντής Δημοτικού Ωδείου Καλαμάτας
Θέμελης Πέτρος Ομότιμος Καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας - Διευθυντής προγράμματος αρχαίας Μεσσήνης

Ο Πέτρος Θέμελης, γιος του λογοτέχνη Γιώργου Θέμελη, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1936. Ολοκλήρωσε τις βασικές σπουδές του στο Δημοτικό και το Γυμνάσιο του Πειραματικού Σχολείου του Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης. Πήρε πτυχίο Iστορίας και Aρχαιολογίας από τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης και σε συνέχεια, το 1972, διδακτορικό δίπλωμα από το Aρχαιολογικό Iνστιτούτο του Πανεπιστημίου του Mονάχου με θέμα διατριβής “Frühgriechische Grabbauten” ("Πρώιμα Ελληνικά Ταφικά Μνημεία"), Zabern Verlag, Mainz 1976.


Μετά το πέρας της στρατιωτικής του θητείας προσελήφθη ως επιστημονικός βοηθός στην Aρχαιολογική Yπηρεσία του Nομού Θεσσαλονίκης και έλαβε μέρος σε ανασκαφές στη Δυτική Μακεδονία, κυρίως στην Πέλλα και το ανάκτορο της Bεργίνας ως επιστημονικός βοηθός των Εφόρων Αρχαιοτήτων Xαράλαμπου Mακαρόνα, Φώτη Πέτσα και Mανόλη Aνδρόνικου. Mεταξύ των ετών 1963 και 1980 υπηρέτησε ως Eπιμελητής και Έφορος Aρχαιοτήτων στις Aρχαιολογικές Περιφέρειες Hλείας-Μεσσηνίας, Αττικής, Εύβοιας, Φωκίδος-Λοκρίδος και Αιτωλοακαρνανίας, ενώ από το 1977 έως το 1980 διετέλεσε διευθυντής του Αρχαιολογικού Μουσείου των Δελφών. Πραγματοποίησε ανασκαφικές έρευνες σε όλες τις παραπάνω περιοχές όπου υπηρέτησε. Από το 1980 ως το 1984 ήταν προϊστάμενος της νεοσύστατης Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας για ολόκληρη την Ελλάδα με έδρα την Αθήνα.

Tο 1984 εξελέγη καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης στο Ρέθυμνο, όπου και δίδαξε ως το 2003. Την τριετία 1987-1989 υπήρξε Αντιπρύτανης Ακαδημαϊκών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου της Κρήτης και Πρόεδρος της Επιτροπής Ερευνών. Από το 1985 έως το 2003 διηύθυνε την Πανεπιστημιακή ανασκαφή στον Τομέα I της αρχαίας Ελεύθερνας στην Κρήτη. Tο 1986 η Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία, όταν Γραμματέας της ήταν ο αείμνηστος Ακαδημαϊκός Γεώργιος Μυλωνάς, του ανέθεσε τη διεύθυνση των εργασιών της αρχαίας Μεσσήνης.

Ο Πέτρος Θέμελης έχει δημοσιεύσει δέκα μονογραφίες, διακόσιες πενήντα επιστημονικές πραγματείες, βιβλιοκρισίες, αρχαιολογικούς οδηγούς χώρων και μουσείων, εκθέσεις ανασκαφών, προλόγους εκδόσεων, άρθρα σε εγκυκλοπαίδειες και μεταφράσεις από τα Γερμανικά στα Ελληνικά. Επιφυλλίδες του με σχόλια για ποικίλα θέματα της επικαιρότητας δημοσιεύονται τακτικά στον ημερήσιο αθηναϊκό και μεσσηνιακό τύπο, καθώς και σε άλλα έντυπα.

Είναι μέλος επιστημονικών Εταιρειών της Ελλάδας και του Εξωτερικού και έχει τύχει πολλών τιμητικών διακρίσεων από Δήμους, Κοινότητες, Σχολεία και άλλα Ιδρύματα. Είναι επίτιμος δημότης Μεσσήνης, Ανδρούσας και Καλαμάτας, ισόβιος Εταίρος της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, αντεπιστέλλον μέλος του Ινστιτούτου Αρχαιολογίας των Ηνωμένων Πολιτειών, μέλος της Εταιρείας Ευβοϊκών Μελετών, του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, του Αυστριακού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, της Eπιτροπής Συντήρησης Mνημείων Aκροπόλεως, του ICOM και ICOMOS, της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών με έδρα το Salzburg της Αυστρίας, πρόεδρος της Εταιρείας Μεσσηνιακών Αρχαιολογικών Σπουδών, αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Γ. Ψαροπούλου Νεότερης Κεραμικής. Υπήρξε τακτικό μέλος του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Το 2005 τιμήθηκε με τον χρυσό Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος από τον Πρόεδρο της Ελληνικής  Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Στεφανόπουλο για το διδακτικό, επιστημονικό και ανασκαφικό έργο του. Επίσης, έχει τιμηθεί με δύο ευρωπαϊκά βραβεία (Europa Nostra), το 2006 στη Μαδρίτη και το 2011 στο Άμστερνταμ. Το 2016 τιμήθηκε με τον ανώτερο χρυσό Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικα από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο. Το ίδιο έτος ανακηρύχθηκε Επίτιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.

Συμφωνική Ορχήστρα Δημοτικού Ωδείου Καλαμάτας
Χορωδία "Μελίφωνο" Δημοτικού Ωδείου Καλαμάτας
Παλαιολόγου Κατερίνα Σοπράνο
Τσελίκας Ανδρέας Διευθυντής ορχήστρας - Συνθέτης – Πολιτιστικός Διαχειριστής Ηλιοπούλου Ιουλίτα Ποιήτρια, Δοκιμιογράφος

Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Βυζαντινή και Νεοελληνική Φιλολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και θέατρο στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών. Έχουν εκδοθεί επτά ποιητικά της βιβλία από τις εκδόσεις "Ύψιλον" και έχει γράψει ποιητικά κείμενα και στίχους για έργα γνωστών συνθετών.

Το 2000 έγραψε το λιμπρέτο στην όπερα του Γιώργου Κουρουπού "Το καράβι του έλατου", ενώ το 2002 το ποιητικό κείμενο στη λυρική τραγωδία "Ιοκάστη" του ίδιου συνθέτη. To 2005 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου για το βιβλίο της “Τι ζητάει ο Ζήνων;”. Παράλληλα με την ποίηση γράφει δοκίμια, επιμελείται εκδόσεις βιβλίων, ενώ συνεργάζεται με την Ορχήστρα των Χρωμάτων στη δημιουργία προγραμμάτων λόγου και μουσικής. Επιπλέον, μελετά και επιμελείται το έργο του Οδυσσέα Ελύτη. Πρόσφατα έργα της αποτελούν το δοκίμιο «Αναζητώντας τη Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά, δοκίμια για τον Οδυσσέα Ελύτη» (ύψιλον, 2015) και η επιμέλεια του τόμου «Ο Κόσμος ο μικρός, ο μέγας!» με μουσική του Γιώργου Κουρουπού (Ίκαρος 2016).

Μπόγρη Άρτεμις Μουσικός (τραγούδι)
Αποστόλου Τάσος Μουσικός (τραγούδι)
Χορωδία Δημοτικού Ωδείου Καλαμάτας
Μικρό χορευτικό σύνολο της Δημοτικής Σχολής Χορού Καλαμάτας

Σχετικές ομιλίες