Bodossaki Lectures on Demand

Οι ιοί EBV και CMV και οι συσχετίσεις με τα HLA-αλλήλια στην Σκλήρυνση κατά Πλάκας

Χατζηπαναγιώτου Στυλιανός

2 Δεκεμβρίου 2013

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 29:34 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 1794
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Παρόλο που σήμερα η Σκλήρυνση κατά Πλάκας (ΣΚΠ) κατατάσσεται στα αυτοάνοσα νοσήματα, η βάση και ο εκλυτικός μηχανισμός της ανοσοπαθολογικής διαταραχής δεν είναι απόλυτα γνωστά. Γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες συμβάλλουν  στην εκδήλωση της νόσου. Από τους γενετικούς παράγοντες σημαντικό ρόλο φαίνεται να  παίζει η γενετική καταβολή των ασθενών σε σχέση με συγκεκριμένα αλλήλια (απλοτύπους) του μείζονος συμπλέγματος ιστοσυμβατότητας τάξης Ι και ΙΙ. Από τους περιβαλλοντικούς παράγοντες, υπάρχουν ενδείξεις ότι προηγηθείσες λοιμώξεις με διάφορα παθογόνα μικρόβια και ιδίως ερπητοϊούς, συσχετίζονται αιτιολογικά με την παθογένεια της ΣΚΠ.

Δύο από τους αρκετά διερευνημένους ιογενείς παράγοντες είναι ο ιός Epstein Barr (EBV) και ο κυτταρομεγαλοϊός (CMV).
Για τον EBV σήμερα είναι γνωστή, τόσο η στατιστική επιδημιολογική συσχέτιση με την ΣΚΠ, όσο και η βιολογική συσχέτιση με τη συμμετοχή συγκεκριμένων αλληλίων HLA I και II. Από τα HLA-I προστατευτικά φαίνεται να δρουν τα C*01 και A*02 και προδιαθεσικά τα  C*05, C*15, A*03 και B*07. Από τα HLA-II, προστατευτική δράση έχει ο απλότυπος DR14 και προδιαθεσική δράση έχουν τα αλλήλια DRB1*1501, DQA1*0102 και DQB1*0602 (απλότυπος DR15). Η συμμετοχή των αλληλίων αυτών και ιδίως των προδιαθεσικών HLA αλληλίων στην παθογένεση της ΣΚΠ μετά από λοίμωξη EBV, σχετίζεται άμεσα με την ιδιάιτερη ικανότητα του EBV να παραμένει σε λανθάνουσα κατάσταση στον ανθρώπινο οργανισμό (λαθροβίωση) και να επηρεάζει κυτταρικά και χυμικά στοιχεία των ανοσιακών αμυντικών διεργασιών και κυρίως των B-λεμφοκυτταρικών κλώνων, με την έκλυση διαφόρων τύπων μηχανισμών αυτοανοσίας  (μοριακό μιμητισμό, παράπλευρη ενεργοποίηση, επιτοπική διασπορά, υποστήριξη της επιβίωσης αυτοαντιδραστικών λεμφοκυττάρων, αποφυγή της κυτταροτοξικής δράσης).

Για τον ιό CMV και τη σημασία του σαν παράγοντα σχετιζόμενο με την εκδήλωση της ΣΚΠ, τα δεδομένα είναι αρκετά ασαφή. Οι έως σήμερα στατιστικές επιδημιολογικές μελέτες παρουσιάζουν αντικρουόμενα αποτελέσματα. Κάποιες καταλήγουν σε προστατευτική δράση και άλλες σε προδιαθεσική δράση προηγηθείσας  λοίμωξης CMV, σε σχέση με την εμφάνιση της ΣΚΠ. Προσπάθειες βιολογικής συσχέτισης HLA-αλληλίων με τον CMV σε συνάρτηση και με άλλες παραμέτρους (πολυμεταβλητή στατιστική ανάλυση) δεν έχουν δώσει έως σήμερα κάποια σημαντικά αποτελέσματα.

Η περαιτέρω διερεύνηση της αιτιολογικής ανοσοπαθολογικής (αυτοανόσου) σχέσης μεταξύ ιογενών λοιμώξεων, όπως του EBV και CMV,  της εκδήλωσης της ΣΚΠ και της παρουσίας HLA-αλληλίων, πιθανόν μελλοντικά να διαφωτίσει αρκετές άγνωστες πτυχές της ΣΚΠ, μιας νόσου που προσβάλλει περισσότερα  από 2,5 εκατομμύρια ανθρώπους ετησίως, προκαλώντας σοβαρή αναπηρία, ιδίως σε νεαρές ηλικίες.

Χατζηπαναγιώτου Στυλιανός Αναπληρωτής Καθηγητής Μικροβιολογίας, Ε.Κ.Π.Α., Ιατρός-Βιοπαθολόγος,Κλινικός Μικροβιολόγος

Χρονολογία και τόπος γέννησης : 1959, Αθήνα

Οικογενειακή κατάσταση : έγγαμος, 3 παιδιά

1970-1976 : Γερμανική Σχολή Αθηνών.

1976-1982 : Ιατρική Σχολή Εθνικού και Καποδιστριακού Παν/μιου Αθηνών.

1983-1984 : Έμμισθος τακτικός επιστημονικός συνεργάτης στο Ινστιτούτο

Ιατρικής Βιοχημείας της Ιατρικής Σχολής του Παν/μιου Goettingen

Γερμανίας.

1985-1987 : Έμμισθος τακτικός επιστημονικός συνεργάτης στο Ινστιτούτο

Υγιεινής και Μικροβιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Παν/μιου

Wuerzburg Γερμανίας.

1985 : Απόκτηση τίτλου διδάκτορος Ιατρικής (Dr. med) Παν/μιου

Goettingen Γερμανίας.

1988 : Απόκτηση τίτλου ειδικότητας στην Ιατρική Βιοπαθολογία.

1989-1995 : Επιμελήτής Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Γενικού Νοσοκομείου

Παίδων Πεντέλης.

1992-σήμερα : Απασχόληση στον ιδιωτικό τομέα σαν ελεύθερος επαγγελματίας.

1997 : Απόκτηση τίτλου εξειδίκευσης στην Κλινική Μικροβιολογία.

1999-σήμερα : Μέλος ΔΕΠ Ιατρικής Σχολής Αθηνών στο Πανεπιστημιακό Μικροβιολογικό Εργαστήριο Αιγινητείου Νοσοκομείου. Από το 2011 στον βαθμό του αναπληρωτή καθηγητή.


Τομείς εξειδίκευσης : Κλινική Βακτηριολογία, Βακτηριολογική Ανοσολογία και Ανοσοπαθολογικές Μεταλοιμώδεις Διαταραχές, Μοριακή Μικροβιολογία, Ανοσοβιοχημεία και Ταξειδιωτική και Διεθνής Ιατρική (πιστοποιημένη εξειδίκευση).


Άλλες επιστημονικές δραστηριότητες : 60 δημοσιεύσεις, που περιλαμβάνουν ερευνητικές εργασίες σε έγκριτα ξενόγλωσσα επιστημονικά περιοδικά, 13 δημοσιεύσεις σε άλλα επιστημονικά περιοδικά, με 405 βιβλιογραφικές αναφορές στο SCOPUS, 46 στο Google Books και 492 στο Google Citations, 47 συμμετοχές με ερευνητικές εργασίες σε εθνικά και διεθνή συνέδρια και 28 συμμετοχές σαν ομιλητής. Κριτής σε 5 έγκριτα επιστημονικά ξενόγλωσσα περιοδικά.