Bodossaki Lectures on Demand

Οι μαύρες τρύπες

Combes Françoise, Χαρμανδάρης Βασίλης

12 Νοεμβρίου 2019

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 00:57:39 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 186
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Την κορυφαία αστροφυσικό, Françoise Combes [Φρανσουάζ Κομπ], υποδέχθηκε στην πρώτη του φετινή διάλεξη το Megaron Plus, την Tρίτη 12 Νοεμβρίου, η οποία πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος, τη Γαλλική Πρεσβεία και το Collège de France. Η Françoise Combes ειδικεύεται στην έρευνα σχετικά με τους γαλαξίες, εργάζεται εδώ και σαράντα χρόνια στον τομέα της προέλευσης του σύμπαντος και είναι η πρώτη γυναίκα που κατέχει έδρα αστροφυσικής στο ιστορικό ίδρυμα της Γαλλίας, το Collège de France, το οποίο ιδρύθηκε τον 16ο αιώνα. Στην ομιλία της στο Μέγαρο εστίασε το ενδιαφέρον της στις μαύρες τρύπες.

Τη συζήτηση συντόνισε ο Βασίλης Χαρμανδάρης, διευθυντής Ινστιτούτου Αστροφυσικής του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας και καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Οι μαύρες τρύπες είναι τα πιο συναρπαστικά και μυστηριώδη ουράνια αντικείμενα στο σύμπαν. Ωστόσο, φέτος, μπόρεσε να αποκαλυφθεί η πρώτη εικόνα της σκιάς μιας μαύρης τρύπας χάρη στις συγχρονισμένες παρατηρήσεις ενός συμπλέγματος πολλών ραδιοτηλεσκοπίων στον πλανήτη μας.

Αυτά τα μυστηριώδη αντικείμενα όμως δεν παύουν να μας εκπλήσσουν.

Οι περισσότεροι γαλαξίες φιλοξενούν στο κέντρο τους μια υπερμεγέθη μαύρη τρύπα με μάζα μεταξύ ενός εκατομμυρίου και μερικών δισεκατομμυρίων ηλιακών μαζών. Η μάζα της μαύρης τρύπας είναι ανάλογη της μάζας του κεντρικού σφαιροειδούς των αστεριών του γαλαξία, γεγονός που υποδηλώνει τη στενή σχέση μεταξύ του σχηματισμού των αστεριών ενός γαλαξία και της αύξησης της μάζας της μαύρης τρύπας που βρίσκεται στον πυρήνα του.

Η ύλη, πέφτοντας στην υπερμεγέθη μαύρη τρύπα, απελευθερώνει σημαντική ενέργεια, κυρίως με τη μορφή ακτινοβολίας, ενώ ο πυρήνας του γαλαξία γίνεται ενεργός και, εάν ακτινοβολεί πάρα πολύ, ονομάζεται κβάζαρ. Ωστόσο, η μαύρη τρύπα δεν μπορεί να «καταπιεί» περισσότερη ύλη από ένα συγκεκριμένο όριο. Η Françoise Combes εξηγεί πώς οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες, απορρίπτοντας την τροφή τους, ελέγχουν τον ρυθμό σχηματισμού των αστεριών στους γαλαξίες.

Combes Françoise Αστροφυσικός, Κάτοχος της έδρας «Γαλαξίες και Κοσμολογία» στο Collège de France

Η Françoise Combes είναι αστρονόμος στο Αστεροσκοπείο του Παρισιού, μέλος της Ακαδημίας Επιστημών της Γαλλίας και καθηγήτρια στο Collège de France. Εργάζεται εδώ και σαράντα χρόνια στον τομέα της προέλευσης του σύμπαντος και είναι η πρώτη γυναίκα που κατέχει έδρα αστροφυσικής στο ιστορικό ίδρυμα της Γαλλίας, το Collège de France, το οποίο ιδρύθηκε τον 16ο αιώνα. Οι ερευνητικές της δραστηριότητες αφορούν στο σχηματισμό και την εξέλιξη των γαλαξιών, τη δυναμική και την αλληλεπίδρασή τους με τις υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες, το διαστρικό περιβάλλον των γαλαξιών και τα μοντέλα της σκοτεινής ύλης.

Έχει λάβει πολλά σημαντικά βραβεία, όπως το Αργυρό Μετάλλιο του CNRS (2001), το βραβείο Tycho Brahe από την Ευρωπαϊκή Αστρονομική Εταιρεία (EAS) (2009), τα διάσημα του Αξιωματούχου του Εθνικού Τάγματος της Λεγεώνας της Τιμής (2015) και το βραβείο Gothenburg Lise Meitner (2017). Εκλέχθηκε μέλος της Académie Européenne (2009) και διετέλεσε Πρόεδρος της Société française d'astronomie (2002-2004).

Χαρμανδάρης Βασίλης Διευθυντής, Ινστιτούτο Αστροφυσικής, Ίδρυμα Τεχνολογίας & Έρευνας - Καθηγητής, Τμήμα Φυσικής, Πανεπιστήμιο Κρήτης

O Βασίλης Χαρμανδάρης έλαβε το πτυχίο Φυσικής από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης το 1989 και το διδακτορικό του δίπλωμα (Ph.D.) στην Αστροφυσική από το Iowa State University (ΗΠΑ) το 1995.

Εργάστηκε το 1996-1997 ως μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Τμήμα Αστροφυσικής του CEΑ/Saclay στη Γαλλία και από το 1997 έως το 1999 ως Marie Curie Fellow στο Αστεροσκοπείο Παρισιού, όπου από το 2001 έχει θέση συνεργάτη ερευνητή. Από το 1999 μέχρι το 2005 ήταν ερευνητής στο Τμήμα Αστρονομίας του Πανεπιστημίου Cornell στις Η.Π.Α. Ήλθε ως Επίκουρος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης τον Φεβρουάριο του 2005, εξελέγη στη βαθμίδα του Αναπληρωτή Καθηγητή το 2009 και σε αυτή του Καθηγητή το 2014. Από το 2013 έως το 2018 διετέλεσε Διευθυντής του Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης (ΙΑΑΔΕΤ) του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Από το 2019 είναι Διευθυντής του Ινστιτούτου Αστροφυσικής στο Ίδρυμα Τεχνολογίας & Έρευνας.

Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα αφορούν: Την παρατηρησιακή Αστροφυσική με ειδίκευση σε εξωγαλαξιακή αστροφυσική και διαστημική αστρονομία στο υπέρυθρο και τη μελέτη προβλημάτων που σχετίζονται με μεσοαστρική ύλη σε αλληλεπιδρώντες γαλαξίες, ενεργούς γαλαξιακούς πυρήνες (AGN), και περιοχές έντονου σχηματισμού αστέρων.

Σχετικές ομιλίες