Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Είμαστε κάτι περισσότερο από τα γονίδιά μας; Ο ρόλος της επιγενετικής στην ανάπτυξη των οργανισμών και τη φυσιοπαθολογία

Heard Edith, Θάνος Δημήτρης

9 Ιουνίου 2015

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 64:50 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 1029
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /
Ομιλητές
Heard Edith
Θάνος Δημήτρης

Γλώσσα
Γαλλική, Ελληνική

Ημερομηνία
09/06/2015

Διάρκεια
64:50

Εκδήλωση
Megaron Plus - Διαλέξεις

Χώρος
Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Διοργάνωση
Μέγαρο Μουσικής Αθηνών - Megaron Plus

Κατηγορία
Βιολογία

Ετικέτες
βιολογία, γενετική, γονίδια, επιγενετική, φυσιοπαθολογία


Το Μegaron Plus, ολοκληρώνοντας τον φετινό κύκλο των επιτυχημένων διαλέξεων που πραγματοποιούνται σε συνεργασία με το Collège de France, τη Γαλλική Πρεσβεία στην Αθήνα και το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος, υποδέχθηκε την Τρίτη 9 Ιουνίου την Edith Heard [Ήντιθ Χερντ], Καθηγήτρια στο Collège de France, Διευθύντρια της Μονάδας Γενετικής και Βιολογίας της Εμβρυικής Ανάπτυξης στο Ινστιτούτο Κιουρί. 

Στη διάλεξή της στο Μέγαρο, η διαπρεπής βρετανίδα επιστήμων επιχείρησε να απαντήσει στο ερώτημα «Είμαστε κάτι περισσότερο από τα γονίδιά μας;», εστιάζοντας το ενδιαφέρον της στο ρόλο της Επιγενετικής στην ανάπτυξη των οργανισμών και τη φυσιοπαθολογία.
 
Την Ήντιθ Χερντ προλόγισε ο Δημήτρης Θάνος, Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών (ΙΙΒΕΑΑ).
.
 Τον 21ο αιώνα, η Επιγενετική δημιουργεί κατά βάθος την ελπίδα ότι για τον καθορισμό μας χρειάζεται κάτι «περισσότερο» πέραν της αλληλουχίας των γονιδίων μας. Σε αυτή την ιδέα οφείλεται αναμφίβολα η μεγάλη έκρηξη ενδιαφέροντος που προκαλεί το συγκεκριμένο πεδίο μελέτης στα μέσα ενημέρωσης και στο ευρύ κοινό. Μπορούμε άραγε να ξεφύγουμε από το  πεπρωμένο στο οποίο μας οδηγεί η γενετική μας σύσταση; Μήπως αυτά που τρώμε, ο αέρας που αναπνέουμε, ακόμη και τα συναισθήματα που βιώνουμε, μπορούν να επηρεάσουν όχι μόνο την έκφραση των δικών μας γονιδίων αλλά και αυτή των παιδιών και των εγγονιών μας; Είναι βέβαιο ότι το περιβάλλον μας τροποποιεί την έκφραση των γονιδίων μας και μπορεί μερικές φορές να προκαλέσει σταθερές αλλαγές στα χαρακτηριστικά μας –μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις, να προκαλέσει και την εμφάνιση ασθενειών. Σε ποιο βαθμό όμως αυτές οι αλλαγές μπορούν να κληροδοτηθούν στις επόμενες γενεές; Στο ερώτημα αυτό σίγουρα δεν έχει δοθεί απάντηση. Παρ’ όλα αυτά, η έρευνα σχετικά με τις διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα στα γονίδια κατά την εμβρυική ανάπτυξη και στον τρόπο που αυτά απορρυθμίζονται προκαλώντας φαινόμενα καρκινογένεσης, συνεχίζεται με ταχείς ρυθμούς, με στόχο πάντα την ελπίδα να οδηγηθούμε σε νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις.  

 

Heard Edith Καθηγήτρια, Collège de France - Διευθύντρια, Μονάδας Γενετικής και Βιολογίας της Εμβρυικής Ανάπτυξης, Ινστιτούτο Curie, CNRS UMR 3215 CNRS, Inserm U934

Η Edith Heard γεννήθηκε το 1965 στο Λονδίνο. Σπούδασε Φυσικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ με ειδίκευση στη Γενετική. Στη συνέχεια, εκπόνησε τη διδακτορική της διατριβή στο Imperial Cancer Research Fund (Αυτοκρατορική Αντικαρκινική Εταιρεία) του Λονδίνου με θέμα τη γονιδιακή επέκταση στον καρκίνο. Κατά τη διάρκεια των μεταδιδακτορικών σπουδών της στο Ινστιτούτο Παστέρ του Παρισιού, ασχολήθηκε με την επιγενετική διαδικασία της αδρανοποίησης του χρωμοσώματος Χ. Από το 2001 ηγείται της ομάδας Αναπτυξιακής Επιγενετικής Θηλαστικών στο Ινστιτούτο Κιουρί, ενώ από το 2010 είναι διευθύντρια της Μονάδας Γενετικής και του Τμήματος Αναπτυξιακής Βιολογίας.

Έχει αποσπάσει σημαντικές διακρίσεις στο εξωτερικό, μεταξύ των οποίων το αργυρό μετάλλιο του Εθνικού Κέντρου Επιστημονικής Έρευνας (CNRS) της Γαλλίας το 2008, τα βραβεία Jean Hamburger της πόλης του Παρισιού το 2009 και Advanced Investigator (Προηγμένης Ερευνήτριας) του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ERC), καθώς και το Μέγα Βραβείο του Ιδρύματος Ιατρικών Ερευνών (FRM) της Γαλλίας το 2011. Το 2012 ανέλαβε τη θέση της καθηγήτριας στο Collège de France.

H Edith Heard έχει συμβάλει σημαντικά στην εξέλιξη του αναδυόμενου πεδίου της Επιγενετικής μέσω της εργασίας της πάνω σε ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα του συγκεκριμένου επιστημονικού κλάδου: την αδρανοποίηση του χρωμοσώματος Χ. 
Το πρωτοποριακό έργο της, στο οποίο η αδρανοποίηση του εν λόγω χρωμοσώματος χρησιμοποιείται ως παραδειγματικό σύστημα, έριξε φως στους επιγενετικούς μηχανισμούς σε πολλαπλές χρονικές κλίμακες κατά τη διάρκεια του κυτταρικού κύκλου, της ανάπτυξης, της εξέλιξης αλλά και μέσα από τις γενεές. Η ομάδα της αποκάλυψε τη δυναμική της επιγενετικής διαδικασίας κατά την ανάπτυξη. Η ανακάλυψη αυτή είχε σημαντικές γενικές συνέπειες στην πλαστικότητα των επιγενετικών καταστάσεων του εμβρύου, στα βλαστοκύτταρα και στην επαγωγική πολυδυναμικότητα. Είχε επίσης επιπτώσεις στην έρευνα για τον καρκίνο, στον οποίο συναντάται συχνά η αποδιαφοροποίηση, ενώ η επιγενετική πλαστικότητα φαίνεται να αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα.

Επιπλέον, η Edith Heard και οι συνάδελφοί της ανακάλυψαν πρώτοι την εξελικτική ποικιλότητα γεγονότων που σχετίζονται με την αδρανοποίηση του χρωμοσώματος Χ. Επεσήμαναν ακόμη τις εντυπωσιακές διαφορές στον χρόνο και τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται η διαδικασία αυτή μεταξύ στενά σχετιζόμενων θηλαστικών κατά την πρώιμη εμβρυογένεση.

Θάνος Δημήτρης Ακαδημαϊκός - Πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών (ΙΙΒΕΑΑ)

Γεννήθηκε στην Καλαμάτα το 1960. Σπούδασε Βιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (1983). Διδάκτωρ Μοριακής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης (Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας). Μετεκπαιδεύθη στο Τμήμα Βιοχημείας και Μοριακής Βιολογίας του Πανεπιστημίου Harvard των ΗΠΑ (1989-1994) στον τομέα ρύθμισης της γονιδιακής εκφράσεως, λαμβάνοντας την μεταδιδακτορική υποτροφία Lucille P. Markey.

Επίκουρος καθηγητής (1995), μόνιμος αναπληρωτής καθηγητής (2000), Adjunct Professor (2003-2015) στο Τμήμα Βιοχημείας και Μοριακής Βιοφυσικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Columbia της Νέας Υόρκης. Διευθυντής (2001) του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής του Ερευνητικού Κέντρου Βιοϊατρικών Επιστημών “Αλέξανδρος Φλέμιγκ” στην Ελλάδα. Από τον Μάρτιο του 2006, Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου και Διευθυντής του Κέντρου Βασικής Έρευνας του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών.

Ανακάλυψε το ενισχυόσωμα (enhanceosome), τον βασικό μοριακό διακόπτη μέσω του οποίου ρυθμίζεται η δραστηριότητα (έκφραση) των γονιδίων στον άνθρωπο και στους άλλους οργανισμούς. Η ανακάλυψη αυτή, σε συνδυασμό με τις μετέπειτα ερευνητικές του δραστηριότητες στον τομέα ρύθμισης της γονιδιακής εκφράσεως, συμβάλλει στην κατανόηση θεμελιωδών βιολογικών διεργασιών, όπως η εμβρυϊκή ανάπτυξη, οι ιδιότητες των βλαστικών κυττάρων και η καρκινογένεση, και εξηγεί τα αίτια της τυχαιότητας της ανοσολογικής αντίδρασης σε μολύνσεις με ιούς και βακτήρια, μια ανακάλυψη ιδιαιτέρως σημαντική για την καταπολέμηση μολυσματικών νόσων. Έχει δημοσιεύσει σειρά άρθρων και εκδοτικών σημειωμάτων στα κορυφαία επιστημονικά περιοδικά του κλάδου (Cell, Nature, Science κ.α.). Το δημοσιευμένο έργο του έχει λάβει περί τις 14.000 αναφορές στην βιβλιογραφία. Τα ευρήματά του περιγράφονται αναλυτικά σε όλα τα εκπαιδευτικά εγχειρίδια (textbooks) μοριακής και κυτταρικής βιολογίας που διδάσκονται σε σχολές Βιολογίας και Ιατρικής στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Βραβείο Scholar of the Irma T. Hirschl Charitable Trust (1996), Scholar Basil O’Connor March of Dimes (1996), Scholar of the Pew Charitable Trust (1996), Scholar of the Leukemia and Lymphoma Society of America (2000), Christopher Lambort Award in Basic Sciences (2001), Dean’s Distinguished Lecturer of Columbia University (2002). Τακτικό μέλος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Μοριακής Βιολογίας (EMBO, 2004) και του Διοικητικού του Συμβουλίου (2011-2016), της Academia Europaea (Τάξη Επιστημών της Ζωής – Μοριακή Βιολογία, 2012), της Επιτροπής Κρίσεως Ερευνητικών Προγραμμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ERC) στον τομέα βιοχημείας, βιοφυσικής και μοριακής βιολογίας (2008-2016). Ιδρυτής του Ελληνικού Κέντρου Γονιδιωματικής (Greek Genome Center), εθνικός εκπρόσωπος στην Επιτροπή Σύνταξης του Ευρωπαϊκού Χάρτη Ερευνητικών Υποδομών (ESFRI) και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κατάρτισης του Προγράμματος Horizon 2020 (2014-2020), μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Ερευνητικών Υποδομών Βιοτραπεζών και Βιολογίας Συστημάτων.

Τακτικό Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών από το 2016.

Σχετικές ομιλίες