Bodossaki Lectures on Demand

Η επίμαχη συνέχεια

Μερακλής Μιχάλης

10 Ιουλίου 2011

ΟΜΙΛΙΕΣ
EXIT FULL SCREEN
ΔΙΑΡΚΕΙΑ 26:07 ΠΡΟΒΟΛΕΣ 2081
Ομιλητές
Μερακλής Μιχάλης

Γλώσσα
Ελληνική

Ημερομηνία
10/07/2011

Διάρκεια
26:07

Εκδήλωση
Διεθνές Συμπόσιο: "Το Βυζάντιο στην Ιστορική Συνέχεια"

Χώρος
Συνεδριακό Κέντρο Δελφών

Διοργάνωση
Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών

Κατηγορία
Ιστορία

Ετικέτες
νεότερος ελληνισμός, αρχαιότητα, Βυζάντιο

Είναι γνωστό ότι ο Γερμανός ιστορικός Ιάκωβος – Φίλιππος Φαλλμεράιερ αμφισβήτησε στα μέσα περίπου του 18ου αιώνα (με επιχειρήματα που κανείς δεν χρησιμοποιεί πλέον) τη συνέχεια του νεότερου ελληνισμού από την αρχαιότητα.

Σήμερα ορισμένοι Έλληνες διανοούμενοι εντάσσουν και την Ελλάδα στην καινοφανή θεωρία ότι τα «έθνη - κράτη» ιδρύθηκαν στον 19ο αιώνα. Προηγουμένως η ελληνική «ταυτότητα» ήταν κατ' αυτούς «εθνοτική» βασισμένη στη θρησκεία και τη γλώσσα, και όχι ακόμα «εθνική». Λογικά είναι δύσκολο να βρεθούν ουσιώδεις διαφορές ανάμεσα στις «εθνοτικές» κοινότητες της Τουρκοκρατίας και το μετέπειτα «εθνικό» κράτος, αφού οι δύο περιπτώσεις συνδέονται αδιάσπαστα με την ίδια θρησκεία και την ίδια γλώσσα: το εθνοτικό είναι κατ' ουσίαν και εθνικό.

Άλλωστε το εθνικό κράτος υπήρχε ήδη κατά την διάρκεια του Μεσαίωνα, ως Βυζάντιο, πριν από την τουρκική κατάκτηση.

Αλλά και στην ελληνική αρχαιότητα λειτουργούσε ο θεσμός της «πόλης - κράτους», όπου όλες οι πόλεις μαζί συνέθεταν ένα κράτος, των Eλλήνων, όπως το παρουσίασε ο Ηρόδοτος, που μίλησε για τα στοιχεία που τους ένωναν και τους συνείχαν. (8,144). Ασφαλώς κανένας δεν μιλάει για το «όμαιμον», που ως εκ περισσού αμφισβήτησε ο Φαλλμεράιερ, αφού οι μετακινήσεις και οι αναμίξεις των λαών αποτελούν διιστορικό φαινόμενο. Η συνέχεια που συζητείται είναι ιστορική και πολιτισμική. Και αν υπήρξε μια μεταβολή στο ομόθρησκον, με την μεταβολή από την πολυθεΐα στο χριστιανικό μονοθεϊσμό, αυτό συνέβη με έναν τρόπο σπάνιο και ίσως μοναδικό στην Ιστορία: η χριστιανική θρησκεία που επικράτησε στο Βυζάντιο και συνεχίζεται ως σήμερα, διαδόθηκε αποκλειστικά μέσω της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, την οποία χρησιμοποιούσαν οι πατέρες της Εκκλησίας και άλλοι εκκλησιαστικοί συγγραφείς. Πολλοί μάλιστα από αυτούς ήσαν θαυμαστές ή και λάτρεις της αρχαίας ελληνικής γραμματείας (Φώτιος, Ευστάθιος Θεσσαλονίκης, κ.ά.).

Το Βυζάντιο τελικά ολοκλήρωσε τον ελληνισμό που παρέλαβε. Αφενός παραμερίζοντας τον αρχαιοελληνικό πολυθεϊσμό και αφετέρου φέροντάς τον κοντά στην Ανατολή. Μάλιστα ο Σπυρίδων Ζαμπέλιος τοποθετούσε την αρχή αυτής της σχέσης στους χρόνους του Αλεξάνδρου. Από τότε άρχισε, γράφει, η Ελλάδα να «εξανατολίζεται» .

Μερακλής Μιχάλης Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Λαογράφος, Φιλόλογος
Ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, λαογράφος και φιλόλογος Μ. Γ. Μερακλής γεννήθηκε το 1932 στην Καλαμάτα. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και της Γοτίγγης της Γερμανίας, όπου και εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή. Το 1975 εξελέγη τακτικός καθηγητής λαογραφίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, του οποίου διετέλεσε και πρύτανης (1981-1982). Στο χρονικό διάστημα 1990-1999 δίδαξε το ίδιο αντικείμενο στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αθηνών, ύστερα από μετάκληση. Είναι προεδρος της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας και χρημάτισε πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων. Έχει εκδώσει βιβλια αναφερόμενα στη λαογραφία και τη (νεοελληνική κατεξοχήν) φιλολογία και έχει δημοσιεύσει πολυάριθμα άρθρα σχετικά με τα δύο αυτά αντικείμενα.

Σχετικές ομιλίες

Ελληνική αρχαιότητα, σύμβολα και ζητήματα πρόσληψης στον 19ο αιώνα: το Λάβαρο του Πανεπιστημίου Αθηνών του Νικολάου Γύζη 96:30

Δεκ 02, 2017

Ελληνική αρχαιότητα, σύμβολα και ζητήματα πρόσληψης στον 19ο αιώνα: το Λάβαρο του Πανεπιστημίου Αθηνών του Νικολάου Γύζη

Μπουραζέλης Κωνσταντίνος Παπούλιας Ευάγγελος Παυλόπουλος Δημήτρης Καραμανωλάκης Βαγγέλης Μαυρομιχάλη Ευθυμία Κούρια Αφροδίτη Κυριαζή Πελαγία

Γλώσσα: Ελληνική