ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΟΜΙΛΙΑΣ

 

Τίτλος:

Ανοσογενετική της Σκλήρυνσης κατά Πλάκας. Η ελληνική εμπειρία σε ενήλικες και παιδιά
 

Ομιλητής:

Αναγνωστούλη-Πουλημένου Μαρία
 

Γλώσσα:

Ελληνική
 

Ημερομηνία:

02/12/2013
 

Διάρκεια:

17:45
 

Εκδήλωση:

Διάλογοι Ελλήνων Νευροεπιστημόνων για την Ανοσογενετική της Σκλήρυνσης κατά Πλάκας
 

Διοργανωτής:

Μαρία Αναγνωστούλη (επίκουρη καθηγήτρια νευρολογίας ΕΚΠΑ) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Νευροεπιστημών (ΕΕΝ) και την Ελληνική Εταιρεία Ανοσολογίας (ΕΕΑ)
 

Χώρος:

Ίδρυμα Ευγενίδου
 

Κατηγορίες:

Ανοσολογία , Νευροεπιστήμες
 
 
 
Η Σκλήρυνση Κατά Πλάκας (ΣΚΠ) ή Πολλαπλή Σκλήρυνση (Μultiple Sclerosis – MS) είναι μια χρόνια φλεγμονώδης απομυελινωτική νόσος του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ), η οποία προσβάλει κυρίως νέα άτομα, και ιδιαίτερα γυναίκες (Compston A. and Coles 2008). Περιγράφηκε πρώτη φορά από τον Jean-Martin Charcot  (Charcot 1877)και ως σήμερα τα ακριβή της αίτια παραμένουν άγνωστα (Gourraud et al. 2012).

Η πρώτη σύνδεση της ΣΚΠ με το σύμπλεγμα HLA έγινε τη δεκαετία του 1970, για τα αλληλόμορφα τάξης Ι, HLA-A3 και HLA-B7 (Jersild et al. 1972, Naito et al. 1972). H σχέση του HLA-B7 με τη νόσο βρέθηκε ισχυρότερη από εκείνη του HLA-A3, και στην πορεία, προτάθηκε ένας ισχυρότερος συσχετισμός με τα τάξης ΙΙ αντιγόνα HLA-DR2 και HLA-DQw6 (Jersild et al. 1973). Ο συσχετισμός μεταξύ των γενετικών αυτών τόπων αποδώθηκε αρχικά στο φαινόμενο της ανισορροπίας σύνδεσης εντός της περιοχής των HLA, υπόθεση που επιβεβαιώθηκε δεκαετίες μετά, οπότε και εδραιώθηκε η σχέση των αλληλομόρφων DRB1*15:01, DQA1*01:02, DQB1*06:02 με την ΣΚΠ (Gourraud et al. 2012). Λόγω της στενής αυτής σύνδεσης των απλοτύπων, ήταν δύσκολο να βρεθεί ποιό αλληλόμορφο έχει τη μεγαλύτερη σχέση με την ΣΚΠ. Μελέτες σε Αφροαμερικανούς, αποκάλυψαν πως τα αλληλόμορφα DRB1 έχουν ανεξάρτητο ρόλο από το DQB1*06:02. Πιο επικίνδυνο αλληλόμορφο βρέθηκε στους πληθυσμούς αυτούς το DRB1*15:03, σε αντίθεση με τους λευκούς  και το DRB1*15:01 (McElroy et al. 2010, Oksenberg et al. 2004).   

Το αλληλόμορφο DRB1*15:01 παρατηρείται στο 28-33% των ασθενών Καυκάσιων του Βόρειου Ημισφαιρίου σε αντίθεση με τα υγιή άτομα  (9-15%), καθιστώντας το ως το πιο ισχυρό αλληλόμορφο σήμερα στην προδιάθεση της ΣΚΠ, και στον Ελληνικό πληθυσμό (Bozikas, Anagnostouli  et al. 2003, Sawcer et al. 2011). Μελέτες έχουν δείξει πως η βιταμίνη D ρυθμίζει πάνω από το 80% των γονιδίων που εμπλέκονται στην ΣΚΠ, συμπεριλαμβανομένου και του αλληλομόρφου DRB1*15 (Ramagopalan et al. 2009).

Από τριακονταετίας και πλέον λοιπον, με μελέτες σε καυκασιανούς και μη πληθυσμούς και με ορολογικές/μοριακές μεθόδους, τα τάξης ΙΙ HLA και κυρίως το αλλήλιο HLA-DRB1*1501 συσχετίσθηκε τόσο με την αύξηση της εμφάνισης της νόσου, όσο και με πολλά άλλα κλινικά φαινοτυπικά χαρακτηριστικά, όπως η ηλικία έναρξης, το φύλο, η κλινική πορεία, η βαρύτητα της MRI απεικόνισης και της νόσου, η ανταπόκριση στα ανοσοτροποποιητικά φάρμακα κλπ. Το αλλήλιο HLA-DRB1*1501 συσχετίσθηκε επίσης με ανοσολογικές παραμέτρους της νόσου, όπως η επιτοπική διασπορά, η ανάπτυξη εξουδετερωτικών αντισωμάτων, η άμεση αλληλεπίδραση με την βιτ. D κλπ. 

Το αλλήλιο HLA-DRB1*1501 παίζει επίσης πρωταγωνιστικό ρόλο στις μελέτες των διαγονιδιακών ζώων στα μοντέλα της ΣΚΠ.
 
  • Επίκουρη Καθηγήτρια Νευρολογίας, Υπεύθυνη Ανοσογενετικού Εργαστηρίου, Αιγινήτειο Νοσοκομείο
    H  Μαρία Αναγνωστούλη γεννήθηκε στην Λάρισα, αποφοίτησε από το Β΄ Λύκειο Ζωγράφου και την Ιατρική Σχολή Αθηνών. Ολοκλήρωσε την ειδίκευσή της στην Νευρολογία, σταδιακά στα Νοσοκομεία «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ», «ΣΩΤΗΡΙΑ» και «ΑΙΓΙΝΗΤΕΙΟ». Εκπόνησε την διδακτορική της Διατριβή στο Ερευνητικό Εργαστήριο της Νευρολογικής Κλινικής με θέμα “Μελέτη των επιπέδων βιοτίνης στο ΕΝΥ και στον ορό νευρολογικών ασθενών” σε συνεργασία με το Ραδιοανοσολογικό Τμήμα του Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών ΕΚΕΦΕ «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ». Μετεκπαιδεύτηκε σε μοριακές τεχνικές τυποποίησης των Αντιγόνων Ιστοσυμβατότητας  HLA, στο Παν/κό Εργαστήριο του Καθηγητού Terasaki στο UCLA των ΗΠΑ και στο  εργαστήριο της GENTRAK στην Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ. Μετεκπαιδεύτηκε επίσης στο  Stroke Service του Παν/κού Νοσοκομείου του Harvard, Massachusets General Hospital. Στην συνέχεια εγκατέστησε και λειτούργησε το Ανοσογενετικό Εργαστήριο στην Νευρολογική Κλινική του Αιγινητείου Νοσοκομείου, ενώ συμμετείχε και σε άλλα ερευνητικά πρωτόκολλα στα πεδία της νευροανοσολογίας, της νευροχημείας και της νευροψυχολογίας, με κύριο νόσημα αναφοράς την Σκλήρυνση κατά Πλάκας. Εκλέχθηκε ως Λέκτορας και στην συνέχεια ως Επίκουρη Καθηγήτρια Νευρολογίας στην Α΄ Νευρολογική Κλινική, ΕΚΠΑ, όπου υπηρετεί μέχρι σήμερα. Συνεργάσθηκε με αρκετά Πανεπιστημιακά Κέντρα και Εργαστήρια του Εξωτερικού. Συμμετείχε σε περισσότερα από 150 Συνέδρια-Ημερίδες-Συμπόσια, ενώ ως προσκεκλημένη ομιλήτρια σε περισσότερες από 25 επιστημονικές εκδηλώσεις. Είναι μέλος πολλών επιστημονικών εταιρειών και συγγραφέας 130 εργασιών, ως άρθρων και περιλήψεων συνεδρίων. Συμμετείχε ως προσκεκλημένη ομιλήτρια σε τηλεοπτικές εκπομπές και είναι συγγραφέας άρθρων στον ημερήσιο και περιοδικό τύπο. Υπήρξε εκλεγμένο μέλος της Γενικής Συνέλευσης της Ιατρικής Σχολής, ΕΚΠΑ το 2009.Υπήρξε κύρια εμπνευστής και συνδιοργανώτρια του Διήμερου Διεπιστημονικού Σεμιναρίου για την ΣΚΠ,  με τίτλο, “Διάλογοι Ελλήνων Νευροεπιστημόνων για την ΣΚΠ”, που είχε σαφή επιτυχία. Είναι Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του Συμποσίου Νευροαισθητικής. Πέραν της Νευρολογίας και των Νευροεπιστημών, άλλα ενδιαφέροντά της είναι η Ιστορία της Νευρολογίας και της Ιατρικής και η Φιλοσοφία των Επιστημών και παρουσίασε αρκετές πρωτότυπες εργασίες και σε αυτόν τον τομέα. Ασχολείται επίσης με την μουσική και την Μονωδία. Είναι παντρεμένη με τον εικαστικό και ποιητή Σπύρο Πουλημένο.