Bodossaki Lectures on Demand

Η ιστορία στο μυθιστόρημα: από το μνημειωμένο παρελθόν στην πολιτική πραγματικότητα του παρόντος

Πανσέληνος Αλέξης, Σκάσσης Θωμάς, Χουζούρη Έλενα, Χατζηβασιλείου Βαγγέλης

28 Απριλίου 2014

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN VIDEO & SLIDES
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 92:23 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 1450
ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ /

Οι συγγραφείς Αλέξης Πανσέληνος, Θωμάς Σκάσσης και Έλενα Χουζούρη, τρεις από τους σημαντικότερους σύγχρονους εκπροσώπους του ιστορικού μυθιστορήματος, μιλούν για το ρόλο αυτού του ιδιαίτερα δημοφιλούς είδους της νεοελληνικής γραμματείας στην κατανόηση και την αντιμετώπιση των καυτών ζητημάτων της εποχής μας.
 

Τη συζήτηση συντονίζει ο κριτικός λογοτεχνίας Βαγγέλης Χατζηβασιλείου.
 

Με ποιον τρόπο το ιστορικό μυθιστόρημα φέρνει την Ιστορία στην καρδιά του παρόντος; Πώς ανιχνεύουν οι συγγραφείς τη σημερινή πραγματικότητα στο ιστορικό υλικό τους και πώς η σύγχρονη κοινωνικοπολιτική παθολογία αποκτά ιστορικό νόημα; Κατά πόσο μπορούμε να αναπαραστήσουμε το πνεύμα και το κλίμα μιας εποχής και τι ακριβώς πρέπει να γίνει για να τα συνδέσουμε με τα καυτά ζητήματα της δικής μας εποχής; Είναι, εντέλει, ο ιστορικός μυθιστοριογράφος μια άγρυπνη συνείδηση του σήμερα; Τα ουσιαστικά αυτά ζητήματα που σχετίζονται με τη φύση του ιστορικού μυθιστορήματος –αναπόσπαστου μέρους της ιστορικής εγκυκλοπαίδειας, του συνόλου δηλαδή των ιστορικών γνώσεων μιας κοινωνίας– φέρνουν στη σκηνή του Μεγάρου τρεις από τους σημαντικότερους σύγχρονους εκπροσώπους αυτού του ιδιαίτερα δημοφιλούς στις μέρες μας είδους της νεοελληνικής γραμματείας: τον Αλέξη Πανσέληνο, συγγραφέα της Μεγάλης πομπής, που το 1986 απέσπασε το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος, του μυθιστορήματος Ζαΐδα ή Η καμήλα στα χιόνια (1996), αλλά και των Σκοτεινών επιγραφών (βραβείο μυθιστορήματος του περιοδικού «Διαβάζω», 2012), έργων στα οποία ο αναγνώστης καλείται να ταυτίσει τα πρόσωπα με τα ιστορικά πρότυπά τους, να τα αναγνωρίσει για να τα ανασυνθέσει τελικά στην καινούρια τους μυθιστορηματική διάσταση. Τον Θωμά Σκάσση, συγγραφέα του σύγχρονου πολιτικού μυθιστορήματος Το ρολόι της σκιάς (2004), ο οποίος σκύβει πάνω στα προβλήματα της εποχής χρησιμοποιώντας σαν όχημα την ιστορική εποχή του Διαφωτισμού και της κυοφορούμενης ελληνικής Επανάστασης. Τη συγγραφέα-δημοσιογράφο Έλενα Χουζούρη, η οποία πρωτοεμφανίστηκε στην πεζογραφία το 2004 με τον Σκοτεινό Βαρδάρη για να συνεχίσει με τα έργα Πατρίδα από βαμβάκι (2009) και Δύο φορές αθώα (2013), μυθιστορήματα των οποίων οι πρωταγωνιστές είναι σημαδεμένοι από τον διακαή πόνο της κακοφορμισμένης μνήμης, της ακύρωσης της ανιδιοτελούς ιδεολογίας και του ασήκωτου ψυχικού βάρους που προκαλεί η αίσθηση της εξορίας και της αβέβαιης επανόδου στη λατρεμένη, άγνωστη πατρίδα, την Ελλάδα. Στην εκδήλωση που τιτλοφορείται «Η ιστορία στο μυθιστόρημα: από το μνημειωμένο παρελθόν στην πολιτική πραγματικότητα του παρόντος» και έλαβε χώρα τη Δευτέρα 28 Απριλίου, οι τρεις συγγραφείς κλήθηκαν να συζητήσουν γύρω από ένα λογοτεχνικό είδος εξίσου σημαντικό με την ιστοριογραφία ως προς την κατασκευή της ιστορικής συνείδησης και των συλλογικών ταυτοτήτων. Κι ως εκ τούτου, να μοιραστούν με το αναγνωστικό τους κοινό την κοινή ανάγκη να φωτίσουμε σύγχρονα ζητήματα, να ξεπεράσουμε την αδράνεια και να παρέμβουμε στην κίνηση της Ιστορίας μέσα από τη γνώση του παρελθόντος. Τη συζήτηση συντονίζει ο κριτικός λογοτεχνίας Βαγγέλης Χατζηβασιλείου.
 

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Κύκλου «Οι λογοτέχνες μιλούν στο κοινό τους» του Megaron Plus και σε συνεργασία με το ηλεκτρονικό περιοδικό για το βιβλίο Ο Αναγνώστης σε επιμέλεια του διευθυντή του, Γιάννη Ν. Μπασκόζου.
 

 Στον Κύκλο «Οι λογοτέχνες μιλούν στο κοινό τους» παρουσιάζονται καταξιωμένοι λογοτέχνες, εγνωσμένου κύρους και σημαντικού έργου, που έχουν έτσι την ευκαιρία να κάνουν μια ανασκόπηση του έργου τους, αλλά κυρίως να συνδιαλλαγούν με αναγνώστες όλων των ηλικιών.

Πανσέληνος Αλέξης Συγγραφέας

Ο Αλέξης Πανσέληνος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1943. Ο πατέρας και η μητέρα του είναι γνωστοί συγγραφείς της Γενιάς του 30. Σπούδασε νομικά στη Νομική Σχολή Αθηνών και εργάστηκε ως δικηγόρος με ειδίκευση το ναυτιλιακό δίκαιο. Δημοσίευσε σχετικά αργά το πρώτο του βιβλίο, το 1982 ("Ιστορίες με σκύλους", διηγήματα, Κέδρος). Ως σήμερα έχουν εκδοθεί άλλος ένας τόμος με διηγήματα ("Τέσσερις ελληνικοί φόνοι"), τέσσερα μυθιστορήματα, ένας τόμος με δοκίμια και άρθρα και ένας τόμος με προσωπικές σκέψεις σχετικά με το βιβλίο και την ανάγνωση. Έχει αρθρογραφήσει σε μεγάλες εφημερίδες γύρω από θέματα τόσο της τέχνης όσο και της πολιτικής και έχει γράψει λογοτεχνική κριτική για σημαντικά λογοτεχνικά περιοδικά. Το μυθιστόρημά του "Η μεγάλη πομπή" τιμήθηκε με το Β΄ Κρατικό βραβείο μυθιστορήματος το 1986. Το μυθιστόρημά του "Σκοτεινές επιγραφές" τιμήθηκε με το Βραβείο Μυθιστορήματος του περιοδικού "Διαβάζω" 2012. Από τα βιβλία του, "Η μεγάλη πομπή" έχει μεταφραστεί, μέχρι σήμερα, στα γαλλικά (Griot) και τα ιταλικά (Crocetti), και το "Ζαΐδα ή Η καμήλα στα χιόνια" στα γαλλικά (Gallimard), τα ιταλικά (Crocetti) και τα γερμανικά (Berlin Verlag).

Παντρεμένος και πατέρας ενός παιδιού, μοιράζει τον χρόνο του, από το 1996 και μετά, μεταξύ Αθήνας και του νησιού της Πάρου, όπου συχνά αποσύρεται για να γράψει. Έχει μεταφράσει βιβλία από τα αγγλικά και τα γερμανικά. Το 1997 ήταν η ελληνική υποψηφιότητα για το Ευρωπαϊκό Αριστείο Λογοτεχνίας. Εκτός από τη λογοτεχνία οι ασχολίες του περιλαμβάνουν και μια ιδιαίτερα μεγάλη συλλογή δίσκων κλασικής μουσικής, με την οποία έχει πολύ ιδιαίτερη σχέση, αφού άλλωστε η αρχική του φιλοδοξία ήταν να γίνει μουσικός. Η μουσική κατέχει σημαντική θέση στα λογοτεχνικά του έργα.

Σκάσσης Θωμάς Συγγραφέας
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1953. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και έκανε μεταπτυχιακά στο University College του Λονδίνου. Άσκησε το επάγγελμα του δικηγόρου επί 20 χρόνια. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων και πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μετάφρασης. Έχει εκδώσει διηγήματα και μυθιστορήματα. Για τη μετάφραση του Τραμ του Claude Simon τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης το 2004. Έχει μεταφράσει έργα των Henri Troyat, Don DeLillo, Graham Swift, Martin Winckler, Jean-Marie Laclavetine, Francois Salvaing, Claude Simon, κ.ά
Χουζούρη Έλενα Συγγραφέας, Κριτικός
H Έλενα Xουζούρη έχει εκδώσει έξι ποιητικές συλλογές, τρία δοκίμια για πρόσωπα και θέματα της λογοτεχνίας και μία συγκεντρωτική έκδοση κριτικών για Έλληνες ποιητές. Στην πεζογραφία εμφανίζεται το Δεκέμβριο του 2004 με το μυθιστόρημα Σκοτεινός Bαρδάρης, υποψήφιο για το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας (βραχεία λίστα) και υποψήφιο για το βραβείο BALKANIKA το 2007, εκπροσωπώντας την Ελλάδα. Το 2009 κυκλοφόρησε το δεύτερο μυθιστόρημά της Πατρίδα από βαμβάκι, υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών 2010, ενώ συμπεριελήφθη στη βραχεία λίστα για τα λογοτεχνικά βραβεία του περιοδικού Διαβάζω. Ποιήματα, διηγήματα καθώς και κριτικές της Έλενας Xουζούρη έχουν δημοσιευτεί σε συλλογικές εκδόσεις και σε λογοτεχνικά περιοδικά. Ως κριτικός της λογοτεχνίας συνεργάστηκε με την Καθημερινή (1995-2000) με τη «Βιβλιοθήκη» της Ελευθεροτυπίας (2000-2009). H Έλενα Xουζούρη οργάνωσε και διηύθυνε τις λογοτεχνικές σειρές Γραφές της Αθωότητας (1998) και Ένα γράμμα για σένα (2001) στις εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα. Διετέλεσε σύμβουλος έκδοσης στις εκδόσεις Πατάκη (1993-1996) και στις εκδόσεις Λιβάνη (1996-1999). Για πολλά χρόνια εργάστηκε ως δημοσιογράφος στον ημερήσιο και περιοδικό Τύπο καθώς και στην EPT, στον τομέα του πολιτισμού και του βιβλίου. Είναι μέλος της EΣHEA και της Εταιρείας Συγγραφέων.
Χατζηβασιλείου Βαγγέλης Κριτικός λογοτεχνίας

Ο Βαγγέλης Χατζηβασιλείου γεννήθηκε το 1959 στην Αθήνα. Σπούδασε πολιτικές επιστήμες και οικονομικά της περιφέρειας. Τα πρώτα του κριτικά κείμενα στον τύπο δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα Αυγή. Στη συνέχεια συνεργάστηκε με τις εφημερίδες Πρώτη και Καθημερινή, όπως και με διάφορα λογοτεχνικά περιοδικά. Την περίοδο 1991 - 2010 εργάστηκε ως κριτικός λογοτεχνίας στην Ελευθεροτυπία, ενώ από το 1998 έως το 2009 ήταν μέλος της συντακτικής ομάδας του ενθέτου της «Βιβλιοθήκη». Από το 2005, σε συνεργασία με την Κατερίνα Σχινά και τον Μανώλη Πιμπλή, επιμελήθηκε την εβδομαδιαία εκπομπή «Βιβλία στο κουτί» στη συχνότητα της ΕΤ1. Το 1992 δημοσίευσε τη μονογραφία Μίλτος Σαχτούρης: Η παράκαμψη του υπερρεαλισμού (Βιβλιοπωλείον της Εστίας), το 1995 την ανθολογία (μαζί με την Ελισάβετ Κοτζιά) Σύγχρονοι Έλληνες πεζογράφοι 1974-1990 (Πατάκης), το 1999 τη συλλογή δοκιμίων Οδόσημα: στοιχεία προσανατολισμού στο τοπίο της νεοελληνικής λογοτεχνίας (Καστανιώτης) και το 2008 τον πρώτο τόμο (1900-1920) και το 2009 τον δεύτερο τόμο (1920-1940) της πενταμερούς ανθολογίας (μαζί με τον Κώστα Γ. Παπαγεωργίου) Ανθολογία της ελληνικής ποίησης (20ος αιώνας) (εκδ. Κότινος) η οποία ολοκληρώθηκε το 2013. Έχει διδάξει κριτική λογοτεχνίας στο Εργαστήρι Βιβλίου του ΕΚΕΒΙ, και έχει διατελέσει μέλος της συντακτικής ομάδας του αγγλόφωνου περιοδικού "Ithaca", που εκδιδόταν από το ΕΚΕΒΙ. Από το 2011 συνεργάζεται ως κριτικός λογοτεχνίας με την εφημερίδα Το Βήμα της Κυριακής.

Σχετικές ομιλίες