Bodossaki Lectures on Demand
ΙΔΡΥΜΑ ΜΠΟΔΟΣΑΚΗ

Τα νομικά ζητήματα της διεκδίκησης των Γλυπτών του Παρθενώνα (διεθνής δικαιοδοσία και εφαρμοστέο δίκαιο) από τη σκοπιά του ιδιωτικοδιεθνολόγου

Γραμματικάκη - Αλεξίου Αναστασία

25 Σεπτεμβρίου 2016

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 21:03 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 758
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

To απόλυτα δίκαιο αίτημα της Ελλάδας για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα είναι πολύ πιθανό να μην ευδοκιμήσει αν επιδιωχθεί η ικανοποίησή του ενώπιον εθνικού δικαστηρίου με οδηγό τους κανόνες του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου. Τα ζητήματα που θα πρέπει να επιλυθούν είναι αρκετά.
 

Αφού καθοριστεί ποιοι είναι διάδικοι θα τεθεί το ζήτημα σχετικά με το δικαστήριο που θα έχει διεθνή δικαιοδοσία. Με βάση τους σχετικούς κοινοτικούς κανόνες που έχουν προς το παρόν εφαρμογή και για το Ηνωμένο Βασίλειο, αρμόδια να επιλύσουν τη διαφορά θα είναι τα αγγλικά δικαστήρια ως δικαστήρια του τόπου της έδρας του εναγομένου και της τοποθεσίας όπου βρίσκονται τα διεκδικούμενα πολιτιστικά αγαθά. Το επιλαμβανόμενο δικαστήριο θα διαπιστώσει αν οι διάδικοι νομιμοποιούνται παθητικά και ενεργητικά βάσει του δικαίου του και στη συνέχεια θα αναζητήσει μέσω των κανόνων ιδιωτικού δικαίου της χώρας του το εφαρμοστέο δίκαιο. Για να το κάνει αυτό θα πρέπει να προβεί στον νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών. Είναι πιθανόν ο χαρακτηρισμός να είναι «υπεξαίρεση του αστικού δικαίου» (conversion), δηλ. αστικό αδίκημα που συντελείται όταν ο αδικών παρακρατά πράγμα για δική του χρήση και αποκλείει τον κύριο από τη χρήση και απόλαυσή του. Η εκούσια παραλαβή του αντικειμένου από παράνομα ενεργήσαντα τρίτο, π.χ. κλέφτη, αποτελεί τέτοια υπεξαίρεση, πάντα κατά το αγγλικό δίκαιο. Για να ισχύσει αυτό, όμως, τα διεκδικούμενα πρέπει να θεωρηθούν κινητά και όχι συστατικά ακινήτου (chattels και όχι fixtures. Τούτο βέβαια μας φέρνει αντιμέτωπους με το σοβαρό επιχείρημα που υποστηρίζουμε γενικά, κατά το οποίο τα γλυπτά αποτελούν συστατικά κομμάτια μνημείου που ακόμα στέκει).
 

Αυτός ο χαρακτηρισμός σημαίνει ότι θα τεθεί θέμα κυριότητας. Κατά το αγγλικό δίκαιο ο κλέφτης δεν αποκτά κυριότητα και συνεπώς δεν μπορεί να την μεταβιβάσει περαιτέρω. Ο Έλγιν δεν απέκτησε την κυριότητα των γλυπτών επειδή όπως φαίνεται δεν ενήργησε νόμιμα. Συνεπώς το Βρετανικό Μουσείο είναι απλός κάτοχος.
 

Το μεγαλύτερο αγκάθι στη διεκδίκηση είναι το ζήτημα της παραγραφής, που μπορεί να τεθεί ως δικονομικό εμπόδιο στην εκδίκαση της υπόθεσης ή ως τρόπος απόσβεσης του ελληνικού δικαιώματος. Ενδεχομένως η κρίση ότι μεσολάβησε κλοπή να εμποδίζει την παραγραφή, βάσει σχετικού αγγλικού κανόνα.
 

Το εφαρμοστέο δίκαιο θα ανευρεθεί βάσει του κατάλληλου κανόνα ιδιωτικού διεθνούς δικαίου που ίσχυε στην Αγγλία κατά το χρόνο της υπεξαίρεσης και συγκεκριμένα της lex fori. Σύμφωνα με αυτό θα εφαρμοστεί αγγλικό δίκαιο.
 

Συμπερασματικά μπορεί να πει κανείς ότι είναι προτιμότερη η διεκδίκηση ενώπιον διεθνούς δικαστηρίου,  βάσει των κανόνων του δημοσίου διεθνούς δικαίου, για να αποφευχθούν οι σκόπελοι του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου. Και ακόμα προτιμότερη είναι η διεκδίκηση μέσω της διπλωματικής οδού και της ευρείας διεθνούς αναγνώρισης του αναμφισβήτητου ηθικού δικαιώματος της Ελλάδας.


ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Στις δημοσιεύσεις των ομιλιών του Συνεδρίου δεν περιλαμβάνεται η ανακοίνωση της αρχαιολόγου Τατιάνας Πούλου, με τίτλο "Ο Giovanni Batista Lusieri, ο άνθρωπος του Λόρδου Έλγιν και ο ρόλος του στην αποκοπή των Μαρμάρων του Παρθενώνα", επειδή περιέχει αδημοσίευτο υλικό. Σχετική ομιλία της κ. Πούλου, με τίτλο "Οι ανασκαφές του Λουζιέρι στην Αθήνα την εποχή του Λόρδου Έλγιν", υπάρχει καταχωρημένη στο Blod και μπορείτε να τη βρείτε εδώ.


Γραμματικάκη - Αλεξίου Αναστασία Ομότιμη Καθηγήτρια, Νομική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Έχει διατελέσει επιστημονικώς υπεύθυνη του προγράμματος ΕΠΕΑΕΚ της Νομικής Σχολής για την αναμόρφωση του προγράμματος σπουδών και των μεθόδων διδασκαλίας. Έχει συγγράψει 7 μονογραφίες και πολυάριθμες μελέτες στα ελληνικά και στα αγγλικά. Είναι Contributing Εditor στο Tulane Law Review, μέλος του International Advisory Board of International Programs, College of Law, του Loyola University of New Orleans, καθώς και μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής της Νομικής Σxολής του Πανεπιστημίου Κύπρου. Έχει διατελέσει αντιπρόεδρος της ελληνικής αντιπροσωπείας στην Επιτροπή αστικών υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τη διάρκεια της ελληνικής προεδρίας το 2003, επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας στην Επιτροπή Αστικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2006-2008) και μέλος της Επιτροπής του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας γαι την εκπόνηση νομοσχεδίου για την πρακτόρευση επιχειρηματικών απαιτήσεων (factoring). Είναι μέλος της Ελληνικής Εταιρίας Διεθνούς Δικαίου και Διεθνών Σχέσεων, της Ελληνικής Εταιρίας Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου, της Ελληνικής Εταιρίας Ευρωπαϊκού Δικαίου, της International Law Association, της International Academy of Comparative Law και πρόεδρος της Επιτροπής Ιδιωτικού Διεθνούς Δικαίου του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών.

Σχετικές ομιλίες