Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Η πολιτική ισχύς των μέσων κοινωνικής δικτύωσης: ενισχύεται η δημοκρατία από τα ψηφιακά μέσα;

Τζογόπουλος Γιώργος, Nuernbergk Christian, Κουναλάκη Ξένια, Δημητρακοπούλου Δήμητρα

10 Νοεμβρίου 2011

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 92:47 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 3230
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Ο τρόπος σύνδεσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης με το ευρύ κοινό και ο πιθανός αντίκτυπός της σε μορφές κινητοποίησής του αποτελούν αμφιλεγόμενο ζήτημα για την επιστήμη της πολιτικής επικοινωνίας. Υπάρχουν, για παράδειγμα, αναλυτές, που πιστεύουν ότι οι εξεγέρσεις του Αραβικού κόσμου, γνωστές και ως «Αραβική Άνοιξη» ήταν στην ουσία η «άνοιξη του facebook», και άλλοι που απορρίπτουν αυτή την άποψη. Το ερώτημα, λοιπόν, που τίθεται είναι αν και με ποιους τρόπους τα ψηφιακά μέσα μπορούν να οδηγήσουν στην εκδημοκρατικοποίηση αυταρχικών καθεστώτων. Λαμβάνοντας μέρος στη δημόσια συζήτηση το Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) και η Γερμανική Πρεσβεία στην Αθήνα διοργάνωσαν δημόσια συζήτηση με θέμα:
Η πολιτική ισχύς των μέσων κοινωνικής δικτύωσης: ενισχύεται η δημοκρατία από τα ψηφιακά μέσα;


Η εκδήλωση ξεκίνησε με τον εναρκτήριο χαιρετισμό του Πρέσβη της Γερμανίας  στην Αθήνα, Δρ. Roland Wegener

Είναι πλέον κοινός τόπος, ότι ενώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παίζουν σημαντικό ρόλο αλλάζοντας την φύση της επικοινωνίας και διαμορφώνοντας της ειδήσεις στο διαδίκτυο, δεν μπορούν να χαρακτηριστούν από μόνα τους επαρκείς «φορείς» δημοκρατίας. Η λειτουργία τους ως εργαλεία, τα οποία προσφέρουν τα μέσα για αύξηση της ροής πληροφοριών, επικοινωνίας ή ακόμη και κινητοποίησης χρηστών είναι αδιαμφισβήτητη. Παρόλα αυτά, θα ήταν πολύ απλοϊκό να ισχυριστούμε ότι ιστοσελίδες όπως το facebook ή το twitter είναι ο κύριος λόγος για τον οποίο πραγματοποιείται μια εξέγερση ή οποιουδήποτε είδους κινητοποίηση, ή ακόμη και ότι χωρίς τα μέσα αυτά δεν θα είχαν πραγματοποιηθεί.

Ως εργαλεία επικοινωνίας, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χρησιμοποιούνται με διάφορους τρόπους και έχουν εισχωρήσει σε πεδία τα οποία στο παρελθόν θεωρούνταν καθαρά δημοσιογραφικά. Σήμερα οι διαδικτυακοί χώροι δημόσιας συζήτησης χρησιμοποιούνται από πολιτικούς, δημόσιους φορείς και πολιτικά ιδρύματα ως επίσημοι δίαυλοι μεταφοράς πληροφοριών και ανταλλαγής απόψεων με τους πολίτες. Χρησιμοποιούνται ως πηγή πληροφόρησης από δημοσιογράφους, μπορούν να αυξήσουν το αναγνωστικό κοινό περιοδικών, να δράσουν ως εναλλακτικοί μηχανισμοί διαφήμισης για ιδιωτικές εταιρείες ή στην πιο βασική τους χρήση, να είναι μέσα επικοινωνίας μεταξύ χρηστών ή δικτύων. Η σημασία, καθώς και ο βαθμός εισχώρησής τέτοιων χώρων δημόσιας συζήτησης στον κόσμο της επικοινωνίας είναι αναμφίβολος. Προσφέρουν έναν νέο χώρο πολιτικής συμμετοχής διευρύνοντας περαιτέρω τα παραδοσιακά σύνορα της «δημόσιας σφαίρας», δημιουργώντας την επονομαζόμενη «διαδικτυακή δημόσια σφαίρα». Εκεί όπου η κοινή γνώμη διαμορφώνεται μέσω μιας διαδικασίας από κάτω προς τα πάνω και υπάρχουν ενδεχομένως περισσότερες ευκαιρίες να επηρεαστεί η πολιτική ατζέντα.

Παρόλα αυτά, τα χαρακτηριστικά αυτά δεν μπορούν να οδηγήσουν στο συμπέρασμα ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενισχύουν την δημοκρατία απλά και μόνο λόγω της δυνατότητας που έχουν στην διάδοση ιδεών. Πρώτον, οι χώροι κοινωνικής δικτύωσης δημιουργούν εξαιρετικά «χαλαρά δίκτυα», τα οποία δεν προσφέρουν τις συνθήκες εκείνες, οι οποίες θα οδηγήσουν από μόνες τους στην κοινωνική κινητοποίηση ή τον σχηματισμό νέων ιδεών. Δεύτερον, δεν είναι αντιπροσωπευτικά του συνόλου της κοινωνίας αφού οι χρήστες τους είναι κυρίως άτομα νεαρής ηλικίας, ενώ ο αριθμός τους παραμένει εξαιρετικά περιορισμένος σε σύγκριση με τον συνολικό πληθυσμό μιας χώρας. Τέλος, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συνεχίζουν να είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τους «νόμους» που ορίζουν και ελέγχουν την ροή πληροφοριών στο διαδίκτυο. Πρόκειται για παράγοντα που εγείρει ερωτήματα τόσο για την διαθεσιμότητα και όσο και την αξιοπιστία των δικτύων πληροφόρησης. Πράγματι, ακόμη και αν ένα μέρος της πολιτικής δράσης έχει γίνει ψηφιακό, δεν έχουμε μπει ακόμα στην εποχή όπου η τεχνολογία θα λειτουργεί ως ο μόνος χώρος πολιτικής. Επίσης ο κοινωνικός ρόλος που μπορεί να έχει το διαδίκτυο, δεν οδηγεί από μόνος του σε πολιτική κινητοποίηση και δράση.

Τζογόπουλος Γιώργος Επιστημονικός Συνεργάτης, Begin Sadat Center for Strategic Studies (BESA) - Ερευνητής, ΕΛΙΑΜΕΠ - Διδάσκων, ΔΠΘ

Ο Δρ Γιώργος Ν. Τζογόπουλος είναι Ερευνητής στο ΕΛΙΑΜΕΠ ως ειδικός σε θέματα ΜΜΕ, διεθνών σχέσεων και κινεζικών υποθέσεων. Είναι επίσης Διευθυντής Προγραμμάτων Ευρωπαϊκής Ένωσης-Κίνας στο Centre international de formation européenne (CIFE) και Διδάσκων διεθνών σχέσεων στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Επιπλέον, ο Δρ Τζογόπουλος είναι επιστημονικός συνεργάτης στο Begin Sadat Center for Strategic Studies (BESA) του Ισραήλ, όπου συντονίζει τις ηλεκτρονικές συζητήσεις του σε διάφορα διεθνή θέματα. Επίσης, είναι συνδιοργανωτής του πρόσφατα ιδρυθέντος Ελληνοϊσραηλινού Φόρουμ υπό την αιγίδα της B’nai B’rith International.

Το καλοκαίρι του 2017 ο Δρ Τζογόπουλος επελέγη ως «young leader» από τη Διπλωματική Ακαδημία της Κίνας και την άνοιξη του 2019 ήταν υπότροφος στο πλαίσιο του International Visitor Leadership Programme (IVLP) του Υπουργείου Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών. Είναι συγγραφέας τριών βιβλίων: US Foreign Policy in the European Media: Framing the Rise and Fall of Neoconservatism (IB TAURIS), The Greek Crisis in the Media: Stereotyping in the International Press (Ashgate), και Κατανοώντας την Κίνα: Προς Ένα Νέο Modus Vivendi με τον Δυτικό Κόσμο (Ι.Σιδέρης, υπό έκδοση). Είναι τακτικός αρθρογράφος στους Global Times, το china.org.cn, τη Jerusalem Post και TA NEA. Το έργο του εμφανίζεται σε πολλά διεθνή μέσα ενημέρωσης.

Nuernbergk Christian Επιστημονικός συνεργάτης - Λέκτορας, Τμήμα Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, Πανεπιστήμιο Ludwig-Maximilians, Μόναχο

O Christian Nuernbergk, γεννηθείς στο Αμβούργο το 1979, είναι επιστημονικός συνεργάτης και λέκτορας στο Τμήμα Επικοινωνίας και Έρευνας των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης στο Ludwig-Maximilians-University (LMU) στο Μόναχο. Από το 2000 μέχρι το 2005, σπούδασε Επικοινωνία, Πολιτική και Οικονομικά στο Πανεπιστήμιο του Muenster. Από το 2006 έως το 2008, εργάστηκε ως επιστημονικός συνεργάτης για το χρηματοδοτούμενο από το DFG (Γερμανικό Ίδρυμα Έρευνας) έργο "Δημοσιογραφία στο Διαδίκτυο", όπου διερεύνησε τη σχέση μεταξύ των επαγγελματικών και των συμμετοχικών μέσων στη Γερμανία. Από το 2008 μέχρι το 2011, είχε ως βάση το Τμήμα Ερευνών του Διαδικτύου στο Πανεπιστήμιο του Muenster. Από τότε, ανήκει στην έδρα «Αλλαγή των ΜΜΕ» (Media Change) (Καθηγητής Δρ. Christoph Neuberger) στο Πανεπιστήμιο LMU του Μονάχου. Έχει συμμετάσχει στη συγγραφή ενός βιβλίου για το Twitter (“Twitter and Journalism: The Influence of the Social Web on the News”) και στη επιμέλεια του βιβλίου “Journalism on the Internet”. Στη διδακτορική διατριβή του, αναλύει τις διακρίσεις ανάμεσα στη μαζική διαμεσολάβηση της δημόσιας σφαίρας και της διαδικτυακής δημόσιας σφαίρας. Σε αντίστοιχη μελέτη, εξέτασε περαιτέρω το ρόλο και τη διασύνδεση των μέσων μαζικής ενημέρωσης που σχετίζονται με την παρακολούθηση της επικοινωνίας στον κοινωνικό δικτυακό ιστό.

Προσωπική ιστοσελίδα του Christian Nuernbergk

Κουναλάκη Ξένια Δημοσιογράφος

Η Ξένια Κουναλάκη γεννήθηκε το 1971 στο Αμβούργο της τότε Δυτικής Γερμανίας. Αποφοίτησε από τη Γερμανικη Σχολή το 1988 και σπούδασε Επικοινωνια και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.  Από το 1994 εργάζεται στην "Καθημερινή" και πριν τέσσερα χρόνια ανέλαβε επικεφαλής του τμήματος διεθνών ειδήσεων. Διατηρεί εβδομαδιαία στήλη στις "Απόψεις" της εφημερίδας. Από το 1995 εργάζεται επίσης στην ΕΡΤ, αρχικά στο δελτίο ειδήσεων, στη συνέχεια ως παραγωγός και παρουσιάστρια της τηλεοπτικής εκπομπής ART NET, ενώ τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει τη ραδιοφωνική πολιτιστική "Ατζεντα της Εβδομαδας" στο Γ ´ Πρόγραμμα.


Έχει μία κόρη, τη Μανουέλα Νικολοπούλου.

Δημητρακοπούλου Δήμητρα Επικοινωνιολόγος, Διδάκτωρ Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ

Η Δήμητρα Δημητρακοπούλου είναι επικοινωνιολόγος και Διδάκτωρ Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ. Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Αποφοίτησε από τη Γερμανική Σχολή Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια σπούδασε στο Τμήμα Δημοσιογραφίας & ΜΜΕ (ΑΠΘ), ενώ συνέχισε στη Σκωτία τις μεταπτυχιακές της σπουδές. Από το 2006 έως το 2011 δίδαξε σύμφωνα με το Π.Δ. 407/80 στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ. Από το 2011 είναι Επιστημονική Συνεργάτις του ΕΛΙΑΜΕΠ και Μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Τμήμα Δημοσιογραφίας & ΜΜΕ (ΑΠΘ). Ασχολείται ερευνητικά με τη διαδικτυακή και συμμετοχική δημοσιογραφία, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα νέα μέσα και το μεντιακό αλφαβητισμό και τον εθνικιστικό και μισαλλόδοξο λόγο στις πλατφόρμες Web 2.0.

Προσωπική ιστοσελίδα της Δήμητρας Δημητρακοπούλου

Σχετικές ομιλίες