ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΟΜΙΛΙΑΣ

 

Τίτλος:

Νεάντερταλ στο Ιόνιο Πέλαγος
 

Ομιλητής:

Γαλανίδου Νένα
 

Γλώσσα:

Ελληνική
 

Ημερομηνία:

23/04/2018
 

Διάρκεια:

66:58
 

Εκδήλωση:

Παλαιολιθικό σεμινάριο
 

Διοργανωτής:

Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας - ΕΚΠΑ, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας - Πανεπιστήμιο Κρήτης
 

Χώρος:

Κεντρικό κτίριο ΕΚΠΑ
 

Κατηγορία:

Αρχαιολογία
 

Ετικέτες

Παλαιολιθικό σεμινάριο , Παλαιολιθική αρχαιολογία , Μέση Παλαιολιθική Εποχή , Μέση Πλειστόκαινος Εποχή , μεγάλα κοπτικά εργαλεία , Μουστέρια τεχνοπολιτισμική παράδοση , καταγωγή και εξέλιξη του ανθρώπου , Νεάντερταλ , Ιόνιο Πέλαγος
 
 
 
Η διάλεξη παρουσιάζει το διεπιστημονικό πρόγραμμα που υλοποιεί το Πανεπιστήμιο Κρήτης από το 2010 στο κεντρικό Ιόνιο Πέλαγος: τα ερωτήματα, το ιστορικό της δραστηριότητας στο πεδίο και τα κύρια πορίσματα. Ο εξαιρετικής ποιότητας πυριτόλιθος, οι υγροβιότοποι και τα καρστικά έγκοιλα αποτέλεσαν τα πρώτα φυσιογεωγραφικά χαρακτηριστικά που προσέλκυσαν την επιστημονική μας ομάδα σ’ αυτήν την αρχαιολογικά ανεξερεύνητη γωνιά της δυτικής Ελλάδας για να εντοπίσει τα Παλαιολιθικά κατάλοιπά της. Δεν διαψεύστηκε. Στο ιδιαίτερο νησιωτικό περιβάλλον της Λευκάδας, αποκαλύπτουμε αρχαιολογικά κατάλοιπα από τη δραστηριότητα του ανθρώπου του Νεάντερταλ. Το μεθοδολογικό πολύπτυχο του προγράμματος συνίσταται σε μελέτη υπαίθριων θέσεων στη Λευκάδα, εντατική επιφανειακή έρευνα στο Μεγανήσι και το βορειοδυτικό πολύνησο του εσωτερικού Ιονίου, χαρτογράφηση του βυθού και αναπαράσταση της ιστορίας των ακτογραμμών, και ανασκαφή σε κατακρημνισμένο σπήλαιο στη νησίδα Κυθρός. 
 
Τα νησιά όπου πραγματοποιείται η έρευνα είναι σπαράγματα –τα υψηλότερα σημεία– του πλειστοκαινικού τοπίου, μεγάλο μέρος του οποίου σήμερα είναι καταποντισμένο. Η μικρή απόσταση ανάμεσα στις ακτές τους και τις γειτονικές δυτικές και ανατολικές ακτές, σε συνδυασμό με τη ρηχή θάλασσα ενδιάμεσα, δημιουργούσαν τις προϋποθέσεις ώστε κατά τις παγετώδεις περιόδους, όταν η θαλάσσια στάθμη χαμήλωνε, τα νησιά να συνδέονται τόσο μεταξύ τους όσο και με τις μεγάλες στεριές, αλλά κατά τις μεσοπαγετώδεις περιόδους να αποκόπτονται, καθώς ανέβαινε η θαλάσσια στάθμη. Στο μεγάλο ανάπτυγμα του χρόνου στο οποίο εγγράφεται η έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης, το κεντρικό Ιόνιο προσφέρει τη μεθοδολογική πρόκληση για μια υβριδική νησιωτική αρχαιολογία. Το τοπίο του εναλλασσόταν από ηπειρωτικό σε νησιωτικό και από στεριανό σε θαλασσινό, άλλοτε τόπος εγκατάστασης και άλλοτε θαλάσσιο πέρασμα. Εδώ υπάρχουν οι προϋποθέσεις για να μελετήσουμε σε βάθος την τεχνολογία, τις διατροφικές συνήθειες και τον τρόπο ζωής των Νεάντερταλ. Εκτός από δραστηριότητές τους στις ακτές και το εσωτερικό των νησιών, ερευνούμε και τη σχέση τους με τη θάλασσα. Η Άτοκος δέσποζε και δεσπόζει μόνη στο μέσο του εσωτερικού Ιονίου. Με την αρχαιολογική έρευνα στο νησί και τη θαλάσσια γεωφυσική έρευνα στον βυθό του συμβάλλουμε στη συζήτηση για τις πρώιμες θαλάσσιες μετακινήσεις στην Παλαιολιθική Εποχή. Αυτός ο νησιωτικός της χαρακτήρας κατά το μεγαλύτερο μέρος –ενδεχομένως και όλη τη διάρκεια– της Μέσης Παλαιολιθικής Εποχής καθιστά την Άτοκο ιδανικό τόπο για την εξερεύνηση του εάν οι Νεάντερταλ ήταν και οι πρώτοι ‘ναυτικοί’ της περιοχής.
 
  • Αναπληρώτρια καθηγήτρια προϊστορικής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης
    Η Νένα Γαλανίδου είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια προϊστορικής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Γεννήθηκε το 1966 και μεγάλωσε στον Πειραιά. Αποφοίτησε από τη Ράλλειο. Σπούδασε αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στις εφαρμογές της πληροφορικής στην αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο του Southampton και εργάστηκε στο τμήμα ηλεκτρονικής τεκμηρίωσης του Μουσείου Μπενάκη. Εκπόνησε τη διδακτορική της διατριβή στο Πανεπιστήμιο του Cambridge (1996) με θέμα την οργάνωση του χώρου στα σπήλαια της Ανώτερης Παλαιολιθικής στην Ήπειρο και τις απαρχές της αρχιτεκτονικής. Από το 1996 μέχρι το 1999 διετέλεσε έμμισθη μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο κολέγιο Clare Hall του Cambridge. Στο αρχαιολογικό τμήμα του δίδαξε μαθήματα Παλαιολιθικής Αρχαιολογίας, Μεσολιθικής Αρχαιολογίας και Ποσοτικών Μεθόδων στην Αρχαιολογική Έρευνα. Το 2000 εκλέχτηκε επίκουρη καθηγήτρια και το 2009 αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Έχει επίσης διδάξει προπτυχιακά και μεταπτυχιακά μαθήματα αρχαιολογίας στο πανεπιστήμιο του York στο οποίο είναι επίτιμη ακαδημαϊκή εταίρος.
     
    Μέλος της συντακτικής επιτροπής του Archaeological and Anthropological Sciences που εκδίδεται στη Χαϊδελβέργη και του Journal of Greek Archaeology που θα κυκλοφορήσει τον ερχόμενο Οκτώβριο, έχει δημοσιεύσει βιβλία και μελέτες για την αρχαιολογία της Εποχής του Λίθου. Έχει την επιστημονική επιμέλεια της σειράς Δημόσια Αρχαιολογία των εκδόσεων Καλειδοσκόπιο. Είναι μέλος της κοινοπραξίας τεσσάρων Ευρωπαϊκών πανεπιστημίων που συμπράττουν για την Ανάπτυξη Kαινοτόμων Προγραμμάτων Σπουδών για τη διδασκαλία της Δημόσιας Αρχαιολογίας στον Ευρωπαϊκό ακαδημαϊκό χώρο και χρηματοδοτείται από το ERASMUS PLUS. Είναι μέλος της ομάδας εργασίας SUBLAND που συνέγραψε το Land Beneath the Waves εισηγούμενη στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας τη χρηματοδότηση των ερευνών στα Υποθαλάσσια Προϊστορικά Τοπία της Ευρωπαϊκής Υφαλοκρηπίδας, ενός καινούργιου αντικειμένου όπου η αρχαιολογία συναντά τις επιστήμες της γεωλογίας και της θάλασσας. Έχει πραγματοποιήσει εργασίες πεδίου στην ηπειρωτική Ελλάδα και την Κροατία.  Σήμερα διευθύνει δύο προγράμματα στη νησιωτική Ελλάδα: στα νησιά του Εσωτερικού Αρχιπελάγους του Ιονίου και τη Λέσβο.