ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΟΜΙΛΙΑΣ

 

Τίτλος:

Σπιναλόγκα - Καλοκαίρι 2012. Κώστας Τσόκλης, «Εσύ ο τελευταίος λεπρός»
 

Ομιλητές:

Τσόκλης Κώστας ,
Κοσκινά Κατερίνα ,
Bruno Cora ,
Φινοκαλιώτης Νίκος ,
Ανδρεάδη Έφη
 

Γλώσσα:

Ελληνική, Ιταλική
 

Ημερομηνία:

31/01/2013
 

Διάρκεια:

111:18
 

Εκδήλωση:

Σπιναλόγκα - Καλοκαίρι 2012. Κώστας Τσόκλης, «Εσύ ο τελευταίος λεπρός»
 

Διοργανωτής:

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
 

Χώρος:

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
 

Κατηγορία:

Τέχνες / Πολιτισμός
 

Ετικέτες

Κώστας Τσόκλης , Σπιναλόγκα , εικαστική παρέμβαση
 
 
 
Τόπος της ιστορίας, τόπος αποκλεισμού, στίγματος και θανάτου, ένας σύγχρονος Καιάδας, η Σπιναλόγκα, έγινε και τόπος έμπνευσης για τον Κώστα Τσόκλη, που το περασμένο καλοκαίρι μετέτρεψε ολόκληρο το νησί σε έργο τέχνης με επεμβάσεις και δρώμενα σε συνομιλία με το νησί-μνημείο και τον μισό αιώνα που λειτούργησε ως γκέτο λεπρών.
 
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης προβλήθηκε μία ταινία - διαρκείας 38΄ - του σκηνοθέτη Χρόνη Πεχλιβανίδη αφιερωμένη στην εικαστική αυτή παρέμβαση-οδοιπορικό στα 85.000 τ.μ. της Σπιναλόγκας, συνοδευόμενη από ομιλίες του ίδιου του καλλιτέχνη (που μίλησε στο τέλος) και των επιμελητών του εγχειρήματος, της Προέδρου του Δ.Σ. του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης,  Κατερίνας Κοσκινά και του ιστορικού τέχνης, Μπρούνο Κορά (που μίλησε στα Ιταλικά). Τη συζήτηση συντόνισε η τεχνοκριτικός Έφη Ανδρεάδη. 
 
Ο Κώστας Τσόκλης, με το σύνθετο αυτό πολιτιστικό δρώμενο, μετέτρεψε το νησί σε ένα μεγάλο γλυπτικό  έργο με συνεργούς τη μουσική του Νίκου Ξυδάκη, που ακολουθεί τον επισκέπτη σε όλη τη διάρκεια της εικαστικής παρέμβασης, την αρχαιολογία και την τεχνολογία. Είναι μια παρέμβαση συμβολική που τροφοδοτείται από την τραγική ιστορία του τόπου, αλλά ταυτόχρονα και μια πρόταση ενός άλλου τουρισμού, συνδεδεμένου με την ιστορική μνήμη και το δέος για τα δεινά των ανθρώπων.
 
«Ο Σταυρός, σύμβολο μαρτυρίου, στην είσοδο του νησιού, το μετατρέπει αυτόματα σε μνημείο προσκυνήματος, που παύει να είναι τουριστικός τόπος. Ο επισκέπτης καλείται να επισκεφθεί το νησί με σεβασμό», γράφει ο Τσόκλης στον κατάλογο της ποικιλόμορφης αυτής παρέμβασης.
 
Τρισδιάστατα έργα ζωγραφικής, επιβλητικές εγκαταστάσεις, κατασκευές μεγάλων διαστάσεων, δρώμενα, αφηγούνται ή παραπέμπουν στη ζωή των απελπισμένων «μιαρών», που μέσα σε άθλιες συνθήκες διαβίωσης κατάφεραν να φτιάξουν μια δική τους ζωή, έγκλειστοι και αποκλεισμένοι από τον έξω κόσμο, που βρισκόταν σε απόσταση 800 μέτρων θάλασσας και τους είχε καταδικάσει σε ζωντανό θάνατο. Ο επισκέπτης ακολουθώντας τη διαδρομή των παρεμβάσεων γίνεται ένας αυτόπτης σχεδόν μάρτυρας της ζωής των λεπρών και οι  προβολές που προτείνει με τα έργα του ο Τσόκλης, τον ακολουθούν με την ένταση και τους στοχασμούς που προκαλούν, όταν παίρνει το δρόμο της επιστροφής.
 
« Ο καλλιτέχνης αφενός μας καλεί να συμμεριστούμε τις συνθήκες διαβίωσης εκείνων που έζησαν αποκλεισμένοι στο νησί αυτό από το 1904 έως το 1957 και αφετέρου μας προσφέρει διέξοδο μέσω της τέχνης. Τρίτος στόχος του είναι η συλλειτουργία τεχνών και επιστήμης και η ουμανιστική συνθεώρηση παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος», σημειώνει η Κατερίνα Κοσκινά στο κείμενό της για την έκθεση.
 
Τα έργα παραπέμπουν όλα στο θάνατο, αλλά και στην εμπιστοσύνη στη ζωή, αυτών των ανίατων και στην ουσία μελλοθανάτων ανθρώπων, που επέμεναν να ερωτεύονται, να γεννούν παιδιά, να οργανώνουν την καθημερινότητά τους, να διεκδικούν και να βελτιώνουν τη σύντομη ζωή τους.
 
Το Λεπροκομείο της Σπιναλόγκας άρχισε να λειτουργεί το 1904, στην αρχή ως γκέτο των λεπρών από την Κρήτη και στη συνέχεια και λεπρών από την υπόλοιπη Ελλάδα και από το εξωτερικό. Η ασθένεια δημιουργούσε πανικό στους υγιείς και μετέτρεπε τους ασθενείς σε παρίες, με τη βοήθεια της αμάθειας και της Εκκλησίας. Η Παλαιά Διαθήκη δεν άφηνε περιθώρια άλλης αντιμετώπισης, η λέπρα ήταν η νόσος των αμαρτωλών και αν στο σόι κάποιου υπήρχε λεπρός, ήταν όλοι καταδικασμένοι: οι νέοι δεν μπορούσαν να παντρευτούν, μικροί και μεγαλύτεροι ζούσαν αποδιοπομπαίοι, σαν ζωντανοί νεκροί. Οι λεπροί μεταφέρονταν αλυσοδεμένοι στη Σπιναλόγκα, απαγορευόταν να επιστρέψουν στον έξω κόσμο και κατοικούσαν στα σπίτια που είχαν εγκαταλείψει οι μουσουλμάνοι  μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών. Με ένα μικρό επίδομα από την πολιτεία αγόραζαν τα αναγκαία τρόφιμα στην υπαίθρια αγορά στο λιμάνι του νησιού. Πολλά από τα παιδιά που γεννήθηκαν από σχέσεις  λεπρών ήταν υγιή και ζούσαν στο νησί μαζί με τους γονείς τους μέχρι το 1936, οπότε και μεταφέρθηκαν στην Αθήνα σε ειδικό ίδρυμα. Η Σπιναλόγκα έκλεισε το 1957, όταν τα αντιβιοτικά μπορούσαν πλέον να αντιμετωπίσουν την ασθένεια και όσοι λεπροί είχαν απομείνει, μεταφέρθηκαν στο Νοσοκομείο Λοιμωδών Νόσων της Αγίας Βαρβάρας, στην Αθήνα.
 
Η σκηνοθέτης Λίλα Κουρκουλάκου, πήγε στη δεκαετία του 50 στο νησί, έζησε με τους στιγματισμένους κατοίκους του για ένα διάστημα και γύρισε την ταινία, «Το Νησί της Σιωπής». Το 1968, ο Γερμανός σκηνοθέτης Βέρνερ Χέρζογκ έκανε μια πειραματική ταινία μικρού μήκους για τον τελευταίο κάτοικο της Σπιναλόγκας, τις «Τελευταίες Λέξεις».
 
  • Εικαστικός
    Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1930 και σπούδασε ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με δάσκαλο τον Γιάννη Μόραλη. Η υποτροφία που του δόθηκε το 1957 στάθηκε η αφορμή για να φύγει από την Ελλάδα και να εγκατασταθεί αρχικά στη Ρώμη, για τρία χρόνια, και αμέσως μετά στο Παρίσι, για δεκαέξι χρόνια, με ενδιάμεσο σταθμό, για ενάμισι χρόνο, στο Βερολίνο. Κατά τη διάρκεια της παρομονής του στις ευρωπαϊκές αυτές πόλεις, έρχεται σ επαφή με τις σύγχρονες καλλιτεχνικές τάσεις που συντελούσαν εκεί, ενώ για επηρεαστεί από αυτές θα χρειαστεί να "ξεχάσει" -όπως λέει ο ίδιος- όσα είχε μάθει στην ΑΣΚΤ της Αθήνας. Έτσι ο Τσόκλης, μαζί με πολλούς ακόμη καλλιτέχνες της γενιάς του που έζησαν την εποχή εκείνη στο εξωτερικό (όπως είναι ο Β. Κανιάρης, ο Ν. Κεσσανλής, ο Μ. Κοντός, ο Γ. Γαΐτης κ.ά.), μετέχει στους προβληματισμούς της σύγχρονης ευρωπαϊκής τέχνης, ενώ δεν θ αργήσει να παίξει και ο ίδιος ενεργό ρόλο στις νέες εξελίξεις της εικαστικής δημιουργίας. Ο Κώστας Τσόκλης είναι ένας από τους πιο σημαντικούς Έλληνες καλλιτέχνες που συνέβαλαν στο να μεταφερθούν στην Ελλάδα τα μηνύματα της σύγχρονης τέχνης.
  • Ιστορικός Τέχνης - Μουσειολόγος
    Η Κατερίνα Κοσκινά είναι Ιστορικός Τέχνης - Μουσειολόγος. Είναι Πρόεδρος Δ.Σ. του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης από το Δεκέμβριο του 2008, Διευθύντρια της Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης και Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστόπουλου.

    Γεννήθηκε στην Kέρκυρα. Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στο Eθνικό Kαποδιστριακό Πανεπιστήμιο Aθηνών και Iστορία Tέχνης, Aρχαιολογία, Eλληνική Λογοτεχνία και Φιλοσοφία της Tέχνης στη Σορβόννη στο Παρίσι. Σπούδασε επίσης Μουσειολογία στη Σχολή του Λούβρου. Είναι Διδάκτωρ της ιστορίας της τέχνης. Εργάστηκε για τέσσερα χρόνια ως Ειδικός Σύμβουλος στο Eυρωπαϊκό Πολιτιστικό Kέντρο Δελφών. Έχει επιμεληθεί πολλές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις τέχνης και διετέλεσε Εθνική Επίτροπος της 23ης Μπιενάλε του Σάο Πάολο το 1996 και της 51ης Μπιενάλε της Βενετίας το 2005. Έχει επίσης συγγράψει κείμενα σε βιβλία και καταλόγους εκθέσεων, καθώς και άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά τέχνης. Eίναι μέλος του ICOM και της AICA Hellas. Από το 2000 έως το 2004 διετέλεσε Καλλιτεχνικός Σύμβουλος της Οργανωτικής Επιτροπής των Ολυμπιακών Αγώνων / Αθήνα 2004 Α.Ε.. Είναι επίσης μέλος της Επιτροπής Αισθητικής Πλαισίωσης της ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ Α.Ε. από το 1998 και Επιμελητής της Συλλογής Έργων Tέχνης της Alpha Bank από το 1992.
  • Ιστορικός Τέχνης
    O Bruno Cora είναι ιστορικός τέχνης και διευθυντής του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης La Spezia στην Ιταλία.
  • Διευθυντής Γενικής Χειρουργικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών
    Ο Νίκος Φινοκαλιώτης είναι Διευθυντής Γενικής Χειρουργικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών. Είναι πτυχιούχος Ιατρικής και Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών.
     
    ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ & ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ
    Εξειδίκευση
    Χειρουργική Πεπτικού
    Λαπαροσκοπική Χειρουργική
     
    Ερευνητικό Ενδιαφέρον
    Καρκίνος δωδεκαδακτύλου (Διδακτορική Διατριβή).
     
    ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΥΠΗΡΕΣΙΑ
    Ειδικότητα Χειρουργικής στην Κρατική Χειρουργική Κλινική του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου, 1973 – 1978
    Ανακύρηξη ως Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου των Αθηνών, 27/11/1978
    Επιμελητής Χειρουργός στο Γενικό Νοσοκομείο Αγία Όλγα
    Επιμελητής Χειρουργός στη χειρουργική κλινική του Σισμανόγλειου Γενικού Νοσοκομείου
    Διευθυντής Β΄Χειρουργικής Κλινικής του Σισμανόγλειου Νοσοκομείου, 1996 – 2007
    Παρακολούθηση εργαζομένων σε επίπεδο μετεκπαίδευσης στο Γενικό Νοσοκομείο του Gouterslow της Γερμανίας καθώς και εξειδικευμένων τεχνικών στην Λαπαροσκοπική Χειρουργική
    Διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής , Ευρωκλινική Αθηνών
  • Τεχνοκριτικός