ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΟΜΙΛΙΑΣ

 

Τίτλος:

Από το Neues Museum στη Villa Savoye ή η ασύμπτωτη διαλεκτική της διάσωσης από την προμοντέρνα στη μοντέρνα αρχιτεκτονική
 

Ομιλητής:

Γιακουμακάτος Ανδρέας
 

Γλώσσα:

Ελληνική
 

Ημερομηνία:

03/05/2018
 

Διάρκεια:

50:25
 

Εκδήλωση:

Μαθήματα εμβαθύνσεως στην Ιστορία της Αρχιτεκτονικής - Διαλέξεις της Πέμπτης
 

Διοργανωτής:

Εργαστήριο Ιστορίας και Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής - Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
 

Χώρος:

Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
 

Κατηγορία:

Αρχιτεκτονική
 

Ετικέτες

Neues Museum , Villa Savoy , μοντέρνα αρχιτεκτονική , διάσωση , αποκατάσταση , αναστήλωση , μνημείο
 
 
 
Η πρόσφατη αποκατάσταση του Neues Museum στο Βερολίνο από τον David Chipperfield αναθεωρεί πολλές από τις βεβαιότητές μας για τα ζητήματα της «αναστήλωσης» της αρχιτεκτονικής, καθώς παρεμβαίνει με αντισυμβατικό τρόπο τόσο σχετικά με τη διάσωση και ανάδειξη της «ιστορικής ουσίας» του κτιρίου όσο και ως προς τις σύγχρονες επεμβάσεις που προτείνει στο εσωτερικό του. Το νεοκλασικό αυτό μουσείο οικοδομήθηκε στα μέσα του 19ου αιώνα. Τι συμβαίνει ωστόσο με την αρχιτεκτονική κληρονομιά του 20ού; Είναι σκόπιμο να τη διατηρήσουμε και γιατί; Τί από το συνολικό απόθεμα της μοντέρνας και σύγχρονης αρχιτεκτονικής στις πόλεις μας αξίζει να προστατευτεί, και πότε; Στην περίπτωση αυτή ακολουθούμε τους γενικούς κανόνες της «αναστήλωσης» ή ένα διαφορετικό δρόμο που συνάδει περισσότερο με την καταγωγή, τα χαρακτηριστικά και τα πολιτισμικά συμφραζόμενα αυτών των κτιρίων; Και αν τυχόν παρέμβουμε στο μοντέρνο απόθεμα με επεκτάσεις ή προσθήκες, ποιοι είναι οι καταλληλότεροι σχεδιαστικοί χειρισμοί και από ποιον πρέπει να γίνουν; Στην περίπτωση δε που το κτίριο είναι «χαμένο», δικαιούμαστε να σκεφτούμε το ενδεχόμενο της ανακατασκευής, ή τούτο αποτελεί ασυγχώρητη βλασφημία;
 
Αν το έργο της μοντέρνας αρχιτεκτονικής απορρίπτει την ιδέα της σχέσης με την ιστορία και του διαλόγου με το περιβάλλον ως «ιστορική διαστρωμάτωση» και ως «ανάκληση της μνήμης», τότε και η αποκατάστασή του πρέπει να αποφύγει τη μετατροπή του σε «μνημείο»: πρέπει να αποφύγει τη σειρήνα της «μαρτυρίας» και της «πορείας στον χρόνο», συνεπώς και τον φετιχισμό της ιστορικής ύλης, και να σεβαστεί τη μόνη αρχή από την οποία το έργο προσδιορίζεται, την αρχή δηλαδή της αυθεντικής μορφής, την ανάγκη αποκατάστασης της αυθεντικής εικόνας του που ανταποκρίνεται στην οντολογία του μοντέρνου, την οντολογία του στιγμιαίου και του μεταβατικού.
 
  • Αρχιτέκτων - Καθηγητής ΑΣΚΤ
    Ο Ανδρέας Γιακουμακάτος είναι καθηγητής Ιστορίας, κριτικής ανάλυσης και θεωρίας της αρχιτεκτονικής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, μετά από 30 χρόνια διδασκαλίας στις σχολές αρχιτεκτόνων της Φλωρεντίας και της Θεσσαλονίκης. Υπήρξε ιδρυτής (1990) και πρώτος συντονιστής του ελληνικού Docomomo, ιδρυτικό μέλος και διευθυντής του Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής, καθώς και επίτροπος της Ελλάδας στην Μπιενάλε αρχιτεκτονικής της Βενετίας. Υπήρξε, επίσης, συνεργάτης, από το 1982, των επιθεωρήσεων «Αρχιτεκτονικά Θέματα» και «Θέματα Χώρου + Τεχνών», ενώ, από το 1987, γράφει στην εφημερίδα «Το Βήμα» για ζητήματα αρχιτεκτονικής και πολιτισμού.

    Γεννήθηκε στον Πειραιά το 1955. Σπούδασε μουσική στο Εθνικό Ωδείο Αθηνών και στην Κρατική Ακαδημία «Luigi Cherubini» της Φλωρεντίας. Φοίτησε στις αρχιτεκτονικές σχολές της Φλωρεντίας και της Βενετίας (προπτυχιακά και μεταπτυχιακά), με υποτροφίες του Ιδρύματος Ωνάση και του ιταλικού Υπουργείου Εξωτερικών. Εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του ΑΠΘ.
     
    Το 1986 υπήρξε σύμβουλος της Μελίνας Μερκούρη για την πραγματοποίηση της Φλωρεντίας Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης. Το 1993 επιμελήθηκε την έκθεση Δημήτρη Μητρόπουλου στο Θεατρικό Μουσείο της Σκάλας του Μιλάνου. Το 1996 υπήρξε επίτροπος της Ελλάδας στη Διεθνή Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας (μονογραφική έκθεση Κυριάκου Κρόκου). Έχει επιμεληθεί πολλές εκθέσεις, καθώς και τους σχετικούς καταλόγους, όπως «Neues Bauen International-Διεθνής Νέα Αρχιτεκτονική 1927/2002» (ΚΑΜ/ΜΜΣΤ), «Αναφορά στον Κουλέρμο. Εκδοχές της νεωτερικότητας στην ελληνική αρχιτεκτονική 1955-1971» (Μουσείο Μπενάκη), «Αρχιτεκτονική και βιοκλιματικός σχεδιασμός» (Ινστιτούτο Goethe Αθήνας), «Αρχιτεκτονική και χώροι λατρείας» (Ινστιτούτο Goethe Αθήνας), «Αρχιτεκτονικά Θέματα 40 χρόνια» (Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών Θεσσαλονίκης/Μουσείο Μπενάκη), «Bruno Taut. Ο δάσκαλος του χρώματος στην αρχιτεκτονική του Βερολίνου» (Ινστιτούτο Γκαίτε Αθήνας). Το 2006 οργάνωσε και παρουσίασε τη μεγάλη έκθεση «Η αρχιτεκτονική των δύο Γερμανιών 1949-1989» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, ενώ το 2008 οργάνωσε ετήσια σειρά διαλέξεων στο πλαίσιο του Megaron Plus.
     
    Από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 ίδρυσε στη Φλωρεντία και διηύθυνε τον εκδοτικό οίκο Aletheia, δημοσιεύοντας κυρίως βιβλία σχετικά με τη νεοελληνική λογοτεχνία, τέχνη και πολιτισμό. Στο πλαίσιο αυτό είναι μέλος της ιταλικής Associazione Nazionale di Studi Neogreci (πρόεδρος Mario Vitti). 
     
    Έχει συνεργαστεί με τη μεγάλη Enciclopedia Italiana Treccani για θέματα αρχιτεκτονικής και τέχνης. Το βιβλίο του Στοιχεία για τη νεότερη ελληνική αρχιτεκτονική. Πάτροκλος Καραντινός, δημοσιεύτηκε το 2004 από το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης. Έχουν επίσης δημοσιευτεί βιβλία του από τις εκδόσεις Modulo (L'architettura delle scuole e il razionalismo in Grecia, 1985) και Νεφέλη (Ιστορία της ελληνικής αρχιτεκτονικής. 20ός αιώνας, 32009, και Η αρχιτεκτονική και η κριτική, 2009). Επιμελείται επίσης τη σειρά αρχιτεκτονικής των εκδόσεων Libro. Για τη μετάφραση του βιβλίου του Salvatore Settis Το μέλλον του κλασικού, του απονεμήθηκε το 2008 το βραβείο μετάφρασης του Υπουργείου Εξωτερικών της Ιταλίας.
     
    Το 2006 ο Πρόεδρος της Ιταλικής Δημοκρατίας του απένειμε τον τίτλο του Ιππότη της Ιταλικής Δημοκρατίας για τη συνολική προσφορά του στον χώρο της παιδείας και του πολιτισμού. Το 2007 ανέπτυξε ερευνητική δραστηριότητα στο Βερολίνο, χάρη σε υποτροφία του Γερμανικού Κράτους. Το 2008 δίδαξε, ως επισκέπτης καθηγητής, στο διδακτορικό πρόγραμμα της Σχολής Αρχιτεκτόνων της Βαρκελώνης (ETSAB). Το 2010 προσκλήθηκε για δύο μήνες ως επισκέπτης καθηγητής στο Tokyo University of the Arts.
     
    Τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα και τα πολυάριθμα κείμενά του εμβαθύνουν σε ζητήματα αρχιτεκτονικής και πόλης της «μοντέρνας εποχής», δηλαδή από την Αναγέννηση ως τις μέρες μας, καθώς και στην ιστοριογραφία της νεότερης και σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής. Σήμερα είναι τακτικό μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού.