Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Hominins and Elephants in the Pleistocene: a Lesson from the Mediterranean

Palombo Maria Rita

10 Μαΐου 2018

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 66:51 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 527
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Μολονότι η αλληλεπίδραση ανθρωπιδών και προβοσκιδωτών κατά τη διάρκεια της Κατώτερης Παλαιολιθικής Εποχής έχει αποτελέσει αντικείμενο πολυάριθμων μελετών, η δυναμική της αλληλεπίδρασης αυτής εξακολουθεί να είναι ατελώς γνωστή και συχνά να διχάζει τους ερευνητές. Διάφορες κατηγορίες ευρημάτων υποδεικνύουν συγχρονία στην παρουσία ανθρωπιδών και προβοσκιδωτών κατά την Πρώιμη και την Μέση Πλειστόκαινο Εποχή στην Αφρική και την Ευρασία σε διαφορετικά οικοσυστήματα, περιβάλλοντα και κλιματικά πλαίσια. Η εκμετάλλευση των πτωμάτων των ελεφάντων από ανθρωπίδες, ωστόσο, είναι συνήθως δύσκολο να διευκρινιστεί εξαιτίας της σπανιότητας των ευδιάκριτων σημαδιών κοπής στην επιφάνεια των οστών ελεφάντων. Η ταυτόχρονη παρουσία σε μία θέση τεχνέργων και οστών ελεφάντων (ακόμα και αν τα τελευταία είναι σπασμένα) μπορεί, σε κάποιες περιπτώσεις, να είναι προϊόν ατυχήματος ή να έχει επηρεαστεί από ταφονομικούς παράγοντες. Μία δόκιμη αναλυτική προσέγγιση για να επιβεβαιωθεί εάν τα λίθινα εργαλεία είχαν χρησιμοποιηθεί για τον τεμαχισμό του ζώου ή όχι είναι η μελέτη  των ιχνών χρήσης. Αυτή η προσέγγιση προσφέρει τη δυνατότητα να αναγνωρίσουμε την επεξεργασία του ζωικού υλικού μέσω ιχνών κοπής του κρέατος ή εκδοράς του δέρματος. Πολλές θέσεις της Πρώιμης και της Μέσης Πλειστοκαίνου Εποχής προσφέρουν αρχαιολογικά τεκμήρια για τεμαχισμό πτωμάτων διαφορετικών ειδών προβοσκιδωτών. Επιπλέον, αν και η κάθε θέση έχει τις ιδιαιτερότητές της, οι ίδιες στρατηγικές συμπεριφοράς φαίνεται να επαναλαμβάνονται διαχρονικά και ίσως σε διαφορετικές περιοχές. Στην ομιλία αυτή παρουσιάζουμε μια κριτική επισκόπηση των θέσεων από τη Μεσόγειο (βόρεια Αφρική, Αραβική Χερσόνησο, και νότια Ευρώπη) όπου η συνύπαρξη ανθρωπιδών και προβοσκιδωτών είναι τεκμηριωμένη με βεβαιότητα. Συνοψίζουμε τα διαθέσιμα στοιχεία για θέσεις που περιγράφονται ως «σφαγεία ελεφάντων» και υπογραμμίζουμε τις ομοιότητες και τις διαφορές στην ανθρώπινη δραστηριότητα ανάμεσα σε διάφορες θέσεις σε ότι αφορά το περιβαλλοντικό πλαίσιο, τη διαθεσιμότητα φυσικών πόρων, και την ποικιλότητα στην πανίδα. Για την συγκριτική αυτή προσέγγιση, οι θέσεις έχουν ομαδοποιηθεί σε τρεις κατηγορίες, με κριτήριο την πληρότητα των σκελετών των ελεφάντων: 1) Θέσεις με ένα πτώμα ζώου και συνανήκοντα λίθινα τέχνεργα, και με ορισμένα οστά σε ανατομική σύνδεση και άλλα διασκορπισμένα σε μικρή απόσταση‧ 2) θέσεις όπου ένα πτώμα σφαγιάστηκε, αλλά τα οστά του σκελετού χαρακτηρίζονται από υψηλό βαθμό διαμελισμού, ενώ τα σκληρά οστά μπορεί να εμφανίζονται διασκορπισμένα σε μία μικρή έκταση‧ 3) θέσεις όπου τεκμηριώνεται μια πολυφασική συγκέντρωση τμημάτων από πτώματα ή μεμονωμένα οστά.

Palombo Maria Rita Καθηγήτρια Παλαιοοικολογίας και Παλαιοντολογίας, Πανεπιστήμιο Sapienza

Η Maria Rita Palombo είναι καθηγήτρια παλαιοοικολογίας και παλαιοντολογίας στο Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης. Η έρευνά της καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερόντων για τον αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής του Τεταρτογενούς στη δυναμική των οικοσυστημάτων και την εξέλιξη. Η έρευνά της επικεντρώνεται στην βιοχρονολόγηση, την παλαιογεωγραφία, την παλαιό-οικολογία και την εξέλιξη των Καινοζωικών θηλαστικών, καθώς και την προέλευση και τα εξελικτικά μοτίβα των νησιωτικών θηλαστικών. Οι μελέτες που πραγματοποιεί συνδυάζουν εμπειρικές και θεωρητικές προσεγγίσεις σε ένα ευρύ φάσμα κλίμακας. Οι τομείς ενδιαφέροντός της περιλαμβάνουν την εφαρμογή των καινοτόμων παλαιοοικολογικών προσεγγίσεων για παράγοντες που ρυθμίζουν την εξελικτική δυναμική της πανίδας θηλαστικών και την επικύρωση της γενικής εφαρμογής των οικομορφολογικών κανόνων. Έχει εργαστεί σε προγράμματα έρευνας του Τεταρτογενούς στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ελλάδα, την Ισπανία, τη Γερμανία, τη Γαλλία και τη Ρωσία. Υπηρετεί ως συνεργαζόμενη συντάκτης του περιοδικού Alpine and Mediterranean Quaternary, και είναι μέλος της Συντακτικής Επιτροπής, μεταξύ άλλων, των περιοδικών Quaternary International και Integrative Zoology. Είναι συνεργαζόμενη ερευνήτρια του CNR-IGAG (Εθνικό Ιταλικό Συμβούλιο Έρευνας – Ινστιτούτο Περιβαλλοντικής Γεωλογίας και Γεωμηχανικής), πρόεδρος του AIQUA (Ιταλική Ένωση Έρευνας του Τεταρτογενούς), από κοινού επικεφαλής του INQUA της Διεθνούς Ομάδας Έρευνας METHOD, και ήταν διευθύντρια του Μουσείου Παλαιοντολογίας στο Τμήμα Επιστημών της Γης του Πανεπιστημίου Sapienza και ταμίας του INQUA (Διεθνής Ένωση για την Έρευνα του Τεταρτογενούς).

Σχετικές ομιλίες